อาสีวิสสูตร เล่ม ๒๑

มีบาปธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนแก่น มีกะพี้หุ้มเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้ที่มีต้นเป็นแก่น มีกะพี้หุ้มเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนแก่น มีแก่นหุ้มเป็นอย่างไร คือ บุคคลบาง

คนในโลกนี้เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม แม้บริษัทบริวารของเขาก็เป็นผู้มีศีลมีกัลยาณธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนแก่น มีแก่นหุ้มเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้ที่มีต้นเป็นแก่น มีแก่นหุ้มเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลที่เปรียบด้วยต้นไม้ ๔ ประเภทนี้แลมีปรากฏ

อยู่ในโลก”

๑๐. อาสีวิสสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบด้วยอสรพิษ ๔ ประเภท

{๑๑๐} [๑๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อสรพิษมี ๔ ประเภทนี้ อรสรพิษ ๔ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) อสรพิษที่มีพิษแล่น แต่พิษไม่ร้าย

(๒) อสรพิษที่มีพิษร้าย แต่พิษไม่แล่น

(๓) อสรพิษที่ทั้งมีพิษแล่น ทั้งมีพิษร้าย

(๔) อสรพิษที่ทั้งมีพิษไม่แล่น ทั้งมีพิษไม่ร้าย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อสรพิษมี ๔ ประเภทนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลที่เปรียบด้วยอสรพิษ ๔

ประเภทนี้ก็มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) คนที่มีพิษแล่น แต่พิษไม่ร้าย

(๒) คนที่มีพิษร้าย แต่พิษไม่แล่น

(๓) คนที่ทั้งมีพิษแล่น ทั้งมีพิษร้าย

(๔) คนที่ทั้งมีพิษไม่แล่น ทั้งมีพิษไม่ร้าย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนที่มีพิษแล่น แต่พิษไม่ร้ายเป็นอย่างไร คือ

บุคคลบางคนในโลกนี้ชอบโกรธประจำ แต่ความโกรธของเขานั้นไม่นอนเนื่องอยู่นาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนที่มีพิษแล่น แต่พิษไม่ร้ายเป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อสรพิษที่มีพิษแล่น แต่พิษไม่ร้ายเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนที่มีพิษร้าย แต่พิษไม่แล่นเป็นอย่างไร คือ

บุคคลบางคนในโลกนี้ไม่โกรธประจำ แต่ความโกรธของเขานั้นนอนเนื่องอยู่นานดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนที่มีพิษร้าย แต่พิษไม่แล่นเป็นอย่างนี้แล ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย อสรพิษที่มีพิษร้าย แต่พิษไม่แล่นเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนที่ทั้งมีพิษแล่น ทั้งมีพิษร้ายเป็นอย่างไร คือ

บุคคลบางคนในโลกนี้ชอบโกรธประจำ และความโกรธของเขานั้นนอนเนื่อง

อยู่นาน ดูก่อนภิกษุทั้งลาย คนที่ทั้งมีพิษแล่น ทั้งมีพิษร้ายเป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อสรพิษที่ทั้งมีพิษแล่น ทั้งมีพิษร้ายเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนที่ทั้งมีพิษไม่แล่น ทั้งมีพิษไม่ร้ายเป็นอย่างไร

คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ไม่โกรธประจำ ทั้งความโกรธของเขานั้นก็ไม่นอนเนื่องอยู่นาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนที่ทั้งมีพิษไม่แล่น ทั้งมีพิษไม่ร้ายเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อสรพิษที่ทั้งมีพิษไม่แล่น ทั้งมีพิษไม่ร้าย เป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลที่เปรียบด้วยอสรพิษ ๔ ประเภทนี้แล

มีปรากฏอยู่ในโลก”

จบ วลาหกวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมวลาหกสูตร ๒. ทุติยวลาหกสูตร

๓. กุมภสูตร ๔. อุทกรหทสูตร

๕. อัมพสูตร ๖. ทุติยอัมพสูตร

๗. มูสิกสูตร ๘. พลิพัททสูตร

๙. รุกขสูตร ๑๐. อาสีวิสสูตร

(๑๒) ๒. เกสีวรรค

๑. เกสีสูตร

ว่าด้วยนายเกสีผู้ฝึกม้า

{๑๑๑} [๑๑๑] ครั้งนั้นแล สารถีผู้ฝึกม้าชื่อเกสี เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถีงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามว่า “ดูก่อนเกสี ท่านเป็นผู้ที่คนเขารู้กันดีว่าเป็นสารถีฝึกม้า ก็ท่านฝึกหัดม้าฝึกอย่างไร”

เกสีสารถีกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ฝึกหัดม้าฝึก

ด้วยวิธีละม่อมบ้าง ด้วยวิธีรุนแรงบ้าง ด้วยวิธีทั้งละม่อมทั้งรุนแรงบ้าง”