อัปปสุตสูตร เล่ม ๒๑

นรชนใดแลละกิเลส ๕ ประการเสียได้ เป็นผู้มีการ

ศึกษาบริบูรณ์ มีความไม่เสื่อมเป็นธรรมดา ถึงความเป็น

ผู้ชำนาญในจิต มีอินทรีย์ตั้งมั่นแล้ว นรชนนั้นแลท่าน

เรียกว่าผู้มีตนตั้งมั่นอยู่แล้ว

ธรรมทั้งหลายที่เป็นกุศลและอกุศลอันบุคคลใดกำจัด

หมดแล้ว ถึงความตั้งอยู่ไม่ได้ ไม่มีอยู่ บุคคลนั้น

เป็นผู้จบเวท อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ถึงที่สุดแห่งโลก

นักปราชญ์ทั้งหลายเรียกว่าผู้ถึงฝั่ง

๖. อัปปสุตสูตร

ว่าด้วยผู้มีสุตะน้อยและมาก ๔ ประเภท

{๖} [๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) บุคคลผู้มีสุตะน้อย ไม่เข้าถึงด้วยสุตะ

(๒) บุคคลผู้มีสุตะน้อย เข้าถึงด้วยสุตะ

(๓) บุคคลผู้มีสุตะมาก ไม่เข้าถึงด้วยสุตะ

(๔) บุคคลผู้มีสุตะมาก เข้าถึงด้วยสุตะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีสุตะน้อย ไม่เข้าถึงด้วยสุตะเป็นอย่างไรคือ บุคคลบางคนในโลกนี้มีสุตะ คือ สุตตะ เคยยะ เวยยากรณะ คาถา อุทานอิติวุตตกะ ชาดก อัพภูตธรรม เวทัลละน้อย ทั้งเขาหาได้รู้ทั่วถึงอรรถ รู้

ทั่วถึงธรรมแห่งสุตะที่น้อยนั้นแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมไม่ บุคคลผู้มี

สุตะน้อย ไม่เข้าถึงด้วยสุตะเป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีสุตะน้อย เข้าถึงด้วยสุตะเป็นอย่างไร

คือ บุคคลบางคนในโลกนี้มีสุตะ คือ สุตตะ เคยยะ ... เวทัลละน้อย แต่เขาย่อมรู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแห่งสุตะที่น้อยนั้นแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม บุคคลผู้มีสุตะน้อย เข้าถึงด้วยสุตะเป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีสุตะมาก ไม่เข้าถึงด้วยสุตะเป็นอย่างไรคือ บุคคลบางคนในโลกนี้มีสุตะ คือ สุตตะ เคยยะ... เวทัลละมาก แต่เขาหาได้รู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแห่งสุตะที่มากนั้นแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมไม่ บุคคลผู้มีสุตะมาก ไม่เข้าถึงด้วยสุตะ เป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีสุตะมาก เข้าถึงด้วยสุตะเป็นอย่างไร

คือ บุคคลบางคนในโลกนี้มีสุตะ คือ สุตตะ เคยยะ... เวทัลละมาก ทั้งเขาย่อมรู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแห่งสุตะที่มากนั้นแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม บุคคลผู้มีสุตะมาก เข้าถึงด้วยสุตะ เป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยูในโลก”

ถ้าแม้บุคคลมีสุตะน้อย ทั้งไม่ตั้งมั่นแล้วในศีล

นักปราชญ์ทั้งหลายย่อมตำหนิเขาได้สองทาง คือ ทั้งทาง

ศีลและทางสุตะ

ถ้าแม้บุคคลมีสุตะน้อย แต่ตั้งมั่นดีแล้วในศีล นักปราชญ์

ย่อมสรรเสริญเขาทางศีล แต่สุตะของเขาไม่สมบูรณ์

ถ้าแม้บุคคลมีสุตะมาก แต่ไม่ตั้งมั่นแล้วในศีล

นักปราชญ์ย่อมตำหนิเขาทางศีล แต่สุตะของเขาสมบูรณ์

ถ้าแม้บุคคลมีสุตะมาก ตั้งมั่นดีแล้วในศีล นักปราชญ์

ย่อมสรรเสริญเขาได้สองทาง คือ ทั้งทางศีลและทางสุตะ

ผู้เป็นพหูสูต ผู้ทรงธรรม เป็นพุทธสาวก ผู้มีปัญญา

ผู้เป็นประดุจแท่งทองชมพูนุท ใครเล่าควรที่จะตำหนิเขา

แม้เทวดาก็ชม แม้พรหมก็สรรเสริญเขา

๗. โสภณสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้ยังหมู่ให้งาม ๔ ประเภท

{๗}[๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้ ซึ่งเป็นผู้เฉียบแหลมได้รับแนะนำดีแล้ว เป็นผู้แกล้วกล้า เป็นพหูสูต เป็นผู้ทรงธรรม ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ย่อมยังหมู่ให้งาม บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุ (๒) ภิกษุณี

(๓) อุบาสก (๔) อุบาสิกา