อนุพุทธสูตร เล่ม ๒๑

พระไตรปิฎกภาษาไทย

พระบาลีสุตตันตปิฎก

อังคุตตรนิกาย

จตุกกนิบาต

ฉบับเฉลิมพระเกียรติ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

เนื่องในการจัดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี

พุทธศักราช ๒๕๔๙

มหาเถรสมาคม จัดพิมพ์

๒๑

พระบาลีสุตตันตปิฎก

อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. ปฐมปัณณาสก์

๑. ภัณฑคามวรรค

๑. อนุพุทธสูตร

ว่าด้วยอริยธรรม ๔ ประการ

{๑}[๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ภัณฑคาม แคว้นวัชชี

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย"ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทั้งเราทั้งเธอทั้งหลายได้เวียนว่ายตายเกิดมา

อย่างนี้สิ้นกาลนาน เพราะยังไม่รู้แจ้ง ไม่แทงตลอดซึ่งธรรม ๔ ประการ

ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยศีล ๑ อริยสมาธิ ๑ อริยปัญญา ๑อริยวิมุตติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัดนี้อริยศีล อริยสมาธิ อริยปัญญา และอริยวิมุตติอันเราและเธอทั้งหลายได้ตรัสรู้ ได้แทงตลอดแล้ว ถอนตัณหาในภพขึ้นได้แล้ว ตัณหาอันนำไปสู่ภพสิ้นไปแล้ว บัดนี้ไม่มีภพใหม่อีกต่อไป”

พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึง

ได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นอีกต่อไปว่า

ธรรมเหล่านี้ คือ ศีล สมาธิ ปัญญา และวิมุตติซึ่ง

ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอันพระโคดมศาสดาผู้มียศได้ตรัสรู้แล้ว

พระพุทธเจ้าผู้พระศาสดาทรงมีพระจักษุ ผู้ทรงทำ

ที่สุดแห่งทุกข์ ตรัสรู้ธรรมแล้ว ตรัสแก่ภิกษุทั้งหลาย

พระองค์เสด็จปรินิพพานแล้วด้วยประการฉะนี้

๒. ปปติตสูตร

ว่าด้วยผู้ตกไปจากพระธรรมวินัย

{๒}[๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ไม่ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ

เราเรียกว่าผู้ตกไปจากธรรมวินัยนี้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

อริยศีล ๑ อริยสมาธิ ๑ อริยปัญญา ๑ อริยวิมุตติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ไม่ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลเราเรียกว่าผู้ตกไปจากธรรมวินัยนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ เราเรียก

ว่าผู้ไม่ตกไปจากธรรมวินัยนี้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยศีล ๑อริยสมาธิ ๑ อริยปัญญา ๑ อริยวิมุตติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้

ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลเราเรียกว่าผู้ไม่ตกไปจากธรรมวินัยนี้”