เมตตาสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๑

ย่อมปรินิพพานในภพนั้นเอง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นความวิเศษความแปลกแตกต่างกันระหว่างอริยสาวกผู้ได้สดับแล้วกับปุถุชนผู้มิได้สดับแล้ว คือในเมื่อคติ อุบัติ มีอยู่ (๓)

อีกประเภทหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้มีใจประกอบด้วยอุเบกขาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่งอยู่ ทิศที่ ๒ ทิศที่ ๓ ทิศที่ ๔ ก็เหมือนกัน ปฏิบัติโดยนัยนี้

ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง แผ่ไปตลอดโลกทั่วสัตว์ทุกหมู่เหล่าในที่ทุกสถานด้วยใจอันประกอบด้วยอุเบกขาอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีประมาณไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่ บุคคลนั้นพอใจ ชอบใจอุเบกขาฌานนั้นและถึงความปลื้มใจด้วยอุเบกขาฌานนั้น เขาตั้งอยู่ในอุเบกขาฌานนั้น น้อมใจไปในอุเบกขาฌานนั้น อยู่ด้วยอุเบกขาฌานนั้นมาก ไม่เสื่อม เมื่อทำกาละไปย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของเทวดาชั้นเวหัปผละ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดาชั้นเวหัปผละมีอายุประมาณ ๕๐๐ กัป ปุถุชนดำรงอยู่ในชั้นเวหัปผละนั้น

ตราบเท่าตลอดอายุ ครั้นสิ้นประมาณอายุทั้งหมดนั้นแล้วย่อมเข้าถึงนรกบ้างกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานบ้าง ปิตติวิสัยบ้าง ส่วนสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าดำรงอยู่ในชั้นเวหัปผละนั้นตราบเท่าสิ้นอายุ ครั้นสิ้นประมาณอายุทั้งหมดนั้นแล้วย่อมปรินิพพานในภพนั้นเอง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นความวิเศษความแปลกแตกต่างกันระหว่างอริยสาวกผู้ได้สดับแล้วกับปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วคือในเมื่อคติ อุบัติมีอยู่” (๔)

๖. ทุติยเมตตาสูตร

ว่าด้วยผู้เจริญอัปปมัญญา ๔ ประเภท สูตรที่ ๒

{๑๒๖} [๑๒๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้ มีปรากฏอยู่ในโลกบุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

บุคคลบางคนในโลกนี้มีใจประกอบด้วยเมตตาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่งอยู่

ทิศที่ ๒ ทิศที่ ๓ ทิศที่ ๔ ก็เหมือนกัน ปฏิบัติโดยนัยนี้ทั้งเบื้องบน เบื้องล่างเบื้องขวาง แผ่ไปตลอดโลกทั่วสัตว์ทุกหมู่เหล่าในที่ทุกสถานด้วยใจอันประกอบด้วยเมตตาอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีประมาณ ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณอันใดมีอยู่ในเมตตาฌานนั้น บุคคลนั้นพิจารณาเห็นธรรมเหล่านั้นโดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นดังโรค เป็นดังหัวฝี เป็นดังลูกศร เป็นของทนได้ยาก เป็นของเบียดเบียน เป็นของไม่เชื่อฟัง เป็นของต้องทำลายไป เป็นของว่างเปล่า เป็น

ของไม่ใช่ตน บุคคลนั้นหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของเทวดา

ชั้นสุทธาวาส ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความอุบัตินี้แลไม่ทั่วไปด้วยปุถุชน (๑)

อีกประเภทหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้มีใจประกอบด้วยกรุณา... (๒)อีกประเภทหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้มีใจประกอบด้วยมุทิตา... (๓)อีกประเภทหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้มีใจประกอบด้วยอุเบกขาแผ่ไป

ตลอดทิศหนึ่งอยู่ ทิศที่ ๒ ทิศที่ ๓ ทิศที่ ๔ ก็เหมือนกัน ปฏิบัติโดยนัยนี้ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง แผ่ไปตลอดโลกทั่วสัตว์ทุกหมู่เหล่าในที่ทุกสถานด้วยใจอันประกอบด้วยอุเบกขาอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีประมาณไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณอันใดมีอยู่ในอุเบกขาฌานนั้น บุคคลนั้นพิจารณาเห็นธรรมเหล่านั้นโดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นดังโรค เป็นดังหัวฝี เป็นดังลูกศร เป็นของทนได้ยาก เป็นของเบียดเบียน เป็นของไม่เชื่อฟัง เป็นของต้องทำลายไป เป็นของว่างเปล่า เป็นของไม่ใช่ตน บุคคลนั้นหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของเทวดาชั้นสุทธาวาส ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความอุบัตินี้แลไม่ทั่วไปด้วยปุถุชน (๔)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”

๗. ปฐมตถาคตอัจฉริยสูตร

ว่าด้วยความอัศจรรย์ ๔ ประการในพระตถาคตเจ้า

{๑๒๗} [๑๒๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อัพภุตธรรมที่น่าอัศจรรย์ ๔ ประการ

ย่อมมีปรากฏเพราะความปรากฏแห่งพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าอัพภุตธรรมที่น่าอัศจรรย์ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

เมื่อใด พระโพธิสัตว์จุติจากชั้นดุสิต มีสติสัมปชัญญะ เสด็จลงสู่

พระครรภ์ของพระมารดา เมื่อนั้น แสงสว่างอันยิ่งใหญ่หาประมาณมิได้ย่อมมีปรากฏในโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์ เกินเทวานุภาพของเทวดาทั้งหลาย แม้ในโลกันตริกนรกอันโล่งโถง ไม่มีอะไรปิดบัง มืดมิดมองไม่เห็นอะไร ซึ่งแสงสว่างแห่งดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ที่มีฤทธิ์มีอานุภาพมากอย่างนั้นก็ยังส่องไปไม่ถึง แต่แสงสว่างอันยิ่งใหญ่หาประมาณมิได้ย่อมมีปรากฏแม้ในโลกันตริกนรกนั้น เกินเทวานุภาพของเทวดาทั้งหลายได้ แม้พวกสัตว์ที่เกิดในนรกนั้นก็จำกันและกันได้ด้วยแสงสว่างนั้นว่า ‘เจ้าข้าเอ๋ย ได้ยินว่า แม้สัตว์พวกอื่นที่เกิดในที่นี้ก็มีอยู่, ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นอัพภุตธรรมที่น่าอัศจรรย์ประการที่ ๑ ย่อมมีปรากฏเพราะความปรากฏแห่งพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า (๑)

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย เมื่อใด พระโพธิสัตว์มีสติสัมปชัญญะ

ประสูติจากพระครรภ์ของพระมารดา เมื่อนั้น แสงสว่าง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นอัพภุตธรรมที่น่าอัศจรรย์ประการที่ ๒ ย่อมมีปรากฏเพราะความปรากฏแห่งพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า (๒)