ฌานสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๑

จตุตถฌานนั้น อยู่ด้วยจตุตถฌานนั้นมาก ไม่เสื่อม เมื่อทำกาละไปย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของเทวดาชั้นเวหัปผละ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดาชั้นเวหัปผละมีอายุประมาณ ๕๐๐ กัป ปุถุชนดำรงอยู่ในชั้นเวหัปผละนั้นตราบเท่าตลอดอายุ ครั้นสิ้นประมาณอายุทั้งหมดนั้นแล้วย่อมเข้าถึงนรกบ้าง กำเนิดสัตว์ดิรัจฉานบ้าง ปิตติวิสัยบ้าง ส่วนสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ดำรง

อยู่ในชั้นเวหัปผละนั้นตราบเท่าสิ้นอายุ ครั้นสิ้นประมาณอายุทั้งหมด

นั้นแล้วย่อมปรินิพพานในภพนั้นเอง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นความวิเศษความแปลกแตกต่างกันระหว่างอริยสาวกผู้ได้สดับแล้วกับปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วคือ ในเมื่อคติ อุบัติมีอยู่” (๔)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้แล มีปรากฏอยู่ในโลก”

๔. ทุติยนานากรณสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้เจริญฌาน ๔ ประเภท

{๑๒๔} [๑๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลกบุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

บุคคลบางคนในโลกนี้สงัดแล้วจากกาม สงัดแล้วจากอกุศลธรรม บรรลุปฐมฌานที่มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ รูป เวทนา สัญญาสังขารวิญญาณอันใดมีอยู่ในปฐมฌานนั้น บุคคลนั้นพิจารณาเห็นธรรม

เหล่านั้นโดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นดังโรค เป็นดังหัวฝี เป็นดังลูกศร เป็นของทนได้ยาก เป็นของเบียดเบียน เป็นของไม่เชื่อฟัง เป็น

ของต้องทำลายไป เป็นของว่างเปล่า เป็นของไม่ใช่ตน บุคคลนั้นหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของเทวดาชั้นสุทธาวาสดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความอุบัตินี้แลไม่ทั่วไปด้วยปุถุชน (๑)

อีกประเภทหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้บรรลุทุติยฌาน... (๒)

อีกประเภทหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้ ... บรรลุตติยฌาน... ( ๓)อีกประเภทหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้บรรลุจตุตถฌานที่ไม่มีทุกข์ไม่มี

สุข มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขา เพราะละสุขละทุกข์ได้และเพราะโสมนัสโทมนัสดับไปก่อนแล้วอยู่ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณอันใดมีอยู่ใน

จตุตถฌานนั้น บุคคลนั้นย่อมพิจารณาเห็นธรรมเหล่านั้นโดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นดังโรค เป็นดังหัวฝี เป็นดังลูกศร เป็นของทนได้ยากเป็นของเบียดเบียน เป็นของไม่เชื่อฟัง เป็นของต้องทำลายไป เป็นของว่างเปล่า เป็นของไม่ใช่ตน บุคคลนั้นหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของเทวดาชั้นสุทธาวาส ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความอุบัตินี้แลไม่ทั่วไปด้วยปุถุชน (๔)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้แล มีปรากฏอยู่ในโลก,,

๕. ปฐมเมตตาสูตร

ว่าด้วยผู้เจริญอัปปมัญญา ๔ ประเภท สูตรที่ ๑

{๑๒๕} [๑๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลกบุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

บุคคลบางคนในโลกนี้มีใจประกอบด้วยเมตตาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่งอยู่

ทิศที่ ๒ ทิศที่ ๓ ทิศที่ ๔ ก็เหมือนกัน ปฏิบัติโดยนัยนี้ทั้งเบื้องบน เบื้องล่างเบื้องขวาง แผ่ไปตลอดโลกทั่วสัตว์ทุกหมู่เหล่าในที่ทุกสถานด้วยใจอันประกอบด้วยเมตตาอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ๑ ไม่มีประมาณ ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่ บุคคลนั้นพอใจ ชอบใจเมตตาฌานนั้น และถึงความปลื้มใจด้วยเมตตาฌานนั้น เขาตั้งอยู่ในเมตตาฌานนั้น น้อมใจไปในเมตตาฌานนั้นอยู่ด้วยเมตตาฌานนั้นมาก ไม่เสื่อม เมื่อทำกาละไปย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของเทวดาชั้นพรหมกายิกา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดาชั้นพรหมกายิกามีอายุประมาณกัปหนึ่ง ปุถชนดำรงอยู่ในชั้นพรหมกายิกานั้นตราบเท่าตลอดอายุ ครั้นสิ้นประมาณอายุทั้งหมดนั้นแล้ว ย่อมเข้าถึงนรกบ้าง กำเนิดสัตว์ดิรัจฉานบ้าง ปิตติวิสัยบ้าง ส่วนสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าดำรงอยู่ในชั้นพรหมกายิกานั้นตราบเท่าสิ้นอายุ ครั้นสิ้นประมาณอายุทั้งหมดนั้นแล้ว ย่อมปรินิพพานในภพนั้นเอง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นความวิเศษ ความแปลกแตกต่างกันระหว่างอริยสาวกผู้ได้สดับแล้วกับปุถุชนผู้มิได้สดับแล้ว คือ ในเมื่อคติ อุบัติมีอยู่ (๑)

อีกประเภทหนึ่ง บุคคลบางคนในโลกนี้มีใจประกอบด้วยกรุณาแผ่ไป

ตลอดทิศหนึ่งอยู่ ทิศที่ ๒ ทิศที่ ๓ ทิศที่ ๔ ก็เหมือนกัน ปฏิบัติโดยนัยนี้