โสขุมมสูตร เล่ม ๒๑

(๓) บรรดาผู้ใหญ่ยิ่ง มารผู้มีใจบาปจัดเป็นเลิศ

(๔) พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ชาวโลกกล่าวว่าเป็น

เลิศในโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ใน

หมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การบัญญัติสิ่งที่เลิศมี ๔ ประการนี้แล’,

บรรดาสัตว์ผู้มีอัตภาพ อสุรินทราหูเป็นเลิศ บรรดา

บุคคลผู้บริโภคกาม พระเจ้ามันธาตุเป็นเลิศ บรรดาผู้ใหญ่

ยิ่ง มารเป็นเลิศ พระพุทธเจ้าผู้รุ่งเรืองด้วยฤทธิ์ ด้วยยศ

ชาวโลกกล่าวว่าเป็นเลิศในโลก ทั้งเทวดาและมนุษย์ ทั่ว

ภูมิเป็นที่อยู่ของสัตวโลก ทั้งเบื้องบน ท่ามกลาง และ

เบื้องตํ่า

๖. โสขุมมสูตร

ว่าด้วยญาณเป็นเครื่องแทงตลอดลักษณะอันละเอียด

{๑๖}[๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ญาณอันเป็นเครื่องแทงตลอดลักษณะอัน

ละเอียดมี ๔ ประการ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้ประกอบด้วยญาณเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียดในรูป

อย่างยิ่ง ย่อมไม่พิจารณาเห็นญาณเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอัน

ละเอียดในรูปอื่นซึ่งยิ่งกว่าหรือประณีตกว่าญาณเป็นเครื่องกำหนด

ลักษณะอันละเอียดในรูปนั้น และไม่ปรารถนาญาณเป็นเครื่อง

กำหนดลักษณะอันละเอียดในรูปอื่นซึ่งยิ่งกว่าหรือประณีตกว่าญาณ

เป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียดในรูปนั้น

(๒) เป็นผู้ประกอบด้วยญาณเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียดใน

เวทนา ...

(๓) เป็นผู้ประกอบด้วยญาณเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียดใน

สัญญา ...

(๔) เป็นผู้ประกอบด้วยญาณเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียดใน

สังขาร ย่อมไม่พิจารณาเห็นซึ่งญาณเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอัน

ละเอียดในสังขารอื่นซึ่งยิ่งกว่าหรือประณีตกว่าญาณเป็นเครื่อง

กำหนดลักษณะอันละเอียดในสังขารนั้น และไม่ปรารถนาญาณ

เป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียดในสังขารอื่นซึ่งยิ่งกว่า

หรือประณีตกว่าญาณเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียดใน

สังขารนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ญาณอันเป็นเครื่องกำหนดลักษณะอันละเอียด

มี ๔ ประการนี้แล”

ภิกษุใดรู้ว่ารูปขันธ์เป็นของละเอียด รู้ความเกิดแห่ง

เวทนา รู้ความเกิดและความดับแห่งสัญญา รู้สังขารโดย

ความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ และโดยความ

เป็นอนัตตา

ภิกษุนั้นแลเป็นผู้เห็นชอบ เป็นผู้สงบ ยินดีในสันติ

บท ชนะมารพร้อมทั้งเสนาได้แล้ว ย่อมทรงไว้ซึ่งร่างกาย

เป็นครั้งสูดท้าย

๗. ปฐมอคติสูตร

ว่าด้วยอคติ ๔ สูตรที่ ๑

{๑๗}[๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การถึงอคติมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ถึงฉันทาคติ (๒) ถึงโทสาคติ

(๓) ถึงโมหาคติ (๔) ถึงภยาคติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การถึงอคติมี ๔ ประการนี้แล”

ผู้ใดประพฤติล่วงธรรมเพราะความรัก ความชัง ความ

หลง ความกลัว ยศของผู้นั้นย่อมเสื่อม ดุจดวงจันทร์

ข้างแรมฉะนั้น

๘. ทุติยอคติสูตร

วาด้วยอคติ ๔ สูตรที่ ๒

{๑๘}[๑๘] “ดูก่อฺนภิกษุทั้งหลาย การไม่ถึงอคติมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ไม่ถึงฉันทาคติ (๒) ไม่ถึงโทสาคติ

(๓) ไม่ถึงโมหาคติ (๔) ไม่ถึงภยาคติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การไม่ถึงอคติมี ๔ ประการนี้แล”

ผู้ใดไม่ประพฤติล่วงธรรมเพราะความรัก ความชัง

ความหลง ความกลัว ยศของผู้นั้นย่อมเต็มเปี่ยม ดุจ

ดวงจันทร์ข้างขึ้นฉะนั้น