๕. สาริปุตตโกฏฐิตสูตร ที่ ๓ เล่ม ๑๘

๕. ตติยสารีปุตตโกฏฐิตสูตร

ว่าด้วยพระโกฏฐิตะถามปัญหาพระสารีบุตร สูตรที่ ๓

{๗๗๖} [๔๑๔] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาโกฏฐิตะอยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้พระนครพาราณสี ... ได้มีคำถามอย่างนั้นเหมือนกันว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ อะไรเล่าเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์ปัญหานี้”

{๗๗๗} ท่านพระสารีบุตรตอบว่า“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ความเห็นว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ดี ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ก็ดี ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ ก็ดี ‘สัตว์หลังจากตายไป ย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมเกิดมีแก่บุคคลผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ยังไม่ปราศจากความพอใจ ยังไม่ปราศจากความรัก ยังไม่ปราศจากความกระหาย ยังไม่ปราศจากความเร่าร้อน ยังไม่ปราศจากความทะยานอยากในรูป ...ในเวทนา ...ในสัญญา ...ในสังขาร ...ในวิญญาณ

{๗๗๘} ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ความเห็นว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ดี ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ก็ดี ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ ก็ดี ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมไม่เกิดมีแก่บุคคลผู้ปราศจากความกำหนัด ปราศจากความพอใจ ปราศ จากความรัก ปราศจากความกระหาย ปราศจากความเร่าร้อน ปราศจากความทะยานอยากในรูป ...ในเวทนา ...ในสัญญา ...ในสังขาร ...ในวิญญาณ ดูก่อนท่านผู้มีอายุ นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์ปัญหานั้น”

๖. จตุตถสารีปุตตโกฏฐิตสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรถามปัญหาพระโกฏฐิตะ สูตรที่ ๔

{๗๗๙} [๔๑๕] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาโกฏฐิตะอยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้พระนครพาราณสี ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่หลีกเร้นแล้วได้เข้าไปหาท่านพระมหาโกฏฐิตะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระมหาโกฏฐิตะครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วท่านพระสารีบุตรได้ถามท่านพระมหาโกฏฐิตะว่า “ดูก่อนท่านมหาโกฏฐิตะ สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกหรือ ... สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่หรือเมื่อผมถามแล้ว ท่านก็ตอบว่า ‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุ แม้ปัญหานี้ก็เป็นปัญหาที่พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์

ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ก็อะไรเล่าเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์ปัญหานี้”{๗๘๐} ท่านพระมหาโกฏฐิตะตอบว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ความเห็นว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ดี ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก” ก็ดี ‘สัตว์หลังจากตายไป ย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอิกก็มี’ ก็ดี ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอิกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมเกิดมีแก่บุคคลผู้มีรูปเป็นที่มายินดี ผู้ยินดีแล้วในรูป ผู้หมกมุ่นแล้วในรูป ผู้ไม่รู้ไม่เห็นความดับแห่งรูปตามความเป็นจริง

{๗๘๑} ความเห็นว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ดี ... ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี ย่อมเกิดมีแก่บุคคลผู้มีเวทนาเป็นที่มายินดี มีสัญญาเป็นที่มายินดี มีสังขารเป็นที่มายินดี มีวิญญาณเป็นที่มายินดี ผู้ยินดีแล้ว หมกมุ่นแล้วในเวทนา ในสัญญา ในสังขารในวิญญาณ ผู้ไม่รู้ไม่เห็นความดับแห่งเวทนา แห่งสัญญา แห่งสังขาร แห่งวิญญาณตามความเป็นจริง