๑๒. อัตตานุทิฏฐิสูตร เล่ม ๑๘

รู้เห็นจักขุสัมผัสโดยความเป็นทุกข์ จึงจะละสักกายทิฎฐิได้ รู้เห็นแม้สุขเวทนาทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยโดยความเป็นทุกข์จึงจะละสักกายทิฏฐิได้ บุคคลรู้เห็นโสตะ... รู้เห็นฆานะ... รู้เห็นชิวหา... รู้เห็นกาย... รู้เห็นมโนโดยความเป็นทุกข์ จึงจะละสักกายทิฏฐิได้ รู้เห็นธรรมารมณ์โดยความเป็นทุกข์ จึงจะละสักกายทิฏฐิได้ รู้เห็นมโนวิญญาณโดยความเป็นทุกข์ จึงจะละสักกายทิฏฐิได้ รู้เห็นมโนสัมผัสโดยความเป็นทุกข์ จึงจะละสักกายทิฏฐิได้ รู้เห็นแม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยโดยความเป็นทุกข์ จึงจะละสักกายทิฏฐิได้ ดูก่อนภิกษุ เมื่อบุคคลรู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้แล จึงจะละสักกายทิฏฐิได้”

๑๒. อัตตานุทิฎฐิปาหานสูตร

ว่าด้วยการละอัตตานุทิฎฐิ

{๒๕๖} [๑๖๗] ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ... ครั้นแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุคคลรู้อยู่อย่างไร เห็นอยู่อย่างไร จึงจะละอัตตานุทิฏฐิได้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ บุคคลรู้เห็นจักษุแลโดยความเป็นอนัตตา จึงจะละอัตตานุทิฎฐิได้ รู้เห็นรูปโดยความเป็นอนัตตา จึงจะละอัตตานุทิฏฐิได้ รู้เห็นจักขุวิญญาณโดยความเป็นอนัตตาจึงจะละอัตตานุทิฏฐิได้ รู้เห็นจักขุสัมผัสโดยความเป็นอนัตตาจึงจะละอัตตานุทิฏฐิได้ รู้เห็นแม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกุขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยโดยความเป็นอนัตตาจึงจะละอัตตานุทิฎฐิได้ บุคคลรู้เห็นโสตะ ... รู้เห็นฆานะ... รู้เห็นชิวหา... รู้เห็นกาย... รู้เห็นมโนโดยความเป็นอนัตตา จึงจะละ

อัตตานุทิฏฐิได้ รู้เห็นธรรมารมณ์โดยความเป็นอนัตตาจึงจะละอัตตานุทิฏฐิได้ รู้เห็นมโนวิญญาณโดยความเป็นอนัตตาจึงจะละอัตตานุทิฏฐิได้ รู้เห็นมโนสัมผัสโดยความเป็นอนัตตาจึงจะละอัตตานุทิฏฐิได้ รู้เห็นแม้สุขเวทนา ทุกขเวทนาหรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยโดยความเป็นอนัตตาจึงจะละอัตตานุทิฏฐิได้ ดูก่อนภิกษุ เมื่อบุคคลรู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้แลจึงจะละอัตตานุทิฏฐิได้”

จบ นันทิขยวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อัชฌัตตนันทิขยสูตร ๒. พาหิรนันทิขยสูตร

๓. อัชฌัตตอนิจจนันทิขยสูตร ๔. พาหิรอนิจจนันทิขยสูตร

๕. ชีวกัมพวนสมาธิสูตร ๖. ชีวกัมพวนปฏิสัลลานสูตร

๗. โกฏฐิกอนิจจสูตร ๘. โกฏฐิกทุกขสูตร

๙. โกฏฐิกอนัตตสูตร ๑๐. มิจฉาทิฏฐิปหานสูตร

๑๑. สักกายทิฏฐิปหานสูตร ๑๒. อัตตานุทิฏฐิปหานสูตร

(๑๗) ๒. สัฎฐิเปยยาลวรรค

๑. อัชฌัตตอนิจจฉันทสูตร

ว่าด้วยการละความพอใจในสิ่งที่ไม่เที่ยง

{๒๕๗} [๑๖๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งอะไรเล่าไม่เที่ยง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละความพอใจในจักษุนั้นเสีย โสตะ... ไม่เที่ยง ... ฆานะไม่เที่ยง ... ชิวหาไม่เที่ยง ... กายไม่เที่ยง ... มโนไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละความพอใจในมโนนั้นเสีย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย”

๒. อัชฌัตตอนิจจราคสูตร

ว่าด้วยการละความรักใคร่ในสิ่งที่ไม่เที่ยง

[๑๖๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละความรักใคร่ในสิ่งนั้นเสีย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งอะไรเล่าไม่เที่ยง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละความรักใคร่ในจักษุนั้นเสีย โสตะไม่เที่ยง ... ฆานะไม่เที่ยง ... ชิวหาไม่เที่ยง ... กายไม่เที่ยง ... มโนไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละความรักใคร่ในมโนนั้นเสีย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่เที่ยง เธอพึงละความรักใคร่ในสิ่งนั้นเสีย”

๓. อัชฌัตตอนิจจฉันทราคสูตร

ว่าด้วยการละความพอใจรักใคร่ในสิ่งที่ไม่เที่ยง

[๑๗๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละความพอใจและความรักใคร่ในสิ่งนั้นเสีย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งอะไรเล่าไม่เที่ยง