๑. สุวีรสูตร เล่ม ๑๕

๑๑. สักกสังยุต

๑. ปฐมวรรค

๑. สุวีรสูตร

ว่าด้วยการได้ความสุขเพราะความหมั่นขยัน

{๘๔๗} [๒๔๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว{๘๔๘} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว พวกอสูรได้ยกกันมารบกับพวกเทพ ครั้งนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพตรัสเรียกสุวีรเทพบุตรมาบัญชาว่า ‘พ่อสุวีระ พวกอสูรเหล่านี้กำลังยกกันมารบกับพวกเทพ พ่อจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’สุวีรเทพบุตรนั้นทูลรับพระบัญชาท้าวสักกะว่า ‘ขอเดชะ พระองค์ผู้ ทรงพระเจริญ’ ดังนี้แล้วก็เผลอลืมเสีย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพได้ตรัสเรียกสุวีรเทพบุตร มาสั่งเป็นครั้งที่ ๒ ว่า ‘พ่อสุวีระ พวกอสูรเหล่านี้กำลังยกกันมารบกับพวกเทพ พ่อจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’แม้ในครั้งที่ ๒ สุวีรเทพบุตรก็ทูลรับพระบัญชา แต่ก็เผลอลืมเสีย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพได้ตรัสเรียกสุวีรเทพบุตร มาสั่งเป็นครั้งที่ ๓ ว่า ‘พ่อสุวีระ พวกอสูรเหล่านี้กำลังยกกันมารบกับพวกเทพ พ่อจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’

แม้ในครั้งที่ ๓ สุวีรเทพบุตรทูลรับพระบัญชาท้าวสักกะแล้วก็เผลอลืมเสียเหมือนกัน

{๘๔๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพจึงได้ตรัสกะสุวีรเทพบุตรด้วยคาถาว่า

พ่อสุวีระ ณ ที่ใด บุคคลไม่ขยัน ไม่พยายาม แต่ก็ประสบความสุขได้ พ่อจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

{๘๕๐} สุวีรเทพบุตรกราบทูลว่า

ข้าแต่ท้าวสักกะ บุคคลทั้งเกียจคร้าน ไม่ขยัน ทั้งยังไม่ทำกิจทั้งหลายอีกด้วย แต่เขาก็พรั่งพร้อมด้วยกามคุณ ทุกอย่าง ขอพระองค์จงตรัสบอกฐานะอันประเสริฐนั้น แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด{๘๕๑} ท้าวสักกะตรัสว่า

พ่อสุวีระ ณ ที่ใด บุคคลเกียจคร้าน ไม่ขยัน แต่ก็ประสบความสุขได้ พ่อจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

{๘๕๒} สุวีรเทพบุตรทูลว่า

ข้าแต่ท้าวสักกะผู้ประเสริฐกว่าเทวดา พวกข้าพระองค์จะพึงได้รับความสุขอันใด โดยไม่ต้องทำการงาน ขอพระองค์จงตรัสบอกความสุขอันประเสริฐนั้น ที่ไม่มีความสลดใจ ไม่มีความคับแค้นใจแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด

{๘๕๓} ท้าวสักกะตรัสว่า

หากความสุขจะมีได้โดยไม่ต้องทำการงาน ไม่ว่าในที่ไหน ๆ ใครก็มีชีวิตอยู่ไม่ได้ เพราะข้อนั้นเป็นทางแห่งพระนิพพาน พ่อสุวีระ พ่อจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด

{๘๕๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ขนาดท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพพระองค์นั้นอาศัยผลบุญของตนเป็นอยู่ เสวยรัชสมบัติอิสริยาธิปัตย์ในหมู่เทพชั้นดาวดึงส์อยู่ ก็ยังมาพรรณนาคุณแห่งความขยันหมั่นเพียร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การที่พวกเธอบวชในธรรมวินัยที่เรากล่าวชอบแล้วอย่างนี้แล้วจะพึงขยันหมั่นเพียรพยายาม เพื่อบรรลุมรรคผลที่ยังไม่บรรลุ เพื่อได้มรรคผลที่ยังไม่ได้ เพื่อทำให้แจ้งซึ่งมรรคผลที่ยังมิได้ทำให้แจ้งกัน ข้อนี้จะพึงงดงามในธรรมวินัยนี้โดยแท้”

๒. สุสิมสูตร

ว่าด้วยการได้ความสุขเพราะความขยัน

{๘๕๕} [๒๔๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุทั้งหลาย เหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว {๘๕๖} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว พวกอสูรได้ยกกันมารบกับพวกเทพ ครั้งนั้นแล ท้าวลักกะผู้เป็นจอมเทพตรัสเรียกสุสิมเทพบุตรมาบัญชาว่า ‘พ่อสุสิมะ พวกอสูรเหล่านี้กำลังยกกันมารบกับพวกเทพ พ่อจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’