๙. ปฐมอายุสูตร เล่ม ๑๕

คนมีโคย่อมเศร้าโศกเพราะโคทั้งหลาย เหมือนคนมีบุตรย่อมเศร้าโศกเพราะบุตรทั้งหลาย นรชนย่อมมีความเศร้าโศกเพราะอุปธิทั้งหลาย แต่คนที่ไร้อุปธิหาเศร้าโศกไม่

ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง

๙. ปฐมอายุสูตร

ว่าด้วยอายุของมนุษย์นี้น้อย

{๔๔๐} [๑๔๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อายุของมนุษย์ทั้งหลายนี้น้อยนัก จำต้องไปสู่สัมปรายภพ พึงบำเพ็ญกุศลกัน พึงประพฤติพรหมจรรย์กันเข้าไว้ สัตวโลกที่เกิดมาแล้วจะไม่ตายเป็นไม่มี ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนที่มีชีวิตอยู่ได้นานย่อมอยู่ได้เพียงร้อยปี หรือจะอยู่เกินไปบ้างก็มีน้อย”{๔๔๑} ขณะนั้นแล มารผู้มีใจบาปได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

อายุของมนุษย์ทั้งหลายยืนยาว คนดีไม่ควรดูหมิ่นอายุนั้นเลย ควรประพฤติดุจเด็กอ่อนที่เมาน้ำนมฉะนั้น มัจจุราชยังไม่มาถึงดอก

{๔๔๒} ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า “นี่คือมารผู้มีใจบาป” จึงได้ตรัสกะมารผู้มีใจบาปด้วยพระคาถาว่า

อายุของมนุษย์ทั้งหลายน้อย คนดีควรดูหมิ่นอายุนั้นเสีย ควรประพฤติดุจคนที่ลูกไฟไหม้ศีรษะฉะนั้น ไม่มีเสียหรอกที่มัจจุราชจะไม่มา

ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์ เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง

๑๐. ทุติยอายุสูตร

ว่าด้วยอายุสิ้นเปลืองไปตามวันเวลา

{๔๔๓} [๑๔๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อายุของมนุษย์ทั้งหลายนี้น้อยนัก จำต้องไปสู่สัมปรายภพ พึงบำเพ็ญกุศลอัน พึงประพฤติพรหมจรรย์กันเข้าไว้ สัตวโลกที่เกิดมาแล้วจะไม่ตายไม่มี ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนที่มีชีวิตอยู่ได้นานย่อมอยู่ได้เพียงร้อยปี หรือจะอยู่เกินไปบ้างก็มีน้อย”{๔๔๔} ขณะนั้นแล มารผู้มีใจบาปได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

วันคืนไม่ผ่านพ้นไป ชีวิตก็ไม่ใกล้ดับเข้าไป อายุมีแต่หมุนตามสัตว์ทั้งหลายไป ดุจกงหมุนตามดุมรถไปฉะนั้น