๓. โทณปากสูตร เล่ม ๑๕

{๓๖๓} ลำดับนั้นแล พระราชาทั้ง ๕ พระองค์เหล่านั้นได้พระราชทานผ้าห่ม ๕ ผืนแก่จันทนังคลิกอุบาสก ต่อจากนั้น จันทนังคลิกอุบาสกก็ได้ถวายผ้าห่มทั้ง ๕ ผืนแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

๓. โทณปากสูตร

ว่าด้วยพุทธคาถาป้องกันการกินจุ

{๓๖๔} [๑๒๔] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ก็สมัยนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลเสวยพระสุธาหารซึ่งหุงด้วยข้าวสารหนึ่งทะนาน ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลเสวยแล้วทรงอึดอัด เสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

{๓๖๕} ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่าพระเจ้าปเสนทิโกศลนั้นเสวย แล้วทรงอึดอัด จึงได้ตรัสพระคาถานี้ในเวลานั้นว่า

มนุษย์ผู้มีสติอยู่ทุกเมื่อ รู้ประมาณในโภชนะที่ได้แล้ว ย่อมมีเวทนาเบาบาง เขาย่อมแก่ช้า ครองอายุได้ยืนนาน

{๓๖๖} ก็ในขณะนั้น มาณพชื่อว่าสุทัสสนะ ยืนอยู่เบื้องพระปฤษฎางค์พระเจ้าปเสนทิโกศล จึงพระเจ้าปเสนทิโกศลได้ตรัสเรียกสุทัสสนมาณพมารับสั่งว่า “มาเถิด เจ้าสุทัสสนะ เจ้าจงเรียนพระคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าเข้าไว้ แล้วจงกล่าวในเวลาที่เราบริโภคอาหาร และเราจะให้เงินเจ้าวันละ ๑๐๐ กหาปณะเป็นค่าอาหารทุก ๆ วัน”สุทัสสนมาณพรับสนองพระราชกระแสรับสั่งของเจ้าปเสนทิโกศลว่า “เป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างยิ่ง พระพุทธเจ้าข้า” ดังนี้แล้วเรียนคาถานี้ ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วกล่าวในเวลาที่พระเจ้าปเสนทิโกศลเสวยพระกระยาหารว่า

มนุษย์ผู้มีสติอยู่ทุกเมื่อ รู้ประมาณในโภชนะที่ได้แล้ว ย่อมมีเวทนาเบาบาง เขาย่อมแก่ช้า ครองอายุได้ยืนนาน

{๓๖๗} ต่อจากนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลดำรงพระชนม์อยู่โดยมีพระกระยาหารหนึ่งทะนานข้าวสุกเป็นอย่างมากเป็นลำดับมา จึงต่อมาพระเจ้าปเสนทิโกศลทรงมีพระวรกายกระปรี้กระเปร่าดี ทรงลูบพระวรกายด้วยฝ่าพระหัตถ์ ทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงอนุเคราะห์เราด้วยประโยชน์ทั้งสอง คือ ประโยชน์ในชาตินี้และประโยชน์ในชาติหน้าแล้วหนอ”

๔. ปฐมสังคามวัตถุสูตร

ว่าด้วยผู้ชนะย่อมก่อเวร

{๓๖๘} [๑๒๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล พระเจ้าอชาตศัตรูพระเจ้าแผ่นดินมคธผู้เป็นโอรสของพระนางเวเทหิ ทรงตระเตรียมจตุรงคินีเสนา ยกไปรุกรานพระเจ้าปเสนทิโกศลถึงแคว้นกาสี

พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ทรงสดับข่าวว่าพระเจ้าอชาตศัตรูเวเทหิบุตรทรงตระเตรียมจตุรงคินีเสนายกมารุกรานเราถึงแคว้นกาสี ลำดับนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลจึงทรงจัดจตุรงคินีเสนายกออกไปประจัญหน้ากับพระเจ้าแผ่นดินมคธอชาตศัตรูเวเทหิบุตรที่แคว้นกาสีเอง ครั้งนั้น พระเจ้าอชาตศัตรูเวเทหิบุตรกับพระเจ้าปเสนทิโกศลทรงทำสงครามกันแล้ว ก็แลในสงครามครั้งนั้น พระเจ้าอชาตศัตรูเวเทหิบุตรทรงชนะพระเจ้าปเสนทิโกศล ฝ่ายพระเจ้าปเสนทิโกศลผู้ปราชัยก็เสด็จล่าทัพกลับพระนครสาวัตถีราชธานีของพระองค์