พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มัคคสังยุต · เอสนาวรรค
ตัณหาสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๙
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๒๙–๓๓๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๗/๑๘ ในเอสนาวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค มัคคสังยุต เอสนาวรรค ตัณหาสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๑๐๘–๑๐๙
๙. เวทนาสูตร
ว่าด้วยเวทนา ๓
{๓๒๗} [๑๖๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ
(๑) สุขเวทนา (๒) ทุกขเวทนา (๓) อทุกขมสุขเวทนา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ อย่างนี้แล
{๓๒๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อกำหนดรู้ เพื่อความสิ้นไป เพื่อละเวทนา ๓ อย่างนี้แล...”
๑๐. ตัณหาสูตร
ว่าด้วยตัณหา ๓
{๓๒๙} [๑๗๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัณหา มี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ(๑) กามตัณหา (๒) ภวตัณหา (๓) วิภวตัณหา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัณหามี ๓ อย่างนี้แล
- ๑กามตัณหา ตัณหาในกามคุณ หมายถึงความอยากในอารมณ์มีรูปเป็นต้นที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจความอยากได้กามคุณคือสิ่งสนองความต้องการทางประสาทสัมผัสทั้ง ๕ (ตา หู จมูก ลิ้น กาย) เป็นชื่อของกามคุณ ๕ ภวตัณหา ตัณหาในภพ หมายถึงความอยากในภาวะของตัวตนที่จะได้จะเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง อยากเป็น อยากคงอยู่ตลอดไป ความติดใจอยู่ในรูปภพ อรูปภพ หรือติดใจในฌานสมาบัติ ซึ่งประกอบด้วยสัสสตทิฏฐิ วิภวตัณหา ตัณหาในวิภพ หมายถึงความอยากในความพรากพ้นไปแห่งตัวตนจากความเป็นอย่างใดอย่างหนึ๋งอันไม่น่าปรารถนา อยากทำลาย อยากให้ดับสูญ ซึ่งประกอบด้วยอุจเฉททิฏฐิ (นัย ที.ปา.อ. ๑๘๒, ที.ม.อ. ๙๘, สํ.ข.อ. ๒๙๐, อภิ.วิ.อ. ๑๑๙)
{๓๓๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อกำหนดรู้ เพื่อความสิ้นไป เพื่อละตัณหา ๓ อย่างนี้แล ...”
๑๑. ตสินาสูตร
ว่าด้วยตสินา ๓
{๓๓๑} [๑๗๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความอยาก ๓ อย่างนี้ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๓๓๒} ภิกษุพึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อกำหนดรู้ เพื่อความสิ้นไป เพื่อละความอยาก ๓ อย่างนี้แล อริยมรรคมีองค์ ๘ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก ... อันมีการกำจัดราคะเป็นที่สุด ... อันหยั่งลงสู่อมตะ ... อันน้อมไปสู่นิพพาน ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก ... อันมีการกำจัดราคะเป็นที่สุด ... อันหยั่งลงสู่อมตะ ... อันน้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อกำหนดรู้ เพื่อความสิ้นไป เพื่อละความอยาก ๓ อย่างนี้แล”
จบ เอสนาวรรคที่ ๑๒
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. เอสนาสูตร ๒. วิธาสูตร
๓. อาสวสูตร ๔. ภวสูตร
๕. ทุกขตาสูตร ๖. ขีลสูตร
๗. มลสูตร ๘. นีฆสูตร
๙. เวทนาสูตร ๑๐. ตัณหาสูตร
๑๑. ตสินาสูตร
จบ ตัณหาสูตร ที่ ๑