อกุสลราสิสูตร เล่ม ๑๙

ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีธรรมเอกผุดขึ้นมีจิตผ่องใส มีจิตตั้งมั่น มีจิตมีอารมณ์เดียว เพื่อกำหนดรู้จิตอยู่ ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีธรรมเอกผุดขึ้น มีจิตผ่องใส มีจิตตั้งมั่น มีจิตมีอารมณ์เดียว เพื่อกำหนดรู้ธรรมอยู่{๖๙๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายที่เป็นนวกะ บวชยังไม่นาน เพิ่งมาสู่ธรรมวินัยนี้ อันเธอทั้งหลายพึงให้สมาทาน พึงให้ตั้งอยู่ พึงให้ดำรงมั่นในการเจริญสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้”

๕. อกุสลราสิสูตร

ว่าด้วยกองอกุศล ๕

{๖๙๖} [๓๗๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อกล่าวว่ากองอกุศล จะกล่าวให้ถูก ควรกล่าวถึงนิวรณ์ ๕ เพราะว่ากองอกุศลทั้งสิ้นนี้ก็คือนิวรณ์ ๕ นิวรณ์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) กามฉันทนิวรณ์ (๒) พยาปาทนิวรณ์

(๓) ถีนมิทธนิวรณ์ (๔) อุทธัจจกุกกุจจนิวรณ์

(๕) วิจิกิจฉานิวรณ์

{๖๙๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อกล่าวว่ากองอกุศล จะกล่าวให้ถูก ควรกล่าวถึงนิวรณ์ ๕ เหล่านี้ เพราะว่ากองอกุศลทั้งสิ้นนี้ก็คือนิวรณ์ ๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อกล่าวว่ากองกุศล จะกล่าวให้ถูก ควรกล่าวถึงสติปัฏฐาน ๔ เพราะว่ากองกุศลทั้งสิ้นนี้ก็คือสติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้

(๒) ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา ...

(๓) ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต ...

(๔) ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อกล่าวว่ากองกุศล จะกล่าวให้ถูกควรกล่าวถึงสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้ เพราะว่ากองกุศลทั้งสิ้นนี้ก็คือสติปัฏฐาน ๔”

๖. สกุณัคฆีสูตร

ว่าด้วยเหยี่ยวกับนกมูลไถ

{๖๙๘} [๓๗๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว เหยี่ยวตัวหนึ่งโฉบลงมาจับนกมูลไถ ตัวหนึ่งอย่างรวดเร็ว ครั้งนั้นแล นกมูลไถถูกเหยี่ยวนำไปอยู่ ได้รำพันอย่างนี้ว่า ‘เราโชคไม่ดี มีบุญน้อย ที่เที่ยวไปในถิ่นของผู้อื่นอันมิใช่แหล่งหากิน ถ้าวันนี้เราไปเที่ยวในแหล่งหากินซึ่งเป็นถิ่นของบิดาตน เหยี่ยวตัวนี้ก็ไม่อาจที่จะสู้เราได้’เหยี่ยวจึงถามว่า ‘เจ้านกมูลไถ ก็แหล่งหากินซึ่งเป็นของบิดาเจ้าเป็นเช่นไรเล่า’

นกมูลไถตอบว่า ‘ที่ที่มีก้อนดินซึ่งเขาไถไว้’