อนนุสสุตสูตร เล่ม ๑๙

๔. อนนุสสุตวรรค

๑. อนนุสสูตสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อน

{๗๙๖} [๓๙๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า‘นี้คือการพิจารณาเห็นกายในกาย’ จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘การพิจารณาเห็นกายในกายนี้นั้นอันเราควรเจริญ’ จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘การพิจารณาเห็นกายในกายอันเราเจริญแล้ว’{๗๙๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้คือการพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนานี้นั้นอันเราควรเจริญ’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนานี้อันเราเจริญแล้ว’

{๗๙๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้คือการพิจารณาเห็นจิตในจิต... ว่า ‘การพิจารณาเห็นจิตในจิตนี้นั้นอันเราควรเจริญ’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นจิตในจิตนี้อันเราเจริญแล้ว’

{๗๙๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้คือการพิจารณาเห็นธรรมในธรรม’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นธรรมในธรรมนี้นั้นอันเราควรเจริญ’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นธรรมในธรรมนี้อันเราเจริญแล้ว”

๒. วิราคสูตร

ว่าด้วยเจริญสติปัฏฐาน ๔ เพื่อความเบื่อหน่าย

{๘๐๐} [๓๙๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพานโดยส่วนเดียว

สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้แล อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพานโดยส่วนเดียว”

๓. วิรัทธสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่ปรารภและปรารภอริยมรรค

{๘๐๑} [๓๙๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งพลาดแล้ว อริยมรรคมีองค์ ๘ อันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ก็ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นพลาดแล้วด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งปรารภแล้ว อริยมรรคมีองค์ ๘ อันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ก็ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นปรารภแล้วด้วย