วิภังคสูตร เล่ม ๑๙

สติปฏฺฐานญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ สติปฏฺฐานภาวนญฺจ สติปฏฺฐานภาวนาคามินิญฺจ ปฏิปทํ ตํ สุณาถ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว สติปฏฺฐานํ ฯ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ เวทนาสุ จิตฺเต ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สติปฏฺฐานํ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสติปัฏฐาน การเจริญสติปัฏฐาน และปฏิปทาอันให้ถึงการเจริญสติปัฏฐาน แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ก็สติปัฏฐานเป็นไฉน? ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะมีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสีย ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสีย ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าสติปัฏฐาน.

กตมา จ ภิกฺขเว สติปฏฺฐานภาวนา ฯ อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมุทยธมฺมานุปสฺสี กายสฺมึ วิหรติ วยธมฺมานุปสฺสี กายสฺมึ วิหรติ สมุทยวยธมฺมานุปสฺสี กายสฺมึ วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ สมุทยธมฺมานุปสฺสี เวทนาสุ วิหรติ วยธมฺมานุปสฺสี เวทนาสุ วิหรติ สมุทยวยธมฺมานุปสฺสี เวทนาสุ วิหรติ ฯ ตถา จิตฺเต ฯ ธมฺเมสุ วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ ฯ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สติปฏฺฐานภาวนา ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็การเจริญสติปัฏฐานเป็นไฉน? ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ

ในธรรมวินัยนี้ พิจารณาเห็นธรรม คือความเกิดขึ้นในกาย พิจารณาเห็นธรรม คือ ความเสื่อมในกาย พิจารณาเห็นธรรม คือ ความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสีย พิจารณาเห็นธรรม คือ ความเกิดขึ้นในเวทนา ... พิจารณาเห็นธรรม คือ ความเกิดขึ้นในจิต ... พิจารณาเห็นธรรม คือ ความเกิดขึ้นในธรรม พิจารณาเห็นธรรม คือ ความเสื่อมในธรรม พิจารณาเห็นธรรม คือ ความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสีย ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าการเจริญสติปัฏฐาน.

กตมา จ ภิกฺขเว สติปฏฺฐานภาวนาคามินี ปฏิปทา ฯ อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ฯ เสยฺยถีทํ ฯ สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ ฯ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สติปฏฺฐานภาวนาคามินี ปฏิปทาติ ฯ

อนนุสฺสุตวคฺโค จตุตฺโถ ฯ

ตสฺสุทฺทานํ

อนนุสฺสุตํ วิราโค จ วิรทฺโธ ภาวนา สโต

อญฺญํ ฉนฺทํ ปริญฺญาย ภาวนา วิภงฺเคน เต ทสาติ ๑ ฯ

______________

อมตวคฺโค ปญฺจโม

๑ ม. อนนุสฺสุตํ วิราโค วิรทฺโธ ภาวนาสติ

อญฺญา ฉนฺทํ ปริญฺญาย ภาวนา วิภงฺเคน จาติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ปฏิปทาอันให้ถึงการเจริญสติปัฏฐานเป็นไฉน? อริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้แลเรียกว่า ปฏิปทาอันให้ถึงการเจริญสติปัฏฐาน.

จบ สูตรที่ ๑๐

จบ อนนุสสุตวรรคที่ ๔

----------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อนนุสสุตสูตร ๒. วิราคสูตร

๓. วิรัทธสูตร ๔. ภาวนาสูตร

๕. สติสูตร ๖. อัญญสูตร

๗. ฉันทสูตร ๘. ปริญญาสูตร

๙. ภาวนาสูตร ๑๐. วิภังคสูตร