ปริญญาสูตร เล่ม ๑๙

ความพอใจในจิตนั้นได้ เพราะละความพอใจได้ เป็นอันชื่อว่าทำให้แจ้งซึ่งอมตะได้แล้ว

{๘๐๙} ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ เมื่อเธอพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ ย่อมละความพอใจในธรรมนั้นได้ เพราะละความพอใจได้ เป็นอันชื่อว่าทำให้แจ้งซึ่งอมตะได้แล้ว”

๘. ปริญญาตสูตร

ว่าด้วยผู้เจริญสติปัฏฐานชื่อว่าทำให้แจ้งอมตะ

{๘๑๐} [๔๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐานมี ๔ เหล่านี้ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ เมื่อเธอพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ ย่อมกำหนดรู้กายได้ เพราะกำหนดรู้กายได้ เป็นอันชื่อว่าทำให้แจ้งซึ่งอมตะได้แล้ว{๘๑๑} ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ เมื่อเธอพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ย่อมกำหนดรู้เวทนาได้ เพราะกำหนดรู้เวทนาได้ เป็นอันชื่อว่าทำให้แจ้งซึ่งอมตะได้แล้ว

{๘๑๒} ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ เมื่อเธอพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ย่อมกำหนดรู้จิตได้ เพราะกำหนดรู้จิตได้ เป็นอันชื่อว่าทำให้แจ้งซึ่งอมตะได้แล้ว

{๘๑๓} ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ เมื่อเธอพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่

ย่อมกำหนดรู้ธรรมได้ เพราะกำหนดรู้ธรรมได้ เป็นอันชื่อว่าทำให้แจ้งซึ่งอมตะได้แล้ว”

๙. ภาวนาสูตร

ว่าด้วยการเจริญสติปัฏฐาน ๔

{๘๑๔} [๔๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงการเจริญสติปัฏฐาน ๔ เธอทั้งหลายจงฟัง การเจริญสติปัฏฐาน ๔ เป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้แลคือการเจริญสติปัฏฐาน ๔”

๑๐. วิภังคสูตร

ว่าด้วยปฏิปทาอันเป็นเหตุให้ถึงการเจริญสติปัฏฐาน

{๘๑๕} [๔๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสติปัฏฐาน การเจริญสติปัฏฐาน และปฏิปทาอันเป็นเหตุให้ถึงการเจริญสติปัฏฐานแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ก็สติปัฏฐานเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าสติปัฏฐาน