วิภังคสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

{๙๓๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อุเปกขินทรีย์เป็นไฉน คือ เวทนาอันสำราญก็ไม่ใช่ ไม่สำราญก็ไม่ใช่ ทางกายหรือทางใจอันใด นี้เรียกว่าอุเปกขินทรีย์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล

๗. ทุติยวิภังคสูตร

ว่าด้วยการจำแนกอินทรีย์ ๕ สูตรที่ ๒

{๙๓๑} [๕๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ (๑) สุขินทรีย์ (๒) ทุกขินทรีย์ (๓) โสมนัสสินทรีย์ (๔) โทมนัสสินทรีย์ (๕) อุเปกขินทรีย์{๙๓๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สุขินทรีย์เป็นไฉน คือ ความสุขทางกาย ความสำราญทางกาย เวทนาอันเป็นสุขสำราญซึ่งเกิดแต่กายสัมผัสอันใด นี้เรียกว่าสุขินทรีย์{๙๓๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทุกขินทรีย์เป็นไฉน คือ ความทุกข์ทางกาย ความไม่สำราญทางกาย เวทนาอันเป็นทุกข์ไม่สำราญซึ่งเกิดแต่กายสัมผัส อันใดนี้เรียกว่าทุกขินทรีย์{๙๓๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็โสมนัสสินทรีย์เป็นไฉน คือ ความสุขทางใจ ความสำราญทางใจ เวทนาอันเป็นสุขสำราญซึ่งเกิดแต่มโนสัมผัสอันใด นี้เรียกว่าโสมนัสสินทรีย์{๙๓๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็โทมนัสสินทรีย์เป็นไฉน คือ ความทุกข์ทางใจ ความไม่สำราญทางใจ เวทนาอันเป็นทุกข์ไม่สำราญซึ่งเกิดแต่มโนสัมผัสอันใด นี้เรียกว่าโทมนัสสินทรีย์{๙๓๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อุเปกขินทรีย์เป็นไฉน คือ เวทนาอันสำราญก็ไม่ใช่ ไม่สำราญก็ไม่ใช่ ทางกายหรือทางใจอันใด นี้เรียกว่าอุเปกขินทรีย์

{๙๓๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอินทรีย์ ๕ ประการนั้น สุขินทรีย์และโสมนัสสินทรีย์พึงเห็นว่าเป็นสุขเวทนา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอินทรีย์ ๕ ประการนั้น {๙๓๘} ทุกขินทรีย์และโทมนัสสินทรีย์พึงเห็นว่าเป็นทุกขเวทนา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอินทรีย์ ๕ ประการนั้น {๙๓๙} อุเปกขินทรีย์พึงเห็นว่าเป็นอทุกขมสุขเวทนา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล”

๘. ตติยวิภังคสูตร

ว่าด้วยการจำแนกอินทรีย์ ๕ สูตรที่ ๓

{๙๔๐} [๕๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ (๑) สุขินทรีย์ (๒) ทุกขินทรีย์ (๓) โสมนัสสินทรีย์ (๔) โทมนัสสินทรีย์ (๕) อุเปกขินทรีย์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๙๔๑} ก็สุขินทรีย์เป็นไฉน คือ ความสุขทางกาย ความสำราญทางกาย เวทนาอันเป็นสุขสำราญซึ่งเกิดแต่กายสัมผัสอันใด นี้เรียกว่าสุขินทรีย์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๙๔๒} ก็ทุกขินทรีย์เป็นไฉน คือ ความทุกข์ทางกาย ความไม่สำราญทางกาย เวทนาอันเป็นทุกข์ไม่สำราญซึ่งเกิดแต่กายสัมผัสอันใด นี้เรียกว่าทุกขินทรีย์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๙๔๓} ก็โสมนัสสินทรีย์เป็นไฉน คือ ความสุขทางใจ ความสำราญทางใจ เวทนาอันเป็นสุขสำราญซึ่งเกิดแต่มโนสัมผัสอันใด นี้เรียกว่าโสมนัสสินทรีย์