เวรภยสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๙

{๑๕๗๓} ท่านอนาถบิณฑิกคฤหบดีกล่าวว่า “ข้าแต่พระอานนท์ผู้เจริญ กระผมไม่กลัว กระผมขอกราบเรียนท่าน ด้วยว่ากระผมประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์ อนึ่ง สิกขาบทเหล่าใดซึ่งสมควรแก่คฤหัสถ์อันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้ว กระผมยังไม่แลเห็นความขาดวิ่นอะไร ๆ ของสิกขาบทเหล่านั้นในตนเลย”

ท่านพระอานนท์กล่าวอนุโมทนาว่า “ดูก่อนคฤหบดี เป็นลาภของท่านท่านได้ดีแล้ว โสดาปัตติผลท่านพยากรณ์แล้ว”

๘. ปฐมภยเวรูปสันตสูตร

ว่าด้วยภัยเวร ๕ ประการ

{๑๕๗๔} [๑๐๒๔] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะท่านอนาถบิณฑิกคฤหบดีผู้นั่งอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งว่า “ดูก่อนคฤหบดี เมื่อใด ภัยเวร ๕ ประการของอริยสาวกสงบระงับแล้ว อริยสาวกนั้นเป็นผู้ประกอบด้วยโสตาปัตติยังคะ ๔ ประการ และญายธรรม อันประเสริฐอันอริยสาวกนั้นก็เห็นดีแล้ว แทงตลอดดีแล้วด้วยปัญญา เมื่อนั้น อริยสาวกนั้น เมื่อต้องการอยู่ ก็พึงพยากรณ์ตนด้วยตนเองได้ว่า ‘เรามีนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ปิตติวิสัย อบาย ทุคติ วินิบาตสิ้นแล้ว เราเป็นโสดาบัน มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะ ตรัสรู้ในภายหน้า’

{๑๕๗๕} ภัยเวร ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) บุคคลผู้มีปกติฆ่าสัตว์ย่อมประสบภัยเวรอันใดที่เป็นไปในปัจจุบันบ้าง ที่เป็นไปในสัมปรายภพบ้าง ได้เสวยทุกขโทมนัสที่เป็นไปทางใจบ้าง เพราะการฆ่าสัตว์เป็นปัจจัย เมื่ออริยสาวกงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ได้แล้ว ภัยเวรอันนั้นเป็นอันสงบระงับไปด้วยอาการนี้

(๒) บุคคลผู้มีปกติลักทรัพย์ ...

(๓) บุคคลผู้มีปกติประพฤติผิดในกาม ...

(๔) บุคคลผู้มีปกติพูดเท็จ ...

(๕) บุคคลผู้มีปกติดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท ย่อมประสบภัยเวรอันใดที่เป็นไปในปัจจุบันบ้าง ที่เป็นไปในสัมปรายภพบ้าง ได้เสวยทุกขโทมนัสที่เป็นไปทางใจบ้าง เพราะดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทเป็นปัจจัย เมื่ออริยสาวกงดเว้นจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทได้แล้ว ภัยเวรอันนั้นเป็นอันสงบระงับไปด้วยอาการนี้ภัยเวร ๕ ประการเหล่านี้เป็นอันสงบระงับแล้ว

{๑๕๗๖} อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยโสตาปัตติยังคะ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด ... เป็นไปเพื่อสมาธิ อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยโสตาปัตติยังคะ ๔ ประการเหล่านี้{๑๕๗๗} ก็ญายธรรมอันประเสริฐอันอริยสาวกเห็นดีแล้ว แทงตลอดดีแล้วด้วยปัญญาคืออะไร คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ย่อมทำไว้ในใจเฉพาะซึ่งปฏิจจสมุปบาทโดยอุบายอันแยบคายเป็นอย่างดีว่า ‘เมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนี้ย่อมมี

เพราะสิ่งนี้เกิด สิ่งนี้ย่อมเกิด ด้วยประการดังนี้ เมื่อสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้ย่อมไม่มี เพราะสิ่งนี้ดับ สิ่งนี้ย่อมดับ ด้วยประการดังนี้ คือ เพราะอวิชชาเป็นปัจจัยจึงมีสังขาร เพราะสังขารเป็นปัจจัยจึงมีวิญญาณ ... เป็นอันว่ากองทุกข์ทั้งมวลนี้ย่อมเกิดขึ้นด้วยอาการอย่างนี้ ก็เพราะอวิชชาดับด้วยการดับโดยหาส่วนเหลือมิได้ สังขารจึงดับ เพราะสังขารดับ วิญญาณจึงดับ ... เป็นอันว่ากองทุกข์ทั้งมวลนี้ย่อมดับได้ด้วยอาการอย่างนี้ ญายธรรมอันประเสริฐนี้ อันอริยสาวกนั้นเห็นดีแล้วแทงตลอดแล้วด้วยปัญญา{๑๕๗๘} ดูก่อนคฤหบดี เมื่อใดภัยเวร ๕ ประการนี้ของอริยสาวกสงบระงับแล้ว อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยโสตาปัตติยังคะ ๔ ประการเหล่านี้ และญายธรรมอันประเสริฐนี้อันอริยสาวกนั้นเห็นดีแล้ว แทงตลอดแล้วด้วยปัญญา เมื่อนั้น อริยสาวกนั้นเมื่อต้องการอยู่ ก็พึงพยากรณ์ตนด้วยตนเองได้ว่า ‘เรามีนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ปิตติวิสัย อบาย ทุคติ วินิบาต สิ้นแล้ว เราเป็นโสดาบัน มีความไม่ตกตํ่าเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า”

๙. ทุติยภยเวรูปสันตสูตร

ว่าด้วยผู้ระงับภัยเวร ๕ พยากรณ์ตนเองได้

{๑๕๗๙} [๑๐๒๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดภัยเวร ๕ ประการนี้ของอริยสาวกสงบระงับแล้ว อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยโสตาปัตติยังคะ ๔ ประการเหล่านี้ และญายธรรมประเสริฐนี้อันอริยสาวกนั้นเห็นดีแล้ว แทงตลอดแล้วด้วยปัญญา เมื่อนั้นอริยสาวกนั้นเมื่อต้องการอยู่ ก็พึงพยากรณ์ตนด้วยตนเองได้ว่า ‘เรามี นรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ปิตติวิสัย อบาย ทุคติ วินิบาตสิ้นแล้ว เราเป็นโสดาบัน มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า”