มหานามสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

ย่อมกัดกินไป ส่วนจิตของผู้นั้นอันศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญาอบรมมาแล้วตลอดกาลนาน ย่อมเป็นสิ่งที่ลอยขึ้น บรรลุถึงคุณวิเศษ

{๑๕๐๙} ขอถวายพระพร เปรียบเหมือนบุรุษคนหนึ่งกดหม้อเนยใสหรือหม้อน้ำมันลงไปยังห้วงน้ำลึกแล้วทุบทิ้ง สิ่งใดที่มีอยู่ในหม้อนั้นจะเป็นก้อนกรวดหรือกระเบื้องก็ตาม สิ่งนั้นจะจมลงข้างล่าง สิ่งใดจะเป็นเนยใสหรือนํ้ามันก็ตาม สิ่งนั้นจะลอยขึ้นข้างบน ถึงความวิเศษ ฉันใด จิตที่ผู้ใดผู้หนึ่งอบรมแล้วด้วยศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญามาตลอดกาลนาน กายของผู้นั้นที่มีรูป ประกอบด้วยมหาภูตรูป ๔ มีมารดาบิดาเป็นแดนเกิด เจริญขึ้นด้วย ข้าวสุกและขนมสด มีความไม่เที่ยง ต้องขัดสี นวดฟั้น และมีอันแตกกระจัดกระจายไปเป็นธรรมดา พวกกา แร้ง นกตะกรุม สุนัข สุนัขจิ้งจอก หรือสัตว์ต่างชนิดย่อมกัดกินไป ส่วนจิตของผู้นั้นอันศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญาอบรมมาแล้วตลอดกาลนาน ย่อมเป็นสิ่งที่ลอยขึ้น บรรลุถึงคุณวิเศษฉันนั้นเหมือนกันขอถวายพระพร มหาบพิตรทรงอบรมจิตด้วยศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญามาแล้วตลอดกาลนาน อย่ากลัวไปเลย มหาบพิตร อย่ากลัวไปเลย มหาบพิตร การสวรรคตอันไม่เลวทรามจักมีแก่มหาบพิตร กาลกิริยาอันไม่เลวทรามจักมีแก่มหาบพิตร”

๒. ทุติยมหานามสูตร

ว่าด้วยพระเจ้ามหานามทรงกลัวสวรรคต สูตรที่ ๒

{๑๕๑๐} [๑๐๑๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธารามใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ครั้งนั้น พระเจ้ามหานามศากยราชเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วทรงถวายบังคม

พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระนครกบิลพัสดุ์นี้เป็นพระนครที่มั่งคั่ง เจริญรุ่งเรือง มีผู้คนมาก แออัดไปด้วยมนุษย์ มีซอกซอยคับแคบ หม่อมฉันนั่งใกล้พระผู้มีพระภาคเจ้าหรือนั่งใกล้ภิกษุทั้งหลายผู้น่าเจริญใจแล้ว เมื่อเข้าไปยังพระนครกบิลพัสดุ์ในเวลาเย็น ก็ได้พบเห็นช้างบ้าง ม้าบ้าง รถบ้าง เกวียนบ้าง ผู้คนบ้างที่พลุกพล่าน

สมัยนั้น สติของหม่อมฉันที่ปรารภถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงพระธรรม ถึงพระสงฆ์ก็ลืมเลือนไป หม่อมฉันมีความดำริว่า ‘ถ้าในเวลานี้เราทำกาละลงไป คติของเราจะเป็นอย่างไร อภิอัมปรายภพของเราจะเป็นอย่างไร”{๑๕๑๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “อย่ากลัวไปเลย มหาบพิตร อย่ากลัวไปเลยมหาบพิตร การสวรรคตอันไม่เลวทรามจักมีแก่มหาบพิตร กาลกิริยาอันไม่เลวทรามจักมีแก่มหาบพิตร ดูก่อนมหาบพิตร อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการย่อมเป็นผู้น้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด ... เป็นไปเพื่อสมาธิ{๑๕๑๒} ดูก่อนมหาบพิตร เปรียบเหมือนต้นไม้ที่น้อมไป โน้มไป โอนไปทางทิศปราจีน เมื่อรากขาดแล้ว ต้นไม้นั้นจะพึงล้มไปทางไหน”

“ก็พึงล้มไปทางที่ต้นไม้น้อมไป โน้มไป โอนไป พระพุทธเจ้าข้า”

“อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการเหล่านี้ก็ย่อมเป็นผู้น้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน ฉันนั้นเหมือนกันแล”

๓. โคธสักกสูตร

ว่าด้วยปัญหาเกี่ยวกับการเปีนโสดาบัน

{๑๕๑๓} [๑๐๑๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครกบิลพัสดุ์ ...

{๑๕๑๔}ครั้งนั้น พระเจ้ามหานามศากยราชเสด็จเข้าไปหาเจ้าศากยะพระนามว่า โคธาถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ตรัสถามว่า “ดูก่อนโคธา พระองค์ย่อมทรงทราบไหมว่าโสดาบันบุคคลผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ประกอบด้วยธรรมกี่ประการ”

เจ้าโคธาศากยะตรัสตอบว่า “ดูก่อนมหานามะ หม่อมฉันย่อมทราบว่า โสดาบันบุคคลผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดาเป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริย สาวกในพระธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... หม่อมฉันย่อมทราบว่าโสดาบันบุคคลผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แล ดูก่อนมหานามะ ก็พระองค์เล่าทรงทราบไหมว่า โสดาบันบุคคลผู้มีความไม่ตกตํ่าเป็นธรรมดาเป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ประกอบด้วยธรรมกี่ประการ”{๑๕๑๕}

“ดูก่อนโคธา หม่อมฉันเองทราบว่าโสดาบันบุคคลผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวกในพระธรรมวินัยนี้ประกอบด้วย ความเลื่อมใสในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด... เป็นไปเพื่อสมาธิ ดูก่อนโคธา หม่อมฉันย่อมทราบว่าโสดาบันบุคคลผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผ้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล”