อภิสันทสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๙

๕. สคาถกปุญญาภิสันทวรรค

๑. ปฐมอภิสันทสูตร

ว่าด้วยห้วงบุญกุศล ๔ ประการ สูตรที่ ๑

{๑๖๐๓} [๑๐๓๗] พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า ‘อิติปิ โส กะคะวา... ภะคะวาติ’ ดังนี้ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๑อีกข้อหนึ๋ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรมว่า ‘สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม ... วิญญูหีติ’ ดังนี้ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๒อีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ว่า ‘สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ ... โลกัสสาติ’ ดังนี้ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๓ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด... เป็นไปเพื่อสมาธิ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๔ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข มี ๔ ประการนี้แล

{๑๖๐๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ใคร ๆ จะนับประมาณบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้ว่า ‘ห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่ง

ความสุข มีประมาณเท่านี้’ มิใช่ทำได้โดยง่าย โดยที่แท้ห้วงบุญห้วงกุศลย่อมถึงการนับว่าเป็นกองบุญใหญ่ที่จะนับจะประมาณมิได้ทีเดียว

{๑๖๐๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ใคร ๆ จะนับจะประมาณนํ้าในมหาสมุทรว่า ‘มีประมาณเท่านี้อาฬหกะ’ หรือว่า ‘เท่านี้ร้อยอาฬหกะ เท่านี้พันอาฬหกะ เท่านี้แสนอาฬหกะ’ มิใช่ทำได้โดยง่าย โดยที่แท้นํ้านั้นย่อมถึงความนับว่าเป็นกองน้ำใหญ่ที่จะนับประมาณมิได้ แม้ฉันใด ใคร ๆ จะนับประมาณบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้ว่า ‘ห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข มีประมาณเท่านี้’ มิใช่ทำได้โดยง่าย โดยที่แท้ห้วงบุญห้วงกุศลย่อมถึงความนับว่าเป็นกองบุญใหญ่ที่จะนับจะประมาณมิได้ฉันนั้นเหมือนกันพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า

แม่น้ำเป็นอันมากที่หมู่คือคณะนรชนเสพอาศัยแล้วย่อม {๑๖๐๖} ไหลไปสู่สาครซึ่งเป็นห้วงนํ้าใหญ่ เป็นทะเลหลวงซึ่งจะประมาณมิได้ เป็นที่ขังนั่าขนาดใหญ่ มีสิ่งที่น่ากลัวมากเป็นที่อยู่ของหมู่รัตนะ ฉันใด

สายธารแห่งบุญย่อมไหลไปสู่นรชนผู้เป็นบัณฑิต ผู้ให้ข้าว นํ้า ผ้า ที่นอน ที่นั่งและเครื่องปูลาด เหมือนแม่น้ำไหลไปสู่สาคร ฉันนั้นเหมือนกัน

๒. ทุติยอภิสันทสูตร

ว่าด้วยห้วงบุญกุศล ๔ ประการ สูตรที่ ๒

{๑๖๐๗} [๑๐๓๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ