ปฏิลาภสูตร เล่ม ๑๙

๒. มุทุตรวรรค

๑. ปฏิลาภสูตร

ว่าด้วยอินทรีย์ ๕

{๘๗๐} [๔๘๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ... ปัญญินทรีย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๗๑} ก็สัทธินทรีย์เป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศรัทธา คือ เชื่อพระปัญญาตรัสรู้ของตถาคตว่า ‘แม้เพราะเหตุนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ทรงเป็นพระอรหันต์... เป็นผู้เบิกบานแล้ว เป็นผู้จำแนกธรรม’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าสัทธินทรีย์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๗๒} ก็วิริยินทรีย์เป็นไฉน คือ อริยสาวกปรารภสัมมัปปธาน ๔ แล้วย่อมได้ความเพียร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าวิริยินทรีย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๗๓} ก็สตินทรีย์เป็นไฉน คือ อริยสาวกปรารภสติปัฏฐาน ๔ แล้วย่อมได้สติ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าสตินทรีย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๗๔} ก็สมาธินทรีย์เป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ย่อมทำซึ่งนิพพานให้เป็นอารมณ์แล้วได้สมาธิ ได้เอกัคคตาจิต ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าสมาธินทรีย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๗๕} ก็ปัญญินทรีย์เป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาที่ตามเห็นความเกิดและความดับ เป็นปัญญาประเสริฐ เป็นไปเพื่อความรู้แจ้งแทงตลอด เป็นหนทางจะให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าปัญญินทรีย์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล”

๒. ปฐมสังขิตตสูตร

ว่าด้วยความเป็นพระอริยบุคคลระดับต่าง ๆ

{๘๗๖} [๔๘๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ... ปัญญินทรีย์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล

{๘๗๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นอรหันต์เพราะอินทรีย์ ๕ ประการนี้แลเต็มบริบูรณ์ เป็นอนาคามีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอรหันต์เป็นสกทาคามีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอนาคามี เป็นโสดาบันเพราะอินทรีย์ ๕ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของสกทาคามี เป็นโสดาบันผู้ธัมมานุสารี เพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของโสดาบัน เป็นโสดาบันผู้สัทธานุสารี เพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของโสดาบันผู้ธัมมานุสารี”

๓. ทุติยสังขิตตสูตร

ว่าด้วยความต่างแห่งผลเพราะความต่างแห่งอินทรีย์

{๘๗๘} [๔๘๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ... ปัญญินทรีย์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล