เวทนาสูตร เล่ม ๑๙

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๗๙} ก็อะไรเล่าเป็นเครื่องรองรับจิต คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ... สัมมาสมาธิ นี้แลเป็นเครื่องรองรับจิตดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๐} เปรียบเหมือนหม้อที่ไม่มีที่รองย่อมกลิ้งไปได้ง่าย ที่มีที่รองย่อมกลิ้งไปได้ยาก ฉันใด จิตก็ฉันนั้นเหมือนกัน ที่ไม่มีเครื่องรองรับ ย่อมเปลี่ยนไปได้ง่าย ที่มีเครื่องรองรับย่อมเปลี่ยนไปได้ยาก”

๘. สมาธิสูตร

ว่าด้วยอริยสัมมาสมาธิ

{๘๑} [๒๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอริยสัมมาสมาธิที่มีเหตุปัจจัย มีเครื่องประกอบแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๒} ก็อริยสัมมาสมาธิที่มีเหตุปัจจัย มีเครื่องประกอบเป็นไฉน คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๓} ความที่จิตมีอารมณ์เป็นอันเดียว ความที่จิตมีเครื่องประกอบด้วยองค์ ๗ ประการเหล่านี้ นี้เรียกว่าอริยสัมมาสมาธิที่มีเหตุปัจจัยบ้าง ที่มีเครื่องประกอบบ้าง

๙. เวทนาสูตร

ว่าด้วยเจริญอริยมรรคเพื่อกำหนดรู้เวทนา

{๘๔} [๒๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ ประการนี้ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ สุขเวทนา ๑ ทุกขเวทนา ๑ อทุกขมสุขเวทนา ๑ เวทนามี ๓ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยมรรคมีองค์ ๘ อันบุคคลพึงเจริญเพื่อกำหนดรู้ เวทนา ๓ ประการนี้ อริยมรรคมีองค์ ๘ เป็นไฉน คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ อริยมรรคมีองค์ ๘ เหล่านี้แลอันบุคคลพึงเจริญเพื่อกำหนดรู้เวทนา ๓ ประการ”

๑๐. อุตติยสูตร

ว่าด้วยเจริญอริยมรรคเพื่อละกามคุณ ๕

{๘๖} [๓๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้น ท่านพระอุตติยะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ... แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส ข้าพระองค์ปลีกตัวออกเร้นอยู่ในที่ลับ ได้เกิดความนึกคิดแห่งใจอย่างนี้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกามคุณ ๕ ไว้แล้ว กามคุณ ๕ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วคืออะไรบ้างหนอ”{๘๗} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดีละ ๆ อุตติยะ เรากล่าวกามคุณ ๕ เหล่านี้ไว้แล้ว กามคุณ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) รูปที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุ อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด

(๒) เสียงที่พึงรู้แจ้งด้วยหู ...

(๓) กลิ่นที่พึงรู้แจ้งด้วยจมูก ...

(๔) รสที่พึงรู้แจ้งด้วยลิ้น ...

(๕) โผฏฐัพพะที่พึงรู้แจ้งด้วยกาย อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด