อปารสูตร เล่ม ๑๙

๗. อิทธิปาทสังยุต

๑. ปาวาลวรรค

๑. อปารสูตร

ว่าด้วยอิทธิบาท ๔

{๑๑๐๘} [๘๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้วทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่งจากที่มิใช่ฝั่ง อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร

(๒) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิและปธานสังขาร

(๓) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยจิตตสมาธิและปธานสังขาร

(๔) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิมังสาสมาธิและปธานสังขาร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่งจากที่มิใช่ฝั่ง ”

๒. วิรัทธสูตร

ว่าด้วยผู้ปรารภอิทธิบาทชื่อว่าปรารภอริยมรรค

{๑๑๐๙} [๘๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งพลาดแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นพลาดแล้วด้วย อิทธิบาท ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งปรารภแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นปรารภแล้วด้วย อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร

(๒) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิและปธานสังขาร

(๓) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยจิตตสมาธิและปธานสังขาร

(๔) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิมังสาสมาธิและปธานสังขาร

อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งพลาดแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นพลาดแล้วด้วย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งปรารภแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นปรารภแล้วด้วย”