พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อิทธิปาทสังยุต · ปาวาลวรรค
วิรัทธสูตร เล่ม ๑๙
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๐๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในปาวาลวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค อิทธิปาทสังยุต ปาวาลวรรค วิรัทธสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๓๙๔–๓๙๕
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่งจากที่มิใช่ฝั่ง ”
๒. วิรัทธสูตร
ว่าด้วยผู้ปรารภอิทธิบาทชื่อว่าปรารภอริยมรรค
{๑๑๐๙} [๘๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งพลาดแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นพลาดแล้วด้วย อิทธิบาท ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งปรารภแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นปรารภแล้วด้วย อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร
(๒) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิและปธานสังขาร
(๓) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยจิตตสมาธิและปธานสังขาร
(๔) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิมังสาสมาธิและปธานสังขาร
อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งพลาดแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นพลาดแล้วด้วย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งปรารภแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นปรารภแล้วด้วย”
- ๑ฝั่งจากที่มิใช่ฝั่ง คำว่า ฝั่ง หมายถึงพระนิพพาน คำว่า ที่มิใช่ฝั่ง หมายถึงสังสารวัฏ หรือการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏทุกข์ (สํ.ส.อ. ๒๖, สํ.ม.อ. ๑๙๖)
๓. อริยสูตร
ว่าด้วยเจริญอิทธิบาท ๔ เพื่อความสิ้นทุกข์
{๑๑๑๐} [๘๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้วทำให้มากแล้วจัดเป็นอริยะ เป็นนิยยานิกะ (นำออกจากทุกข์) ย่อมนำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้เจริญอิทธิบาทนั้น อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร
(๒) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิและปธานสังขาร
(๓) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยจิตตสมาธิและปธานสังขาร
(๔) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิมังสาสมาธิและปธานสังขาร
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วจัดเป็นอริยะ เป็นนิยยานิกะ ย่อมนำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้เจริญอิทธิบาทนั้น
๔. นิพพุตสูตร
ว่าด้วยเจริญอิทธิบาท ๔ เพื่อความเบื่อหน่าย
{๑๑๑๑} [๘๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้วทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่ายโดยส่วนเดียว เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร ...วิริยสมาธิ ...จิตตสมาธิ ...วิมังสาสมาธิและปธานสังขาร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล
จบ วิรัทธสูตร