๑๐. วิฬารสูตร เล่ม ๑๖

๑๐. พิฬารสูตร

ว่าด้วยข้ออุปมาเหมือนแมว

{๖๘๐}[๒๓๒] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ก็สมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเที่ยวในตระกูลเกินเวลา ภิกษุทั้งหลายจึงว่ากล่าวกะเธออย่างนี้ว่า “อาวุโส คุณอย่าเข้าไปเที่ยวในตระกูลเกินเวลาเลย” ภิกษุนั้นถูกภิกษุทั้งหลายว่ากล่าวอยู่ก็ไม่พอใจ ลำดับนั้น ภิกษุมากด้วยกันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุรูปหนึ่งในพระธรรมวินัยนี้เข้าไปเที่ยวในตระกูลเกินเวลา ภิกษุทั้งหลายจึงว่ากล่าวเธออย่างนี้ว่า ‘อาวุโสคุณอย่าเข้าไปเที่ยวในตระกูลเกินเวลาเลย, ภิกษุนั้นถูกภิกษุทั้งหลายว่ากล่าวอยู่ก็ไม่พอใจ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้วมีแมวยืนคอยจับลูกหนูอยู่ข้างกองขยะใกล้ทางระบายคูถจากหมู่บ้านระหว่างเรือนสองหลัง ด้วยคิดว่า ‘ลูกหนูจักไปหากินในที่ใด เราจักจับมันกินเสียในที่นั้น”

{๖๘๑} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล ลูกหนูได้ออกไปหากิน แมวก็จับลูกหนูนั้นแล้วรีบกัดกลืนลงไป ลูกหนูนั้นจึงกัดทั้งไส้ใหญ่ทั้งไส้น้อยของแมวนั้นแมวนั้นก็ตายหรือได้รับทุกข์ปางตายอันมีสาเหตุมาจากการรีบกินลูกหนูนั้น

{๖๘๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุบางรูปในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน เวลาเช้าครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังบ้านหรือนิคมไม่ระวังรักษากาย วาจา และใจ มีสติไม่ตั้งนั่น ไม่สำรวมอินทรีย์ เธอเห็นมาตุคามในหมู่บ้านหรือนิคมนั้นนุ่งห่มผ้าลับ ๆ ล่อ ๆ ความกำหนัดจึงรบกวนจิตของ

เธอเพราะเห็นมาตุคามนุ่งห่มผ้าลับ ๆ ล่อ ๆ เธอมีจิตอันราคะรบกวน ชื่อว่าย่อมตายหรือได้รับทุกข์ปางตาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความตายในอริยวินัยนี้ก็คือการที่ภิกษุบอกคืน

สิกขาสึกออกมาเป็นคฤหัสถ์ ทุกข์ปางตายนี้ก็คือการที่ภิกษุต้องอาบัติเศร้าหมองอย่างใดอย่างหนึ่งมีการออกจากอาบัติตามที่ต้องนั้นปรากฏ เพราะเหตุดังนี้นั้นเธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักระวังรักษากาย วาจา และใจมีสติตั้งมั่น สำรวมอินทรีย์ เขาไปบิณฑบาตยังหมู่บ้านหรือนิคม’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๑)

๑๑. สิคาลสูตร

ว่าด้วยข้ออุปมาเหมือนสุนัขจิ้งจอก

{๖๘๓}[๒๓๓] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

เธอทั้งหลายได้ฟังเรื่องของสุนัขจิ้งจอกที่อยู่ไม่เป็นสุขคืนยังรุ่งแล้วมิใช่หรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ได้ฟังมาแล้ว พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สุนัขจิ้งจอกแก่นี้แลเป็นโรคขี้เรื้อน มันอยากจะไปทางไหนก็ไปทางนั้น อยากจะยืนที่ไหนก็ยืนที่นั่น อยากจะนั่งที่ไหนก็นั่งที่นั่นอยากจะนอนที่ไหนก็นอนที่นั่น ลมเย็น ๆ รำเพยให้มัน

{๖๘๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เป็นการดีหนักหนาที่ภิกษุบางรูปในธรรมวินัยนี้ผู้ปฏิญาณว่าเป็นศากยบุตรมาได้อัตภาพแม้เห็นปานนี้ เพราะเหตุดังนี้นั้น เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่” ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๑๑)