๙. นาคสูตร เล่ม ๑๖

{๖๗๖}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในปัจจุบัน พวกภิกษุผู้ใช้ท่อนไม้หนุนศีรษะและเท้าอยู่ ย่อมเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียรในภูมิความเพียรอยู่ มารผู้มีใจบาปย่อมไม่ได้ช่องไม่ได้โอกาสจากภิกษุเหล่านั้น ในอนาคตกาล พวกภิกษุจักเป็นสุขุมาลชาติ มีมือเท้าอันอ่อนนุ่ม จักนอนบนที่นอนที่มีฟูกและหมอนหนาอ่อนนุ่มจนกว่าพระอาทิตย์ขึ้น มารผู้มีใจบาปจักได้ช่องได้โอกาสจากภิกษุเหล่านั้นเพราะเหตุดังนี้นั้น เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักใช้ท่อนไม้หนุน

ศีรษะและเท้า ไม่ประมาท มีความเพียรในภูมิความเพียร, ดูก่อนภิกษุ

ทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๘)

๙. นาคสูตร

ว่าด้วยข้ออุปมาเหมือนช้าง

{๖๗๗}[๒๓๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม

ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี สมัยนั้นแล ภิกษุใหม่รูปหนึ่งเข้าไปสู่ตระกูลเกินเวลา ภิกษุทั้งหลายจึงว่ากล่าวเธออย่างนี้ว่า “อาวุโส คุณอย่าเข้าไปสู่ตระกูลเกินเวลาเลย,, เธอถูกภิกษุทั้งหลายว่ากล่าวอยู่ จึงกล่าวอย่างนี้ว่า “ก็ภิกษุเถระเหล่านี้เข้าใจว่าพวกตนเท่านั้นจึงควรเข้าไปสู่ตระกูลได้ส่วนเราทำไมจึงเข้าไปไม่ได้เล่า,,

ครั้งนั้นแล พวกภิกษุมากด้วยกันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า “ขอประทานพระวโรกาสเถิดพระพุทธเจ้าข้า ภิกษุใหม่รูปหนึ่งเข้าไปสู่ตระกูลเกินเวลา ภิกษุทั้งหลายจึงว่ากล่าวเธออย่างนี้ว่า ‘อาวุโส คุณอย่าเข้าไปสู่ตระกูลเกินเวลาเลย, เธอถูกภิกษุทั้งหลายว่ากล่าวอยู่ จึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ก็ภิกษุเถระเหล่านี้เข้าใจว่าพวกตนเท่านั้นจึงควรเข้าไปสู่ตระกูลได้ ส่วนเราทำไมจึงเข้าไปไม่ได้เล่า”

{๖๗๘}พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้วมีสระใหญ่ที่ชายป่าแห่งหนึ่ง ช้างทั้งหลายอาศัยสระนั้นอยู่ ช้างเหล่านั้นลงสู่สระน้ำแล้ว เอางวงถอนเหง้าและรากบัวขึ้น ล้างจนดีแล้วเคี้ยวกินเหง้าและรากบัวที่ไม่มีเปลือกตม ข้อนั้นทำให้ช้างมีผิวพรรณและพละกำลัง และช้างเหล่านั้นไม่ตายหรือได้รับทุกข์ปางตายอันมีสาเหตุมาจากการกินอาหารนั้น ทั้งพวกลูกช้างน้อยก็เรียนรู้ตามช้างใหญ่เหล่านั้นนั้นแล้ว แต่พวกมันลงสู่สระนํ้าแล้วเอางวงถอนเหง้าและรากบัวขึ้น ไม่ล้างให้ดี เคี้ยวกินไปทั้งเปลือกตมข้อนั้นไม่ทำให้ลูกช้างมีผิวพรรณและพละกำลัง ลูกช้างเหล่านั้นจึงล้มตายหรือได้รับทุกข์ปางตายอันมีสาเหตุมาจากการกินอาหารนั้น

{๖๗๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุผู้เถระในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกันเวลาเช้าครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังหมู่บ้านหรือนิคมพวกเธอย่อมกล่าวธรรมในที่นั้น คฤหัสถ์ทั้งหลายผู้เลื่อมใสย่อมแสดงความเลื่อมใสแก่พวกเธอ พวกเธอไม่กำหนัด ไม่หมกมุ่น ไม่พัวพัน มีปกติเห็นโทษรู้ถึงการสลัดออกบริโภคลาภนั้น ข้อนั้นย่อมทำให้พวกเธอมีผิวพรรณและพละกำลัง พวกเธอย่อมไม่มรณภาพหรือได้รับทุกข์ปางตายอันมีสาเหตุมาจากการบริโภคลาภนั้น ทั้งพวกภิกษุใหม่ก็เรียนรู้ตามภิกษุผู้เถระเหล่านั้นนั่นแล เวลาเช้าครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเช้าไปบิณฑบาตยังหมู่บ้านหรือนิคม พวกเธอย่อมกล่าวธรรมในที่นั้น คฤหัสถ์ทั้งหลายผู้เลื่อมใสย่อมแสดงความเลื่อมใสแก่พวกเธอ แต่พวกเธอกำหนัด หมกมุ่น พัวพัน มีปกติไม่เห็นโทษ ไม่รู้ถึงการสลัดออกบริโภคลาภนั้น ข้อนั้นจึงไม่ทำให้พวกเธอมีผิวพรรณและพละ

กำลัง พวกเธอย่อมมรณภาพหรือได้รับทุกข์ปางตายอันมีสาเหตุมาจากการ

บริโภคลาภนั้น เพราะเหตุดังนี้นั้น เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราทั้งหลายจักไม่กำหนัด ไม่หมกมุ่น ไม่พัวพัน มีปกติเห็นโทษ รู้ถึงการสลัดออกบริโภค’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล,, (๙)

๑๐. พิฬารสูตร

ว่าด้วยข้ออุปมาเหมือนแมว

{๖๘๐}[๒๓๒] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ก็สมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเที่ยวในตระกูลเกินเวลา ภิกษุทั้งหลายจึงว่ากล่าวกะเธออย่างนี้ว่า “อาวุโส คุณอย่าเข้าไปเที่ยวในตระกูลเกินเวลาเลย” ภิกษุนั้นถูกภิกษุทั้งหลายว่ากล่าวอยู่ก็ไม่พอใจ ลำดับนั้น ภิกษุมากด้วยกันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุรูปหนึ่งในพระธรรมวินัยนี้เข้าไปเที่ยวในตระกูลเกินเวลา ภิกษุทั้งหลายจึงว่ากล่าวเธออย่างนี้ว่า ‘อาวุโสคุณอย่าเข้าไปเที่ยวในตระกูลเกินเวลาเลย, ภิกษุนั้นถูกภิกษุทั้งหลายว่ากล่าวอยู่ก็ไม่พอใจ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้วมีแมวยืนคอยจับลูกหนูอยู่ข้างกองขยะใกล้ทางระบายคูถจากหมู่บ้านระหว่างเรือนสองหลัง ด้วยคิดว่า ‘ลูกหนูจักไปหากินในที่ใด เราจักจับมันกินเสียในที่นั้น”

{๖๘๑} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล ลูกหนูได้ออกไปหากิน แมวก็จับลูกหนูนั้นแล้วรีบกัดกลืนลงไป ลูกหนูนั้นจึงกัดทั้งไส้ใหญ่ทั้งไส้น้อยของแมวนั้นแมวนั้นก็ตายหรือได้รับทุกข์ปางตายอันมีสาเหตุมาจากการรีบกินลูกหนูนั้น

{๖๘๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุบางรูปในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน เวลาเช้าครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังบ้านหรือนิคมไม่ระวังรักษากาย วาจา และใจ มีสติไม่ตั้งนั่น ไม่สำรวมอินทรีย์ เธอเห็นมาตุคามในหมู่บ้านหรือนิคมนั้นนุ่งห่มผ้าลับ ๆ ล่อ ๆ ความกำหนัดจึงรบกวนจิตของ