พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย · โอปัมมสังยุตต์
๓. กุลสูตร เล่ม ๑๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๖๕–๖๖๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๒ ในโอปัมมสังยุตต์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๓. กุลสุตฺต
๓. กุลสูตร
ว่าด้วยตระกูล
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค โอปัมมสังยุตต์ กุลสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๑๖ หน้า ๒๕๑–๒๕๑ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๑๖ หน้า ๓๑๔–๓๑๔
สาวตฺถิยํ วิหรติ... ตตฺร โข ภควา... เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ยานิกานิจิ กุลานิ พหุตฺถิกานิ อปฺปปุริสานิ, ตานิ สุปธํสิยานิ โหนฺติ โจเรหิ กุมฺภตฺเถนเกหิ. เอวเมว โข ภิกฺขเว ยสฺสกสฺสจิ ภิกฺขุโน เมตฺตา เจโตวิมุตฺติ อภาวิตา อพหุลีกตา, โส สุปธํสิโย โหติ อมนุสฺเสหิ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ยานิกานิจิ กุลานิ อปฺปตฺถิกานิ พหุปุริสานิ, ตานิ ทุปฺปธํสิยานิ โหนฺติ โจเรหิ กุมฺภตฺเถนเกหิ. เอวเมว โข ภิกฺขเว ยสฺสกสฺสจิ ภิกฺขุโน เมตฺตา เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา, โส ทุปฺปธํสิโย โหติ อมนุสฺเสหิ. ตสฺมาติห ภิกฺขเว เอวํ สิกฺขิตพฺพํ “เมตฺตา โน เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา ภวิสฺสติ พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา”ติ. เอวญฺหิ โว ภิกฺขเว สิกฺขิตพฺพนฺติ. ตติยํ.
พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มี พระภาค ...
“ภิกษุทั้งหลาย ตระกูลเหล่าใดเหล่าหนึ่งมีสตรีมาก มีบุรุษน้อย ตระกูล เหล่านั้นย่อมถูกพวกโจรผู้ใช้หม้อเป็นเครื่องมือปล้นได้ง่าย ฉันใด เมตตาเจโตวิมุตติ ที่ภิกษุรูปใดรูปหนึ่งไม่เจริญแล้ว ไม่ทำให้มากแล้ว ภิกษุรูปนั้นย่อมถูกพวกอมนุษย์ กำจัดได้ง่าย ฉันนั้นตระกูลเหล่าใดเหล่าหนึ่งมีสตรีน้อย มีบุรุษมาก ตระกูลเหล่านั้นย่อมถูกพวก โจรผู้ใช้หม้อเป็นเครื่องมือปล้นได้ยาก ฉันใด เมตตาเจโตวิมุตติที่ภิกษุรูปใดรูปหนึ่ง เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ภิกษุรูปนั้นย่อมถูกพวกอมนุษย์กำจัดได้ยาก ฉันนั้นภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราทั้งหลาย จักเจริญเมตตาเจโตวิมุตติ จักทำให้มาก ทำให้เป็นดุจยาน ทำให้เป็นที่ตั้ง ทำให้ ตั้งมั่น สั่งสม ปรารภดี’ เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้”
กุลสูตรที่ ๓ จบ
- ๑เมตตาเจโตวิมุตติ หมายถึงเมตตาที่เกิดจากตติยฌานและจตุตถฌาน พ้นจากปัจจนีกธรรม (ธรรมที่เป็น ข้าศึก) กล่าวคือนิวรณ์ ๕ ประการ ได้แก่ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ และวิจิกิจฉา (องฺ.เอกก.อ. ๑/๑๗/๔๒, องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๑๓/๑๐๔, และดู องฺ.ฉกฺก. (แปล) ๒๒/๑๓/๔๒๙)
จบ ๓. กุลสูตร