๙. อุปยสูตร เล่ม ๑๖

พระปวิฏฐะกล่าวว่า ”ท่านอานนท์ ผมมีวาทะอย่างนี้ไม่ได้พูดอะไร

กะท่านนารทะดอก นอกจากเรื่องกัลยาณธรรม นอกจากเรื่องกุศลธรรม” (๘)

๙. อุปอันติสูตร

ว่าด้วยอุปมาเหมือนมหาสมุทรน้ำขึ้น

{๒๗๖}[๖๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม

ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

{๒๗๗}“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อมหาสมุทรน้ำขึ้น ย่อมทำให้แม่น้ำใหญ่ขึ้นตามเมื่อแม่น้ำใหญ่น้ำขึ้น ย่อมทำให้แม่น้ำน้อยขึ้นตาม เมื่อแม่น้ำน้อยน้ำขึ้น ย่อมทำให้บึงใหญ่ขึ้นตาม เมื่อบึงใหญ่น้ำขึ้น ย่อมทำให้บึงน้อยขึ้นตาม ฉันใดดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่ออวิชชาเกิด ย่อมทำให้สังขารเกิดตาม เมื่อสังขารเกิดย่อมทำให้วิญญาณเกิดตาม เมื่อวิญญาณเกิด ย่อมทำให้นามรูปเกิดตาม เมื่อ

นามรูปเกิด ย่อมทำให้สฬายตนะเกิดตาม เมื่อสฬายตนะเกิด ย่อมทำให้

ผัสสะเกิดตาม เมื่อผัสสะเกิด ย่อมทำให้เวทนาเกิดตาม เมื่อเวทนาเกิด ย่อม

ทำให้ตัณหาเกิดตาม เมื่อตัณหาเกิด ย่อมทำให้อุปาทานเกิดตาม เมื่อ

อุปาทานเกิด ย่อมทำให้ภพเกิดตาม เมื่อภพเกิด ย่อมทำให้ชาติเกิดตาม เมื่อชาติเกิด ย่อมทำให้ชรามรณะเกิดตาม ฉันนั้นเหมือนกัน

{๒๗๘}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อมหาสมุทรน้ำลง ย่อมทำให้แม่น้ำใหญ่ลงตามเมื่อแม่น้ำใหญ่น้ำลง ย่อมทำให้แม่น้ำน้อยลงตาม เมื่อแม่น้ำน้อยน้ำลง ย่อม

ทำให้บึงใหญ่ลงตาม เมื่อบึงใหญ่น้ำลง ย่อมทำให้น้ำน้อยลงตาม ฉันใด เมื่ออวิชชาไม่เกิด ย่อมทำให้สังขารไม่เกิดตาม เมื่อสังขารไม่เกิด ย่อมทำให้วิญญาณไม่เกิดตาม เมื่อวิญญาณไม่เกิด ย่อมทำให้นามรูปไม่เกิดตาม เมื่อ

นามรูปไม่เกิด ย่อมทำให้สฬายตนะไม่เกิดตาม เมื่อสพายตนะไม่เกิด ย่อมทำให้ผัสสะไม่เกิดตาม เมื่อผัสสะไม่เกิด ย่อมทำให้เวทนาไม่เกิดตาม เมื่อเวทนาไม่เกิด ย่อมทำให้ตัณหาไม่เกิดตาม เมื่อตัณหาไม่เกิด ย่อมทำให้อุปาทานไม่เกิดตาม เมื่ออุปาทานไม่เกิด ย่อมทำให้ภพไม่เกิดตาม เมื่อภพไม่เกิด ย่อมทำให้ชาติไม่เกิดตาม เมื่อชาติไม่เกิด ย่อมทำให้ชรามรณะไม่เกิดตาม ฉันนั้นเหมือนกัน” (๙)

๑๐. สุสิมปริพาชกสูตร

ว่าด้วยการหลุดพ้นด้วยปัญญา

{๒๗๙}[๗๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวันอันเป็น

สถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ สมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีเทวดาและมนุษย์ทั้งหลายสักการะ เคารพ นับถือ บูชานอบน้อมแล้ว ทรงได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารแม้ภิกษุสงฆ์ก็มีเทวดาและมนุษย์ทั้งหลายสักการะ เคารพ นับถือ บูชานอบน้อมแล้ว ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารแต่พวกเดียรถีย์ปริพาชกอื่นเป็นผู้ที่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายไม่สักการะ ไม่เคารพ ไม่นับถือ ไม่บูชา ไม่นอบน้อม ไม่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะและคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร

{๒๘๐} สมัยนั้นแล สุสิมปริพาชกอาศัยอยู่ ณ พระนครราชคฤห์กับปริพาชก

บริษัทจำนวนมาก ครั้งนั้นแล บริษัทของสุสิมปริพาชกได้กล่าวกะสุสิม

ปริพาชกว่า “มาเถิด ท่านสุสิมะ ท่านจงประพฤติพรหมจรรย์ในสำนักของพระสมณโคดม ท่านเรียนธรรมแล้วพึงบอกพวกข้าพเจ้า พวกข้าพเจ้าเรียนธรรมนั้นแล้วจักสอนแก่คฤหัสถ์ทั้งหลาย เมื่อเป็นเช่นนี้ แม้พวกเราก็จักมี