๔. นวสูตร เล่ม ๑๖

๔. นวสูตร

ว่าด้วยภิกษุใหม่

{๖๙๖}[๒๓๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี สมัยนั้นแล ภิกษุใหม่รูปหนึ่ง

เดินกลับจากบิณฑบาตในเวลาหลังฉัน เข้าไปวิหารแล้วเป็นผู้มีความ

ขวนขวายน้อย นิ่งดูดายอยู่ ไม่ย่อมช่วยเหลือภิกษุทั้งหลายในเวลาทำจีวร

ครั้งนั้นแล ภิกษุมากด้วยกันเข้าไปเฝ้าพระมีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ

ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งเรียบร้อยแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า

{๖๙๗}“ขอประทานวโรกาสเถิด

พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุใหม่รูปหนึ่งกลับจากบิณฑบาตในเวลาหลังฉัน เข้าไปสู่

วิหารแล้วเป็นผู้มีความขวนขวายน้อย นิ่งดูดายอยู่ ไม่ยอมช่วยเหลือภิกษุ

ทั้งหลายในเวลาทำจีวร”

ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเรียกภิกษุรูปหนึ่งมารับสั่งว่า “มานี่

แน่ะ ภิกษุ เธอจงไปบอกภิกษุนั้นตามคำของเราว่า ‘พระศาสดารับสั่งหา”

ภิกษุนั้นทูลรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วเข้าไปหาภิกษุนั้น

ครั้นเข้าไปหาแล้วได้กล่าวกะเธอว่า “พระศาสดารับสั่งหาท่าน”เธอรับคำ

ของภิกษุนั้นแล้วเข้าไปเฝ้าพระมีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวาย

บังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งเรียบร้อยแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะเธอดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุ ทราบมาว่าเธอกลับ

จากบิณฑบาตในเวลาหลังฉัน เข้าไปสู่วิหารแล้วเป็นผู้มีความขวนขวายน้อย

นิ่งดูดายอยู่ ไม่ยอมช่วยเหลือภิกษุทั้งหลายในเวลาทำจีวรจริงหรือ”

ภิกษุนั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ก็ทำกิจส่วนตัว

เหมือนกัน”

{๖๙๘} ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบความคิดของภิกษุนั้นด้วยพระทัยจึงตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายอย่ายกโทษภิกษุนี้เลย ภิกษุนี้เป็นผู้ได้ฌาน ๔ ที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ตามความปรารถนาโดยไม่ยากไม่ลำบาก ทำให้แจ้งซึ่งที่สุดแห่งพรหมจรรย์อันยอดเยี่ยมซึ่งกุลบุตรทั้งหลายออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการกันด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”

{๖๙๙}พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

บุคคลปรารภความเพียรย่อหย่อน ปรารภความเพียร

ด้วยกำลังน้อย จะพึงบรรลุนิพพานอันเป็นเครื่องปลดเปลื้อง

กิเลสทั้งปวงไม่ได้เลย

แต่ภิกษุหนุ่มรูปนี้เป็นอุดมบุรุษ ชำนะมารพร้อมทั้ง

พาหนะได้แล้ว ย่อมดำรงอัตภาพเป็นชาติสุดท้าย (๔)

๕. สุชาตสูตร

ว่าด้วยเรื่องพระสุชาต

{๗๐๐}[๒๓๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านพระสุชาตเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทอพระเนตรเห็นท่านพระสุชาตมาแต่ไกลทีเดียว จึงตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า

{๗๐๑}“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

กุลบุตรนี้ย่อมงามด้วยสมบัติ ๒ อย่าง คือ มีรูปงาม น่าดู น่าเสื่อมใส

ทั้งผิวพรรณก็งามยิ่งนัก และทำให้แจ้งซึ่งที่สุดแห่งพรหมจรรย์อันยอดเยี่ยม