๓. กุมมสูตร เล่ม ๑๖

{๕๓๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนพรานเบ็ดโยนเบ็ดที่เกี่ยวเหยื่อไว้ลงในในห้วงนํ้าลึก ปลาบางตัวเห็นแก่เหยื่อกลืนเบ็ดนั้นเข้าไป เมื่อเป็นดังนี้ ปลานั้นซึ่งกลืนเบ็ดเข้าไปก็จะได้รับทุกข์ ถึงความย่อยยับ ถูกพรานเบ็ดเลือกทำเอาตามใจชอบ

{๕๔๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คำว่า ‘พรานเบ็ด, นี้เป็นชื่อของมารผู้มีใจบาปคำว่า ‘เบ็ด’ นี้เป็นชื่อของลาภสักการะและชื่อเสียง ภิกษุบางรูปยินดีพอใจ

ลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้ว ภิกษุนี้เรากล่าวว่ากลืนเบ็ดของมาร

ภิกษุผู้กลืนเบ็ดของมารจะได้รับทุกข์ ถึงความย่อยยับ ถูกมารผู้มีใจบาปเลือกทำเอาตามใจชอบ {๕๔๑} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและชื่อเสียง ร้ายกาจเผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นสิ่งที่ทำอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอย่างนี้แล เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า “เราทั้งหลายจักละลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้วเสียลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้วจักครอบงำจิตของเราทั้งหลายไม่ได้,เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๒)

๓. กุมมสูตร

ว่าด้วยคนติดลาภสักการะเหมือนเต่าถูกเชือกมัด

{๕๔๒}[๑๕๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า {๕๔๓} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นสิ่งที่ทำอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า ดูก่อนกิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ในห้วงน้ำแห่งหนึ่งมีฝูงเต่าใหญ่อยู่อาศัยมานานครั้งหนึ่ง เต่าตัวหนึ่งเข้าไปหาเต่าอีกตัวหนึ่งแล้วเอ่ยขึ้นว่า ‘พ่อเต่า เจ้าอย่าได้ไปตรงถิ่นนั้นนะ’

เต่าตัวนั้นได้ไปยังถิ่นนั้น ถูกนายพรานยิงด้วยลูกดอก จึงเข้าไปหาเต่าตัวที่ห้าม เต่าตัวนั้นเห็นเต่าตัวที่ถูกยิงกำลังมาแต่ไกลจึงถามว่า

‘พ่อเต่า เจ้าได้ไปยังถิ่นนั้นมาหรือ’

‘พ่อเต่า ฉันได้ไปยังถิ่นนั้นมาแล้ว’

‘พ่อเต่า เจ้าไม่ได้ถูกทุบถูกตีบ้างดอกหรือ’

‘ฉันไม่ได้ถูกทุบถูกตีหรอก แต่ฉันมีเชือกเส้นนี้ติด,หลังมา’

เต่าตัวนั้นกล่าวว่า ‘พ่อเต่าเอ๋ย เจ้าไม่ได้ถูกทุบถูกตีก็ดีแล้ว พ่อเต่าเอ๋ยบิดามารดา ปูย่า ตายายของเจ้าได้รับทุกข์ ถึงความย่อยยับมาแล้วเพราะเชือกเส้นนี้แหละ เจ้าจงไปเดี๋ยวนี้ เจ้าไม่ใช่พวกของเราแล้ว’

{๕๔๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คำว่า ‘พราน’ นี้เป็นชื่อของมารผู้มีใจบาป คำว่า‘ลูกดอก’ นี้เป็นชื่อของลาภสักการะและชื่อเสียง คำว่า ‘เชือก’ นี้เป็นชื่อของนันทิราคะ(ความกำหนัดยินดีด้วยอำนาจความเพลิดเพลิน) ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุบางรูปยินดีพอใจลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้ว ภิกษุนี้เรากล่าว

ว่าผู้ได้รับทุกข์ ถึงความย่อยยับเพราะลาภสักการะและชื่อเสียงดุจลูกดอก

ถูกมารเลือกทำเอาตามใจชอบลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจอย่างนี้แล ...

เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๓)

๔. ทีฆโลมิกสูตร

ว่าด้วยคนติดลาภสักการะเหมือนแกะลูกหนามเกี่ยว

{๕๔๕}[๑๖๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า {๕๔๖} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นสิ่งที่ทำอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย