๓. กุมมสูตร เล่ม ๑๖

สาวตฺถิยํ วิหรติ... ทารุโณ ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก ฯเปฯ อธิคมาย. ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว อญฺญตรสฺมึ อุทกรหเท มหากุมฺมกุลํ จิรนิวาสิ อโหสิ. อถ โข ภิกฺขเว อญฺญตโร กุมฺโม เยน อญฺญตโร กุมฺโภ เตนุปสงฺกมิ, อญฺญตรํ กุมฺมํ เอตทโวจ “มา โข ตฺวํ ตาต กุมฺม เอตํ ปเทสํ อคมาสี”ติ. อคมาสิ โข ภิกฺขเว โส กุมฺโม ตํ ปเทสํ, ตเมนํ ลุทฺโท ปปตาย วิชฺฌิ. อถ โข ภิกฺขเว โส กุมฺโม เยน โส กุมฺโม เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข ภิกฺขเว โส กุมฺโม ตํ กุมฺมํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ, ทิสฺวาน ตํ กุมฺมํ เอตทโวจ “กจฺจิ ตฺวํ ตาต กุมฺม น ตํ ปเทสํ อคมาสี”ติ. อคมาสึ ขฺวาหํ ตาต กุมฺม ตํ ปเทสนฺติ. กจฺจิ ปนาปิ ตาต กุมฺม

อกฺขโต อนุปหโตติ ? อกฺขโต โขมฺหิ ตาต กุมฺม อนุปหโต, อตฺถิ จ เม อิทํ สุตฺตกํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธนฺติ. ตคฺฆสิ ตาต กุมฺม ขโต ตคฺฆ อุปหโต, เอเตน หิ เต ตาต กุมฺม สุตฺตเกน ปิตโร จ ปิตามหา จ อนยํ อาปนฺนา พฺยสนํ อาปนฺนา, คจฺฉทานิ ตฺวํ ตาต กุมฺม, นทานิ ตฺวํ อมฺหากนฺติ. “ลุทฺโท”ติ โข ภิกฺขเว มารสฺเสตํ ปาปิมโต อธิวจนํ. “ปปตายา”ติ โข ภิกฺขเว ลาภสกฺการ-สิโลกสฺเสตํ อธิวจนํ. “สุตฺตกนฺ”ติ โข ภิกฺขเว นนฺทิราคสฺเสตํ อธิวจนํ. โย หิ โกจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ ลาภสกฺการสิโลกํ อสฺสาเทติ นิกาเมติ, อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปปตาย อนยํ อาปนฺโน พฺยสนํ อาปนฺโน ยถากามกรณีโย ปาปิมโต. เอวํ ทารุโณ โข ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก ฯเปฯ เอวญฺหิ โว ภิกฺขเว สิกฺขิตพฺพนฺติ. ตติยํ.

พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ...

“ภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญเป็นสิ่งทารุณ ฯลฯ ต่อการ บรรลุธรรม เรื่องเคยมีมาแล้ว มีตระกูลเต่าใหญ่อาศัยอยู่ในห้วงน้ำแห่งหนึ่งมานาน ครั้งหนึ่ง เต่าตัวหนึ่งเข้าไปหาเต่าอีกตัวหนึ่งถึงที่อยู่พูดว่า ‘พ่อเต่า เจ้าอย่าได้ไปยัง ท้องถิ่นนั้นนะ’เต่าตัวนั้นได้ไปยังท้องถิ่นนั้นแล้ว ถูกนายพรานยิงด้วยลูกดอก ลำดับนั้นเต่า ตัวที่ถูกยิงเข้าไปหาเต่าตัวนั้นถึงที่อยู่ เต่าตัวนั้นได้เห็นเต่าตัวที่ถูกยิงกำลังเดินมาแต่ไกล จึงถามว่า“พ่อเต่า เจ้าไม่ได้ไปท้องถิ่นนั้นหรือ”

“พ่อเต่า ฉันได้ไปท้องถิ่นนั้นมาแล้ว”

“พ่อเต่า เจ้าไม่บาดเจ็บ ไม่ถูกทุบตีดอกหรือ”

“ฉันไม่บาดเจ็บ ไม่ถูกทุบตี แต่ฉันมีเชือกเส้นหนึ่งติดหลังมานี้”

เต่าตัวนั้นกล่าวว่า “เอาเถอะพ่อเต่า เจ้าไม่บาดเจ็บ ไม่ถูกทุบตีก็ตามเถิด แต่บิดา มารดา ปู่ ย่า ตา ยาย ของเจ้าได้รับทุกข์ ถึงความพินาศ เพราะเชือกเส้นนี้แหละ ไปเดี๋ยวนี้ เจ้าไม่ใช่พวกของเราแล้ว”คำว่า ‘พราน’ นี้ เป็นชื่อของมารใจบาป คำว่า ‘ลูกดอก’ นี้ เป็นชื่อของลาภ สักการะและความสรรเสริญ คำว่า ‘เชือก’ นี้ เป็นชื่อของนันทิราคะ

ภิกษุบางรูปยินดี พอใจลาภสักการะและความสรรเสริญที่เกิดขึ้นแล้ว ภิกษุ นี้เราเรียกว่า ได้รับทุกข์ ถึงความพินาศ เพราะลาภสักการะและความสรรเสริญ อันเปรียบเหมือนลูกดอก ถูกมารใจบาปทำได้ตามใจปรารถนาภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญเป็นสิ่งทารุณ ฯลฯ อย่างนี้ เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้”

กุมมสูตรที่ ๓ จบ