๘. โนสัญญาสูตร เล่ม ๑๖

คือ รูปสัญญา เกิดขึ้นได้เพราะอาศัยรูปธาตุ รูปสังกัปปะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยรูปสัญญา รูปฉันทะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยรูปสังกัปปะ รูป

ปริพาหะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยรูปฉันทะ รูปปริเยสนา เกิดขึ้นได้เพราะ

อาศัยรูปปริฬาหะ ... ธัมมสัญญาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยธัมมธาตุ ธัมมสังกัปปะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยธัมมสัญญา ธัมมฉันทะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยธัมมสังกัปปะธัมมปริฬาหะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยธัมมฉันทะ ธัมมปริเยสนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยธัมมปริฬาหะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างกันแห่งสัญญาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัย

ความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่งสังกัปปะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความ

ต่างกันแห่งสัญญา ความต่างกันแห่งฉันทะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่าง

กันแห่งสังกัปปะ ความต่างกันแห่งปริฬาหะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งฉันทะ ความต่างกันแห่งปริเยสนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งปริฬาหะ อย่างนี้แล (๗)

๘. โนปริเยสนานานัตตสูตร

ว่าด้วยความต่างกันแห่งปริเยสนาหามิได้

{๓๔๖}[๙๒] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า {๓๔๗} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความต่างกัน

แห่งสัญญาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่ง

สังกัปปะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งสัญญา ... ความต่างกันแห่งปริเยสนาเกิดขึ้นได้ เพราะอาศัยความต่างกันแห่งปริฬาหะ แต่ความต่างกันแห่งปริฬาหะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งปริฬานะหามิได้ ความต่างกันแห่งฉันทะเกิดขึ้นพราะอาศัยความต่างกันแห่งปริฬาหะหามิได้ ความต่างกันแห่งสังกัปปะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งฉันทะหามิได้ ความต่างกันแห่งสัญญาเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งสังกัปปะหามิได้ ความต่างกันแห่งธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งสัญญาหามิได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างกันแห่งธาตุเป็นไฉน คือ รูปธาตุ ... ธัมมธาตุ นี้เราเรียกว่า ความต่างกันแห่งธาตุ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างกันแห่งสัญญาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัย

ความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่งสังกัปปะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งสัญญา ... ความต่างกันแห่งปริเยสนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัย

ความต่างกันแห่งปริฬาหะ แต่ความต่างกันแห่งปริฬาหะเกิดขึ้นเพราะอาศัย

ความต่างกันแห่งปริเยสนาหามิได้ ความต่างกันแห่งฉันทะเกิดขึ้นเพราะ

อาศัยความต่างกันแห่งปริฬาหะหามิได้ ความต่างกันแห่งสังกัปปะเกิดขึ้น

เพราะอาศัยความต่างกันแห่งฉันทะหามิได้ ความต่างกันแห่งสัญญาเกิดขึ้น

เพราะอาศัยความต่างกันแห่งสังกัปปะหามิได้ ความต่างกันแห่งธาตุเกิดขึ้น

เพราะอาศัยความต่างกันแห่งสัญญาหามิได้ เป็นไฉน

คือ รูปสัญญาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยรูปธาตุ ... ธัมมสัญญาเกิดขึ้นได้

เพราะอาศัยธัมมธาตุ ธัมมสังกัปปะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยธัมมสัญญา ... ธัมม

ปริเยสนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยธัมมปริฬาหะ ธัมมปริฬาหะเกิดขึ้นเพราะ

อาศัยธัมมปริเยสนาหามิได้ ธัมมฉันทะเกิดขึ้นเพราะอาศัยธัมมปริฬาหะ

หามิได้ ธัมมสังกัปปะเกิดขึ้นเพราะอาศัยธัมมฉันทะหามิได้ ธัมมสัญญา

เกิดขึ้นเพราะอาศัยธัมมสังกัปปะหามิได้ ธัมมธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัย

ธัมมสัญญาหามิได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความต่างกันแห่งสัญญาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัย

ความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่งสังกัปปะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งสัญญา ... ความต่างกันแห่งปริเยสนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัย ความ

ต่างกันแห่งปริฬาหะ แต่ความต่างกันแห่งปริฬาหะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความ

ต่างกันแห่งปริเยสนาหามิได้ ความต่างกันแห่งฉันทะเกิดขึ้นเพราะอาศัย

ความต่างกันแห่งปริฬาหะหามิได้ ความต่างกันแห่งสังกัปปะเกิดขึ้นเพราะ

อาศัยความต่างกันแห่งฉันทะหามิได้ ความต่างกันแห่งสัญญาเกิดขึ้นเพราะ

อาศัยความต่างกันแห่งสังกัปปะหามิได้ ความต่างกันแห่งธาตุเกิดขึ้นเพราะ

อาศัยความต่างกันแห่งสัญญาหามิได้ อย่างนี้แล” (๘)

๙. พาหิรผัสสนานัตตสูตร

ว่าด้วยความต่างกันแห่งผัสสะภายนอก

{๓๔๘}[๙๓] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความต่างกันแห่งสัญญาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่งสังกัปปะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งสัญญา ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งสังกัปปะ ความต่างกันแห่งเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะ ความต่างกันแห่งฉันทะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งเวทนา ความต่างกันแห่งปริฬาหะ เกิด

ขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งฉันทะ ความต่างกันแห่งปริเยสนา

เกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งปริฬาหะ ความต่างกันแห่งลาภะ

เกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างแห่งกันปริเยสนา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างกันแห่งธาตุเป็นไฉน คือ รูปธาตุ ... ธัมมธาตุ นี้เราเรียกว่าความต่างกันแห่งธาตุ