๘. โลกายติกสูตร เล่ม ๑๖

๘. โลกายติกสูตร

ว่าด้วยโลกายติกพราหมณ์

{๑๗๕}[๔๘] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

{๑๗๖} ครั้งนั้นแล พราหมณ์ผู้รอบรู้ลัทธิโลกายตะ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ... พราหมณ์ผู้รอบรู้ลัทธิโลกายตะนั่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ท่านพระโคดม สิ่งทั้งปวงมีอยู่ใช่ไหม”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนพราหมณ์ ข้อที่ว่า ‘สิ่งทั้งปวงมีอยู่,นี้เป็นลัทธิโลกายตะข้อที่ ๑

“ท่านพระโคดม ก็สิ่งทั้งปวงไม่มีใช่ไหม”

“ดูก่อนพราหมณ์ ข้อที่ว่า ‘สิ่งทั้งปวงไม่มีอยู่, นี้เป็นลัทธิโลกายตะ

ข้อที่ ๒

“ท่านพระโคดม สิ่งทั้งปวงมีสภาพเป็นอย่างเดียวกันใช่ไหม”

“ดูก่อนพราหมณ์ ข้อที่ว่า ‘สิ่งทั้งปวงมีสภาพเป็นอย่างเดียวกัน, นี้เป็นลัทธิโลกายตะข้อที่ ๓

“ท่านพระโคดม ก็สิ่งทั้งปวงมีสภาพต่างกันใช่ไหม”

“ดูก่อนพราหมณ์ ข้อที่ว่า ‘สิ่งทั้งปวงมีสภาพต่างกัน, นี้เป็นลัทธิ

โลกายตะข้อที่ ๔

ดูก่อนพราหมณ์ ตถาคตแสดงธรรมโดยสายกลาง ไม่ข้องแวะส่วน

สุดทั้งสองนั้นดังนี้ว่า “เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย จึงมีสังขาร เพราะสังขารเป็นปัจจัย จึงมีวิญญาณ ... เป็นอันว่ากองทุกข์ทั้งมวลนี้ย่อมเกิดมีได้ด้วยอาการอย่างนี้ อนึ่ง เพราะอริชชาดับโดยไม่เหลือด้วยมรรคคือวิราคะ สังขารจึงดับ เพราะสังขารดับ วิญญาณจึงดับ ... เป็นอันว่ากองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมดับได้ด้วยอาการอย่างนี้,,

{๑๗๗}เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว โลกายติกพราหมณ์ได้

กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ท่านพระโคดม พระดำรัสของพระองค์แจ่มแจ้งนัก พระดำรัสของพระองค์ไพเราะนัก พระพุทธเจ้าข้า พระองค์ทรงประกาศธรรมโดยอเนกปริยายอย่างนี้ เปรียบเหมือนบุคคลหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด บอกทางแก่คนหลงทาง หรือส่องประทีปไว้ในที่มืดด้วยตั้งใจว่า ‘คนมีตาดีจักเห็นรูปได้, ดังนี้ ข้าพระองค์นี้ขอถึงท่านพระโคดม พร้อมทั้งพระธรรม และพระภิกษุสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ขอท่านพระโคดมได้โปรดจำข้าพระองค์ว่า เป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจนตลอดชีวิตจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป,, (๘)

๙. อริยสาวกสูตร

ว่าด้วยผู้ที่เป็นอริยสาวก

{๑๗๘}[๔๙] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

อริยสฺาวกผู้ได้สดับแล้วมีได้มีความสงสัยอย่างนี้ว่า ‘เมื่ออะไรมี อะไรจึงมีเพราะอะไรเกิดขึ้น อะไรจึงเกิดขึ้นหรือหนอ คือ (เมื่ออะไรมี สังขารจึงมีเมื่ออะไรมีวิญญาณจึงมี) เมื่ออะไรมี นามรูปจึงมี เมื่ออะไรมี สฬายตนะจึงมีเมื่ออะไรมี ผัสสะจึงมี เมื่ออะไรมี เวทนาจึงมี เมื่ออะไรมี ตัณหาจึงมี