๑๒. นิโรธธัมมสูตร เล่ม ๑๗

๘. อนัตตธัมมสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่เป็นอนัตตาเป็นธรรมดา

{๔๑๒} [๒๐๑] “ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นอนัตตธรรม ...”

๙. ขยธัมมสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา

{๔๑๓} [๒๐๒] “ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นขยธรรม ...”

๑๐. วยธัมมสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา

{๔๑๔} [๒๐๓] “ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นวยธรรม ...”

๑๑. สมุทยธัมมสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา

{๔๑๕} [๒๐๔] “ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นสมุทยธรรม ...”

๑๒. นิโรธธัมมสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่มีความดับไปเป็นธรรมดา

{๔๑๖} [๒๐๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะท่านพระราธะผู้นั่งเฝ้าอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งว่า “ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นนิโรธธรรม เธอพึงละความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสิ่งนั้นเสีย ดูก่อนราธะ ก็สิ่งใดเล่าเป็นนิโรธธรรม รูปเป็นนิโรธธรรม เธอพึงละความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในรูปนั้นเสีย เวทนาเป็นนิโรธธรรม ... สัญญาเป็นนิโรธธรรม ... สังขารเป็นนิโรธธรรม ... วิญญาณเป็นนิโรธธรรม เธอพึงละความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในวิญญาณนั้นเสีย ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นนิโรธธรรม เธอพึงละความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสิ่งนั้นเสีย”

จบ อุปนิสินนวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. มารสูตร ๒. มารธัมมสูตร

๓. อนิจจสูตร ๔. อนิจจธัมมสูตร

๕. ทุกขสูตร ๖. ทุกขธัมมสูตร

๗. อนัตตาสูตร ๘. อนัตตธัมมสูตร

๙. ขยธัมมสูตร ๑๐. วยธัมมสูตร

๑๑. สมุทยธัมมสูตร ๑๒. นิโรธธัมมสูตร

จบ ราธสังยุต

๓. ทิฏฐิสังยุต

๑. โสตาปัตติวรรค

๑. วาตสูตร

ว่าด้วยเหตุเกิดมิจฉาทิฎฐิ

{๔๑๗} [๒๐๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของอนาถปิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่ออะไรหนอมีอยู่เพราะถือมั่นอะไร เพราะยึดมั่นอะไร จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ‘ลมย่อมไม่พัดแม่นํ้าย่อมไม่ไหล สตรีมีครรภ์ย่อมไม่คลอด ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์

ย่อมไม่ขึ้นหรือย่อมไม่ตก ตั้งอยู่มั่นคงดุจเสาระเนียด’ ดังนี้”

ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมทั้งหลายของ

พวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลักมีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นผู้แนะนำมีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นที่รวม ขอประทานพระวโรกาส พระพุทธเจ้าข้าขอเนื้อความแห่งภาษิตนี้จงแจ่มแจ้งเฉพาะพระผู้มีพระภาคเจ้าเถิด ภิกษุทั้งหลายได้ฟังต่อพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วจักทรงจำไว้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้น เธอ

ทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อรูปมีอยู่ เพราะถือมั่นรูป เพราะยึดมั่นรูป จึงมีทิฏฐิเกิดขึ้นอย่างนี้ว่า‘ลมย่อมไม่พัด แม่น้ำย่อมไม่ไหล สตรีมีครรภ์

ย่อมไม่คลอด ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ย่อมไม่ขึ้นหรือย่อมไม่ตก ตั้งอยู่มั่นคงดุจเสาระเนียด เมื่อเวทนามีอยู่ .... เมื่อสัญญามีอยู่ .... เมื่อสังขารทั้งหลายมีอยู่ ....