๕๑–๕๔. รูปอัปปัจจักขกัมมาทิสูตรที่ ๑-๔ เล่ม ๑๗

๔๑-๔๕. รูปอัปปจจเวกขณาทิสูตร

ว่าด้วยเพราะไม่พิจารณาขันธ์ ๕ จึงเกิดมีทิฎฐิหลายอย่าง

{๕๗๙} [๖๔๗-๖๕๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ... “ดูก่อนวัจฉะ เพราะไม่พิจารณาในรูป ...ในเวทนา ...ในสัญญา ...ในสังขารทั้งหลาย ...ในวิญญาณ ...”

๔๖-๕๐. รูปอัปปัจจุปลักขณาทิสูตร

ว่าด้วยเพราะไม่เข้าไปกำหนดเฉพาะในขันธ์ ๕

{๕๘๐} [๖๕๒-๖๕๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ... “ดูก่อนวัจฉะ เพราะไม่เข้าไปกำหนดเฉพาะในรูป ...ในเวทนา ..ในสัญญา ..ในสังขารทั้งหลาย ...ในวิญญาณ ...”

๕๑-๕๔. รูปอัปปัจจักขกัมมาทิสูตร

ว่าด้วยไม่ทำให้ประจักษ์ในขันธ์ ๔

{๕๘๑} [๖๕๗-๖๖๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล วัจฉโคตรปริพาชกได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่

ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดม อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้ทิฏฐิหลายอย่างเหล่านี้เกิดขึ้นในโลกว่า ‘โลกเที่ยง’ บ้าง... ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ บ้าง”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนวัจฉะ เพราะไม่ทำให้ประจักษ์ในรูปในเหตุเกิดแห่งรูป ในความดับแห่งรูป ในข้อปฏิบัติอันให้ถึงความดับแห่งรูป ...”

{๕๘๒} เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ... “ดูก่อนวัจฉะ เพราะไม่ทำให้ประจักษ์ในเวทนา ...”

{๕๘๓} เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ... “ดูก่อนวัจฉะ เพราะไม่ทำให้ประจักษ์ในสัญญา ...”

{๕๘๔} เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ... “ดูก่อนวัจฉะ เพราะไม่ทำให้ประจักษ์ในสังขารทั้งหลาย”

๕๕. วิญญาณอัปปัจจักขกัมมสูตร

ว่าด้วยการไม่ทำให้ประจักษ์ในวิญญาณ

{๕๘๕} [๖๖๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนวัจฉะ เพราะไม่ทำให้ประจักษ์ในวิญญาณ ในเหตุเกิดแห่ง

วิญญาณ ในความดับแห่งวิญญาณ ในข้อปฏิบัติอันให้ถึงความดับแห่ง

วิญญาณ จึงมีทิฏฐิหลายอย่างเหล่านี้เกิดขึ้นในโลกอย่างนี้ว่า ‘โลกเที่ยง’ บ้าง‘โลกไม่เที่ยง’ บ้าง ‘โลกมีที่สุด’ บ้าง ‘โลกไม่มีที่สุด’ บ้าง ‘ชีวะก็อันนั้น สรีระก็อันนั้น’ บ้าง ‘ชีวะก็อย่างหนึ่ง สรีระก็อย่างหนึ่ง’ บ้าง ‘สัตว์หลังจากตาย ไปย่อมเกิดอีก’ บ้าง ‘สัตว์หลังตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ บ้าง ‘สัตว์หลังจากตายไปเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ บ้าง ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ บ้าง

ดูก่อนวัจฉะ ข้อนี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้ทิฏฐิหลายอย่างเหล่านี้

เกิดขึ้นในโลกว่า ‘โลกเที่ยง’ บ้าง... ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ บ้าง”

จบ วัจฉโคตตสังยุต