๑๑. อตีตานาคตปัจจุปันนสูตร ที่ ๓ เล่ม ๑๗

เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นอดีตและที่เป็นอนาคตเป็นทุกข์ จักกล่าวไปไยถึงเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นปัจจุบันเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมไม่มีความอาลัยใน เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นอดีต ไม่ยินดีเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นอนาคต ย่อมปฏิบัติเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อความดับแห่งเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นปัจจุบัน”

๑๑. กาลัตตยอนัตตสูตร

ว่าด้วยความเป็นอนัตตาแห่งขันธ์ ๕

[๑๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

{๓๘} ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปที่เป็นอดีตและที่เป็นอนาคตเป็นอนัตตา จักกล่าวไปไยถึงรูปที่เป็นปัจจุบันเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมไม่มีความอาลัยในรูปที่เป็นอดีต ไม่ยินดีรูปที่เป็นอนาคต ย่อมปฏิบัติเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อความดับแห่งรูปที่เป็นปัจจุบันเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นอดีตและที่เป็นอนาคตเป็นอนัตตา จักกล่าวไปไยถึงเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นปัจจุบันเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมไม่มีความอาลัยในเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นอดีต ไม่ยินดีเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นอนาคต ย่อมปฏิบัติเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อความดับแห่งเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่เป็นปัจจุบัน”

จบ นกุลปิตุวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. นกุลปิตุสูตร ๒. เทวทหสูตร

๓. หลิททิกานิสูตร ๔. ทุติยหลิททิกานิสูตร

๕. สมาธิสูตร ๖. ปฏิสัลลานสูตร

๗. อุปาทานปริตัสสนาสูตร ๘. ทุติยอุปาทานปริตัสสนาสูตร

๙. กาลัตตยอนิจจสูตร ๑๐. กาลัตตยทุกขสูตร

๑๑. กาลัตตยอนัตตสูตร

๒. อนิจจวรรค

๑. อนิจจสูตร

ว่าด้วยความเป็นอนิจจังแห่งขันธ์ ๕

{๓๙} [๑๒] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปไม่เที่ยง เวทนาไม่เที่ยง สัญญาไม่เที่ยง สังขารทั้งหลายไม่เที่ยง วิญญาณไม่เที่ยง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายทั้งในรูป ทั้งในเวทนา ทั้งในสัญญา ทั้งในสังขาร ทั้งในวิญญาณ เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมคลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด ย่อมหลุดพ้น เมื่อหลุดพ้นแล้ว ย่อมมีญาณหยั่งรู้ว่าหลุดพ้นแล้ว ย่อมรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”