๒๒. เนวรูปีนารูปีอัตตาสูตร เล่ม ๑๗

๒๑. รูปีจอรูปีจอัตตสูตร

ว่าด้วยอัตตาทั้งที่มีรูป ทั้งที่ไม่มีรูป

[๔๕๒] กรุงสาวัตถี. อัตตาทั้งที่มีรูป ทั้งที่ไม่มีรูป หลังจากตายไปแล้ว ย่อมไม่สลายไป ฯลฯ

จบ รูปีจอรูปีจอัตตสูตร

อรรถกถารูปีขอรูปีจอัตตสูตรที่ ๒๑

บทว่า รูปีจอรูปีจ ได้แก่ อารมณ์และฌาน คือ ทิฏฐิที่ยึดถือ(อารมณ์และฌาน) ว่า เป็น อัตตา.

จบ อรรถกถารูปีจอรูปีจอัตตสูตร

๒๒. เนวรูปีนารูปีอัตตสูตร

ว่าด้วยอัตตาที่มีรูปก็หามิได้ ไม่มีรูปก็หามิได้

[๔๕๓] ฯลฯ อัตตาที่มีรูปก็หามิได้ ไม่มีรูปก็หามิได้ หลังจากตายไปแล้ว ย่อมไม่สลายไป ฯลฯ

จบ เนวรูปีนารูปีอัตตสูตร

อรรถกถาเนวรูปีนารูปีอัตตาสูตรที่ ๒๒

บทว่า เนวรูปีนารูปี ได้แก่ ทิฏฐิที่ยึดถือด้วยเหตุเพียง ตักกะ(การตรึก)

จบ อรรถกถาเนวรูปีนารูปีอัตตาสูตร

๒๓. เอกันตสุขีสูตร

ว่าด้วยอัตตาที่มีสุขโดยส่วนเดียว

[๔๕๔] ฯลฯ อัตตาที่มีสุขโดยส่วนเดียว หลังจากตายไปแล้วย่อมไม่สลายไป. ฯลฯ

จบ เอกันตสุขีสูตร

อรรถกถาเอกันตสุขีสูตรที่ ๒๓

บทว่า เอกนฺตสุขี ได้แก่ ทิฏฐิที่เกิดขึ้นแก่บุคคลผู้ได้ฌานผู้ใช้ตักกะ (เป็นนักตักกวิทยา) และผู้ระลึกชาติได้.

อธิบายว่า ทิฏฐิอย่างนี้ (อัตตามีสุขโดยส่วนเดียว) ย่อมเกิดขึ้นแม้แก่บุคคลผู้ได้ฌาน ใส่ใจถึงอัตตภาพที่มีสุขส่วนเดียวในอดีต.

สำหรับบุคคลผู้ใช้ตักกะ ทิฏฐิย่อมเกิดขึ้น (อย่างนี้) ว่า ในปัจจุบันเรามีสุขโดยส่วนเดียว. ฉันใด แม้ในอนาคต เราก็จักเป็นผู้มีสุขโดยส่วนเดียว ฉันนั้น.

ทิฏฐิอย่างนี้ย่อมเกิดขึ้น แม้แก่บุคคลผู้ระลึกชาติได้ คือระลึกถึงภาวะที่เป็นสุขได้ถึง ๗-๘ ภพ.

จบ อรรถกถาเอกันตสุขีสูตรที่ ๒๓

๒๔. เอกันตทุกขีสูตร

ว่าด้วยอัตตาที่มีทุกข์โดยส่วนเดียว

[๔๕๕] อัตตาที่มีทุกข์โดยส่วนเดียว หลังจากตายไปแล้วย่อมไม่สลายไป ฯลฯ.

จบ เอกันตทุกขีสูตร