๔. พักกุลัตเถรัจฉริยัพภูตสูตร เล่ม ๑๔

๔. พักกุลัตเถรัจฉริยัพภูตสูตร

ว่าด้วยอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของพระพักกุลเถระ

{๓๘๐} [๒๐๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง ท่านพระพักกุลเถระอยู่ที่พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ปริพาชกชื่ออเจลกัสสปะผู้เป็นสหายคฤหัสถ์เก่าของท่านพระพักกุละได้เข้าไปหาท่านพระพักกุละถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระพักกุละ ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว ได้นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งเรียบร้อยแล้วได้กล่าวกะท่านพระพักกุละดังนี้ว่า “ท่านพระพักกุละ ท่านบวชมานานเท่าไรแล้ว”ท่านพระพักกุละตอบว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เราบวชมา ๘๐ พรรษาแล้ว”

“ท่านพระพักกุละ ชั่ว ๘๐ ปีนั้น ท่านเสพเมถุนธรรมกี่ครั้ง”

“ดูก่อนกัสสปะผู้มีอายุ ท่านไม่ควรถามเราอย่างนี้เลยว่า ‘ท่านพระพักกุละ ชั่ว ๘๐ปีนั้น ท่านเสพเมถุนธรรมกี่ครั้ง’ แต่ควรจะถามเราอย่างนี้ว่า ‘ก็ชั่ว ๘๐ ปีนี้ กามสัญญาเคยเกิดขึ้นแก่ท่านกี่ครั้ง’ ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อเราบวชมาชั่ว ๘๐ พรรษา เราไม่รู้สึกเลยว่ากามสัญญาเคยเกิดขึ้น”

{๓๘๑} [๒๑๐] “ข้อที่ท่านพระพักกุละไม่รู้สึกเลยว่ากามสัญญาเคยเกิดขึ้นชั่วเวลา ๘๐ พรรษานี้ พวกข้าพเจ้าจะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อเราบวชมาตลอด ๘๐ พรรษา เราไม่รู้สึกเลย ว่าพยาบาทสัญญาเคยเกิดขึ้น”

“แม้ข้อที่ท่านพระพักกุละไม่รู้สึกเลยว่าพยาบาทสัญญาเคยเกิดขึ้นชั่วเวลา ๘๐ พรรษานี้ พวกข้าพเจ้าก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อเราบวชมาตลอด ๘๐ พรรษา เราไม่รู้สึกเลยว่า วิหิงสาสัญญาเคยเกิดขึ้น”

“แม้ข้อที่ท่านพระพักกุละไม่รู้สึกเลยว่าวิหิงสาสัญญาเคยเกิดขึ้นชั่วเวลา ๘๐ พรรษานี้ พวกข้าพเจ้าก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของ ท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”{๓๘๒} “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อเราบวชมาตลอด ๘๐ พรรษา เราไม่รู้สึกเลยว่า กามวิตกเคยเกิดขึ้น”

“แม้ข้อที่ท่านพระพักกุละไม่รู้สึกเลยว่ากามวิตกเคยเกิดขึ้นชั่วเวลา ๘๐ พรรษานี้ พวกข้าพเจ้าก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อเราบวชมาตลอด ๘๐ พรรษา เราไม่รู้สึกเลยว่า พยาบาทวิตกเคยเกิดขึ้น”

“แม้ข้อที่ท่านพระพักกุละไม่รู้สึกเลยว่าพยาบาทวิตกเคยเกิดขึ้นชั่วเวลา ๘๐ พรรษานี้ พวกข้าพเจ้าก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อเราบวชมาตลอด ๘๐ พรรษานี้ เราไม่รู้สึกเลยว่าวิหิงสาวิตกเคยเกิดขึ้น”

“แม้ข้อที่ท่านพระพักกุละไม่รู้สึกเลยว่าวิหิงสาวิตกเคยเกิดขึ้นชั่วเวลา ๘๐ พรรษานี้ พวกข้าพเจ้าก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”

{๓๘๓} [๒๑๑] “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อเราบวชมาตลอด ๘๐ พรรษา เราไม่รู้สึกเลยว่าเคยเป็นผู้ยินดีคฤหบดีจีวร”

“แม้ข้อที่ท่านพระพักกุละไม่รู้สึกเลยว่าเคยเป็นผู้ยินดีคฤหบดีจีวรชั่วเวลา ๘๐ พรรษานี้ พวกข้าพเจ้าก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อเราบวชมาตลอด ๘๐ พรรษา ไม่รู้สึกเลยว่า เคยใช้มีดตัดผ้าเป็นจีวร... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยใช้เข็มเย็บจีวร... ไม่รู้สึกเลยว่า เคยใช้เครื่องย้อมย้อมจีวร... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยเย็บจีวรในสะดึง... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยจัดทำจีวรของเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ด้วยกัน... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยยินดีกิจนิมนต์... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยเกิดจิตเห็นปานนี้ว่า ‘ขอใคร ๆ พึงนิมนต์เราเถิด’ .. ไม่รู้สึกเลยว่าเคยนั่งในละแวกบ้าน...ไม่รู้สึกเลยว่าเคยฉันอาหารในละแวกบ้าน... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยถือเอานิมิตของมาตุคามโดยแยกถือ ... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยแสดงธรรมแก่มาตุคามแม้ที่สุดคาถา ๔ บาท

... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยเข้าไปสู่สำนักของภิกษุณี... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยแสดงธรรมแก่ภิกษุณี... ไม่รู้สึกเลยว่า เคยแสดงธรรมแก่สิกขมานา... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยแสดงธรรมแก่สามเณรี... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยให้บรรพชา... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยให้อุปสมบท... ไม่รู้สึกเลยว่า เคยให้นิสสัย... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยใช้สามเณรอุปัฏฐาก... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยสรงนํ้าในเรือนไฟ... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยใช้จุณสรงน้ำ... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยยินดีการนวดฟั้นตัวของเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ด้วยกัน... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยเกิดอาพาธที่สุดแม้ชั่วขณะรีดนมโคสำเร็จ ... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยฉันยาที่สุดแม้ชิ้นสมอ ... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยอิงพนัก ... ไม่รู้สึกเลยว่าเคยจำวัด”

“แม้ข้อที่ท่านพระพักกุละไม่รู้สึกเลยว่าเคยจำวัดชั่วเวลา ๘๐ พรรษานี้ พวกข้าพเจ้าก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”

ความอัศจรรย์

{๓๘๔} “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อเราบวชมาตลอด ๘๐ พรรษา ไม่รู้สึกเลยว่า เคยจำพรรษาในเสนาสนะใกล้บ้าน”

“แม้ข้อที่ท่านพระพักกุละ ไม่รู้สึกเลยว่าเคยจำพรรษาในเสนาสนะใกล้บ้านชั่วเวลา ๘๐ พรรษานี้ พวกข้าพเจ้าก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เราเป็นผู้ยังมีกิเลสฉันบิณฑบาตของราษฎรเพียง ๗วันเท่านั้น ต่อวันที่ ๘ พระอรหัตตผลจึงเกิดขึ้น”

“แม้ข้อที่ท่านพระพักกุละเป็นผู้ยังมีกิเลสฉันบิณฑบาตของราษฎรเพียง ๗วันเท่านั้น ต่อวันที่ ๘ พระอรหัตตผลจึงเกิดขึ้นนี้ พวกข้าพเจ้าก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง

{๓๘๕} [๒๑๒] ข้าแต่ท่านพระพักกุละ ขอข้าพเจ้าพึงได้บรรพชาได้อุปสมบทในพระธรรมวินัยนี้ด้วยเถิด”

อเจลกัสสปปริพาชกได้บรรพชาได้อุปสมบทในพระธรรมวินัยนี้แล้วแล ก็แลท่านพระกัสสปะอุปสมบทแล้วไม่นาน ได้ปลีกตัวออกไปตามลำพัง ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ ไม่นานนัก ก็ทำให้แจ้งซึ่งที่สุดแห่งพรหมจรรย์อันยอดเยี่ยม ซึ่งกุลบุตรทั้งหลายผู้ออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการกันด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ ได้รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ก็แลท่านพระกัสสปะได้เป็นพระอรหันต์องค์หนึ่งในจำนวนพระอรหันต์ทั้งหลายแล้ว

{๓๘๖} ครั้นสมัยต่อมา ท่านพระพักกุละถือลูกดาลเข้าไปยังวิหารทุก ๆ หลัง แล้วกล่าวอย่างนี้ว่า “นิมนต์ท่านผู้มีอายุออกมาเถิด ๆ ผมจักปรินิพพานในวันนี้”

ท่านพระกัสสปะกล่าวว่า “ข้อที่ท่านพระพักกุละถือลูกดาลเข้าไปยัง วิหารทุก ๆ หลังแล้วกล่าวอย่างนี้ว่า ‘นิมนต์ท่านผู้มีอายุออกมาเถิด ๆ ผมจักปรินิพพานในวันนี้ พวกกระผมก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่าอัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”

{๓๘๗} ครั้งนั้นแล ท่านพระพักกุละนั่งปรินิพพานแล้วในท่ามกลางภิกษุสงฆ์

ท่านพระกัสสปะกล่าวว่า “ข้อที่ท่านพระพักกุละนั่งปรินิพพานแล้วในท่ามกลางภิกษุสงฆ์นี้ พวกกระผมก็จะทรงจำไว้ว่าเป็นอัพภูตธรรมอันน่า อัศจรรย์ของท่านพระพักกุละประการหนึ่ง”

จบ พักกุลัตเถรัจฉริยัพภูตสูตรที่ ๔

๕. ทันตภูมิสูตร

ว่าด้วยความสำเร็จแห่งการฝึก

{๓๘๘} [๒๑๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ สมัยนั้นแล สมณุทเทสชื่ออจิรวตะอยู่ที่กระท่อมในป่า ครั้งนั้น พระราชกุมารนามว่าชยเสนะเสด็จดำเนินเล่นไปโดยลำดับ ได้เข้าไปหาอจิรวตสมณุทเทสถึงที่อยู่ครั้นแล้วได้ตรัสปราศรัยกับอจิรวตสมณุทเทส ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้