๒. สัพพาสวสังวรสูตร เล่ม ๑๒

ื พระผู้มีพระภาคได้ตรัสมูลปริยายนี้จบแล้วภิกษุเหล่านั้นหาได้ยินดี ชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ ฉะนี้แล

จบ มูลปริยายสูตร ที่ ๑

๒. สัพพาสวสังวรสูตร

ว่าด้วยเหตุเป็นเครื่องปิดกั้นอาสวะทั้งปวง

{๑๐} [๑๔] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้น ทูลรับพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้

ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงเหตุเป็นเครื่องปิดกั้นอาสวะ ทั้งปวงแก่พวกเธอ พวกเธอจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุ เหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้ มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า

{๑๑} [๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวความสิ้นอาสวะสำหรับภิกษุผู้รู้ อยู่เห็นอยู่เราไม่กล่าวความสิ้นอาสวะสำหรับภิกษุผู้ไม่รู้อยู่ไม่เห็นอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความสิ้นอาสวะย่อมมีแก่ภิกษุผู้รู้อะไรเห็นอะไร ความ สิ้นอาสวะย่อมมีแก่ภิกษุผู้รู้เห็นโยนิโสมนสิการและอโยนิโสมนสิการ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุมนสิการโดยไม่แยบคาย อาสวะทั้งหลายที่ ยังไม่เกิดขึ้นย่อมเกิดขึ้นและที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเจริญมากขึ้นเมื่อภิกษุ มนสิการโดยแยบคาย อาสวะทั้งหลายที่ยังไม่เกิดขึ้นย่อมไม่เกิดขึ้น และที่ เกิดขึ้นแล้วย่อมเสื่อมสิ้นไป[๑๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะที่จะพึงละได้ด้วยการเห็นก็มี ที่จะ พึงละได้ด้วยการสำรวมก็มี ที่จะพึงละได้ด้วยการพิจารณาก่อนใช้สอยก็มี ที่จะพึงละได้ด้วยความอดกลั้นก็มี ที่จะพึงละได้ด้วยการเว้นก็มี ที่จะพึงละได้ด้วยการบรรเทาก็มี ที่จะพึงละได้ด้วยการเจริญอบรมก็มี

อาสวะที่จะพึงละได้ด้วยการเห็น

{๑๒} [๑๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาสวะเหล่าไหนที่จะพึงละได้ด้วยการเห็น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วในโลกนี้ ผู้ไม่ได้พบพระอริยเจ้าทั้งหลาย ไม่ฉลาดในธรรมของพระอริยเจ้า ไม่ได้รับการแนะนำในธรรมของพระอริยเจ้า ไม่ได้พบสัตบุรุษทั้งหลายไม่ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ไม่ได้รับการแนะนำในธรรมของสัตบุรุษ ย่อมไม่รู้ทั่วถึงธรรมที่ควรมนสิการ ย่อมไม่รู้ทั่วถึงธรรมที่ไม่ควรมนสิการ เมื่อเขาไม่รู้ทั่วถึงธรรม ที่ควรมนสิการ ไม่รู้ทั่วถึงธรรมที่ไม่ควรมนสิการ จึงมนสิการธรรมที่ไม่ควรมนสิการ ไม่มนสิการธรรมที่ควรมนสิการดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่ไม่ควรมนสิการที่ปุถุชนมนสิการอยู่เป็นไฉน คือ เมื่อปุถุชนนั้นมนสิการธรรมเหล่าใดอยู่ กามาสวะก็ดี ภวาสวะก็ดี อวิชชาสวะ ก็ดี ที่ยังไม่เกิดขึ้นย่อมเกิดขึ้น ที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเจริญมากขึ้น ธรรมเหล่านี้ไม่ควรมนสิการที่ปุถุชนมนสิการอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็ธรรมที่ควรมนสิการที่ปุถุชนไม่มนสิการอยู่ เป็นไฉน คือ เมื่อปุถุชนนั้นมนสิการธรรมเหล่าใดอยู่ กามาสวะก็ดี ภวาสวะ ก็ดี อวิชชาสวะก็ดี ที่ยังไม่เกิดขึ้นย่อมไม่เกิดขึ้น ที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเสื่อมสิ้นไป ธรรมเหล่านี้ควรมนสิการที่ปุถุชนไม่มนสิการอยู่

เพราะปุถุชนนั้นมนสิการธรรมที่ไม่ควรมนสิการและเพราะไม่มนสิการ ธรรมที่ควรมนสิการอยู่ อาสวะทั้งหลายที่ยังไม่เกิดขึ้นย่อมเกิดขึ้น ที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเจริญมากขึ้น

[๑๘] ปุถุชนนั้นย่อมมนสิการอยู่โดยไม่แยบคายอย่างนี้ว่า ‘ในอดีตกาล เราได้มีแล้วหรือหนอ ในอดีตกาลเราไม่ได้มีแล้วหรือหนอ ในอดีตกาล เรา ได้เป็นอะไรหนอ ในอดีตกาลเราได้เป็นอย่างไรหนอ ในอดีตกาลเราได้เป็น อะไรแล้วจึงเป็นอะไรต่อไปหนอในอนาคตกาลเราจักมีหรือหนอใน อนาคตกาลเราจักไม่มีหรือหนอในอนาคตกาลเราจักเป็นอะไรหนอ ใน อนาคตกาลเราจักเป็นอย่างไรหนอในอนาคตกาลเราจักเป็นอะไรแล้วจัก เป็นอะไรต่อไปหนอ, หรือว่าปรารภกาลปัจจุบันในบัดนี้มีความสงสัยขึ้นภาย ในว่า ‘เรามีอยู่หรือเราไม่มีอยู่หนอ เราเป็นอะไรหนอ

เราเป็นอย่างไรหนอ สัตว์นี้มาแต่ไหนหนอ และมันจักไป ณ ที่ไหน’[๑๙] เมื่อปุถุชนนั้นมนสิการอยู่โดยไม่แยบคายอย่างนี้ ทิฏฐิอย่างใด อย่างหนึ่งบรรดาทิฏฐิ ๖ ย่อมเกิดขึ้น คือ ทิฏฐิโดยจริงโดยแท้ย่อมเกิดขึ้นแก่ ปุถุชนนั้นว่า ‘อัตตาของเรามีอยู่’ บ้าง ‘อัตตาของเราไม่มีอยู่’ บ้าง ‘เราย่อม รู้จักอัตตาด้วยอัตตา’ บ้าง ‘เราย่อมรู้จักสิ่งที่มิใช่อัตตาด้วยอัตตา’ บ้าง ‘เรา ย่อมรู้จักอัตตาโดยสิ่งที่มิใช่อัตตา’ บ้าง ก็หรือว่าทิฏฐิย่อมเกิดมีแก่ปุถุชนนั้น อย่างนี้ว่า ‘อัตตาของเรานี้เป็นผู้กล่าว เป็นผู้เสวย ย่อมเสวยวิบากแห่งกรรม ทั้งดีทั้งชั่วในอารมณ์นั้นๆ ก็อัตตาของเรานี้นั้นเป็นของแน่นอน ยั่งยืน เที่ยง แท้ ไม่แปรผันไปเป็นธรรมดา จักดำรงอยู่อย่างนั้นเสมอด้วยสิ่งที่ยั่งยืนแท้’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เราเรียกว่าทิฏฐิ ชัฏคือทิฏฐิ กันดารคือทิฏฐิ เสี้ยนหนามคือทิฏฐิความดิ้นรนคือทิฏฐิ สิ่งที่ประกอบสัตว์ไว้คือทิฏฐิ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวว่า ‘ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้ว ผู้ประกอบด้วย ทิฏฐิสังโยชน์ย่อมไม่พ้นจากชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาส ย่อมไม่พ้นจากทุกข์

[๒๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนอริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว ผู้ได้พบพระ อริยเจ้าทั้งหลายฉลาดในธรรมของพระอริยเจ้า ได้รับแนะนำด้วยดีในธรรมของพระอริยเจ้า ผู้ได้พบสัตบุรุษทั้งหลาย ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ได้รับแนะนำด้วยดีในธรรมของสัตบุรุษย่อมรู้ทั่วถึงธรรมที่ควรมนสิการและไม่ ควรมนสิการ เมื่ออริยสาวกนั้นรู้ทั่วถึงธรรมที่ควรมนสิการและไม่ควรมนสิการ ย่อมไม่มนสิการธรรมที่ไม่ควรมนสิการ และมนสิการธรรมที่ควรมนสิการดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่ไม่ควรมนสิการที่อริยสาวกไม่มนสิการ เป็นไฉนคือ เมื่ออริยสาวกนั้นมนสิการธรรมเหล่าใดอยู่กามาสวะก็ดี ภวาสวะก็ดี อวิชชาสวะก็ดี ที่ยังไม่เกิดขึ้นย่อมเกิดขึ้น ที่เกิดขึ้นแล้ว ย่อมเจริญมากขึ้น ธรรมเหล่านั้นไม่ควรมนสิการที่อริยสาวกไม่มนสิการ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่ควรมนสิการที่อริยสาวกมนสิการอยู่เป็นไฉน คือ เมื่ออริยสาวกนั้นมนสิการธรรมเหล่าใดอยู่ กามาสวะก็ดี ภวาสวะก็ดี อวิชชาสวะก็ดี ที่ยังไม่เกิดขึ้นย่อมไม่เกิดขึ้นที่เกิดขึ้นแล้วย่อมเสื่อมสิ้นไป ธรรมเหล่านี้ควรมนสิการที่อริยสาวกมนสิการอยู่

เพราะอริยสาวกนั้นไม่มนสิการธรรมที่ไม่ควรมนสิการและ เพราะ มนสิการธรรมที่ควรมนสิการอยู่ อาสวะทั้งหลายที่ยังไม่เกิดขึ้นจึงไม่เกิดขึ้น และที่เกิดขึ้นแล้วจึงเสื่อมสิ้นไป

[๒๑] อริยสาวกนั้นย่อมมนสิการโดยแยบคายว่า ‘นี้ทุกข์ นี้เหตุให้ เกิดทุกข์ นี้ความดับทุกข์ นี้ปฏิปทาให้ถึงความดับทุกข์’ เมื่ออริยสาวกนั้น ชรา ความเสื่อมอายุ ความหง่อมแห่งอินทรีย์ หรือความแก่ มรณะ ความสลายแห่งขันธ์ ความขาดแห่งชีวิตินทรีย์ หรือความตาย โสกะ ความโศก ปริเทวะ ความคร่ำครวญ ทุกขะ ความไม่สบายกาย โทมนัส ความไม่สบายใจ อุปายาส ความคับแค้นใจ

มนสิการอยู่โดยแยบคายอย่างนี้ สังโยชน์ ๓ คือ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีสัพพตปรามาส ย่อมเสื่อมสิ้นไป

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะเหล่านี้เรากล่าวว่าพึงละได้ด้วยการเห็น

อาสวะที่จะพึงละได้ด้วยการสำรวม

{๑๓} [๒๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็อาสวะเหล่าไหนที่จะพึงละได้ด้วยการ สำรวม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในพระธรรมวินัยนี้พิจารณาโดยแยบคาย แล้วเป็นผู้สำรวมด้วยความสำรวมในจักขุนทรีย์อยู่ก็อาสวะและความ เร่าร้อนอันก่อความคับแค้นที่พึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ไม่สำรวมจักขุนทริย์ นั้น ย่อมจะไม่มีแก่ภิกษุผู้สำรวมจักขุนทรีย์อยู่นั้นอย่างนี้ภิกษุพิจารณาโดยแยบคายแล้ว เป็นผู้สำรวมด้วยความสำรวมในโสตินทรีย์อยู่...ภิกษุพิจารณาโดยแยบคายแล้วเป็นผู้สำรวมด้วยความสำรวม ในฆานินทรีย์อยู่...ภิกษุพิจารณาโดยแยบคายแล้วเป็นผู้สำรวมด้วย ความสำรวมในชิวหินทรีย์อยู่...ภิกษุพิจารณาโดยแยบคายแล้วเป็นผู้ สำรวมด้วยความสำรวมในกายินทรีย์อยู่...

ภิกษุพิจารณาโดยแยบคายแล้วเป็นผู้สำรวมด้วยความสำรวมในมนินทรีย์ อยู่ ก็อาสวะและความเร่าร้อนอันก่อความคับแค้นที่พึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ไม่ สำรวมในมนินทรีย์นั้น ย่อมจะไม่มีแก่ภิกษุผู้สำรวมในมนินทรีย์อยู่นั้นอย่างนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาสวะและความเร่าร้อนอันก่อความคับแค้นที่ พึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ไม่สำรวมระวังอยู่นั้น ย่อมจะไม่มีแก่ภิกษุผู้สำรวมระวัง อยู่นั้นอย่างนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะเหล่านี้เรากล่าวว่าพึงละได้ด้วยการสำรวม

อาสวะที่จะพึงละได้ด้วยการพิจารณาก่อนใช้สอย

{๑๔} [๒๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็อาสวะเหล่าไหนที่จะพึงละได้ด้วยการ พิจารณาก่อนใช้สอย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในพระธรรมวินัยนี้พิจารณาโดยแยบคาย แล้วใช้สอยจีวรเพียงเพื่อเป็นเครื่องบำบัดหนาว บำบัดร้อน บำบัดสัมผัส แห่งเหลือบ ยุง ลม แดด และสัตว์เลื้อยคลาน เพียงเพื่อจะปกปิด อวัยวะอันยังความละอายให้กำเริบ

พิจารณาโดยแยบคายแล้วฉันบิณฑบาตมิใช่เพื่อจะเล่นมิใช่เพื่อ มัวเมา มิใช่เพื่อประดับ มิใช่เพื่อตบแต่ง เพียงเพื่อให้กายนี้ดำรงอยู่ได้ เพื่อ ให้กายนี้ให้เป็นไปได้ เพื่อให้ความลำบากสงบ เพื่ออนุเคราะห์พรหมจรรย์ ด้วยคิดว่า ‘จะกำจัดเวทนาเก่าเสียด้วย จะไม่ให้เวทนาใหม่เกิดขึ้นด้วย และ การดำเนินชีวิต ความเป็นผู้ไม่มีโทษ และการอยู่สำราญจักมีแก่เรา ด้วย ประการดังนี้,พิจารณาโดยแยบคายแล้วใช้สอยเสนาสนะ เพียงเพื่อเป็นเครื่อง บำบัดหนาว บำบัดร้อน บำบัดสัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดด และ สัตว์เลื้อยคลาน เพียงเพื่อเป็นเครื่องบรรเทาอันตรายอันเกิดแต่ฤดู เพื่อ ความยินดีในการหลีกออกเร้นอยู่

พิจารณาโดยแยบคายแล้วใช้สอยเภสัชบริขารอันเป็นปัจจัยแก่คนไข้ เพียงเพื่อเป็นเครื่องกำจัดเวทนาทั้งหลายอันเกิดแต่อาพาธต่างๆซึ่งเกิดขึ้นแล้ว เพื่อความเป็นผู้ไม่มีความลำบากเป็นอย่างยิ่ง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาสวะและความเร่าร้อนอันก่อความคับแค้นที่ พึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ไม่พิจารณาก่อนใช้สอยปัจจัยอันใดอันหนึ่งนั้นย่อมจะ ไม่มีแก่ภิกษุผู้พิจารณาเสพอยู่นั้นอย่างนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายอาสวะเหล่านี้เรากล่าวว่าพึงละได้ด้วยการ พิจารณาก่อนใช้สอย

อาสวะที่จะพึงละได้ด้วยความอดกลั้น

{๑๕} [๒๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาสวะเหล่าไหนที่จะพึงละได้ด้วยความอดกลั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในพระธรรมวินัยนี้พิจารณาโดยแยบคาย แล้วเป็นผู้อดทนต่อเย็น ร้อน หิว กระหาย เป็นผู้มีปกติไม่ทนทานต่อ สัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดด สัตว์เลื้อยคลาน ต่อคำกล่าวที่เขากล่าวร้าย อันมาแล้วไม่ดี ต่อทุกขเวทนาทางกายที่เกิดขึ้นแล้ว อันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่เป็นที่พอใจ อันอาจผลาญชีวิตได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาสวะและความเร่าร้อนอันก่อความคับแค้นที่ พึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ไม่อดกลั้นอยู่นั้นย่อมจะไม่มีแก่ภิกษุผู้อดกลั้นอยู่นั้นอย่างนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะเหล่านี้เรากล่าวว่าพึงละได้ด้วยความอดกลั้น

อาสวะที่จะพึงละได้ด้วยการเว้น

{๑๖} [๒๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาสวะเหล่าไหนที่จะพึงละได้ด้วยการเว้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในพระธรรมวินัยนี้พิจารณาโดยแยบคาย แล้วเว้นช้างที่ดุ ม้าที่ดุ โคที่ดุ สุนัขที่ดุ งู หลักตอ สถานที่มีหนาม บ่อ เหว แอ่งนํ้าครำ และบ่อนํ้าครำ เพื่อนร่วมพรหมจรรย์ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลาย พึงแน่ใจบุคคลผู้นั่งอยู่ที่อาสนะอันไม่สมควรเห็นปานใดผู้เที่ยวไปในโคจร อันไม่สมควรเห็นปานใด ผู้คบมิตรชั่วเห็นปานใดในฐานะที่ตํ่าทราม ภิกษุ นั้นพิจารณาโดยแยบคายแล้วเว้นอาสนะอันไม่สมควรนั้นโคจรอันไม่ สมควรนั้น และมิตรชั่วเหล่านั้นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาสวะและความเร่าร้อนอันก่อความคับแค้นที่ พึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ไม่เว้นอาสนะเป็นต้นนั้นย่อมจะไม่มีแก่ภิกษุผู้เว้นอยู่นั้น อย่างนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะเหล่านี้เรากล่าวว่าพึงละได้ด้วยการเว้น

อาสวะที่จะพึงละได้ด้วยการบรรเทา

{๑๗} [๒๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็อาสวะเหล่าไหนที่จะพึงละได้ด้วยการ บรรเทา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในพระธรรมวินัยนี้พิจารณาโดยแยบคาย แล้วย่อมอดกลั้น ย่อมละ ย่อมบรรเทากามวิตก (ความตรึกในทางกาม) ที่ เกิดขึ้นแล้ว ทำให้สิ้นสูญ ให้ถึงความไม่มี

ย่อมอดกลั้น ย่อมละ ย่อมบรรเทาพยาบาทวิตก (ความตรึกในทาง พยาบาท) ที่เกิดขึ้นแล้ว ทำให้สิ้นสูญ ให้ถึงความไม่มี

ย่อมอดกลั้น ย่อมละ ย่อมบรรเทาวิหิงสาวิตก (ความตรึกในทาง เบียดเบียน) ที่เกิดขึ้นแล้ว ทำให้สิ้นสูญ ให้ถึงความไม่มี

ย่อมอดกลั้น ย่อมละ ย่อมบรรเทาบาปธรรมอันเป็นอกุศล ที่เกิดขึ้น แล้ว ทำให้สิ้นสูญ ให้ถึงความไม่มี

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาสวะและความเร่าร้อนอันก่อความคับแค้นที่ พึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ไม่บรรเทาธรรมอันใดอันหนึ่งย่อมจะไม่มีแก่ภิกษุผู้บรรเทาอยู่นั้นอย่างนี้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะเหล่านี้เรากล่าวว่าพึงละได้ด้วยการบรรเทา

อาสวะที่จะพึงละได้ด้วยการเจริญอบรม

{๑๘} [๒๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็อาสวะเหล่าไหนที่จะพึงละได้ด้วยการเจริญอบรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในพระธรรมวินัยนี้พิจารณาโดยแยบคาย แล้วเจริญอบรมสติสัมโพชฌงค์๒อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ

น้อมไปในความสละลงเจริญอบรมธัมมวิจยสัมโพชฌงค์...เจริญอบรม วิริยสัมโพชฌงค์...เจริญอบรมปีติสัมโพชฌงค์...เจริญอบรมปัสสัทธิ สัมโพชฌงค์... เจริญอบรมสมาธิสัมโพชฌงค์... เจริญอบรมอุเบกขาสัมโพชฌงค์ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในความสละลง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาสวะและความเร่าร้อนอันก่อความคับแค้นที่ พึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ไม่เจริญอบรมธรรมโพชฌงค์นั้นย่อมจะไม่มีแก่ภิกษุผู้เจริญอบรมอยู่นั้นอย่างนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะเหล่านี้เรากล่าวว่าพึงละได้ด้วยการเจริญอบรม

{๑๙} [๒๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็เพราะเหตุว่าอาสวะเหล่าใดพึงละได้ ด้วยการเห็น อาสวะเหล่านั้นอันภิกษุนั้นก็ละได้แล้วด้วยการเห็น อาสวะเหล่าใดพึงละได้ด้วยการสำรวม อาสวะเหล่านั้นอันภิกษุนั้นก็ละได้แล้วด้วย การสำรวม อาสวะเหล่าใดพึงละได้ด้วยการพิจารณาก่อนใช้สอย อาสวะ เหล่านั้นอันภิกษุนั้นก็ละได้แล้วด้วยการพิจารณาก่อนใช้สอย อาสวะเหล่าใด พึงละได้ด้วยความอดกลั้นอาสวะเหล่านั้นอันภิกษุนั้นก็ละได้แล้วด้วย ความอดกลั้นอาสวะเหล่าใดพึงละได้ด้วยการเว้นอาสวะเหล่านั้นอัน ภิกษุนั้นก็ละได้แล้วด้วยการเว้นอาสวะเหล่าใดพึงละได้ด้วยการบรรเทา อาสวะเหล่านั้นอันภิกษุนั้นก็ละได้แล้วด้วยการบรรเทาอาสวะเหล่าใดพึง ละได้ด้วยการเจริญอบรมอาสวะเหล่านั้นอันภิกษุนั้นก็ละได้แล้วด้วยการ เจริญอบรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุนี้เราเรียกว่า ‘เป็นผู้สำรวมด้วย ความสำรวมในอาสวะทั้งปวงอยู่ ตัดตัณหาได้แล้ว คลี่คลายสังโยชน์ได้แล้ว ได้ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้แล้วเพราะการรู้เท่าถึงมานะโดยชอบ”พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเหตุเป็นเครื่องปิดกั้นอาสวะทั้งปวงนี้แล้ว ภิกษุเหล่านั้นยินดีชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วแล

จบ สัพพาสวสังวรสตรที่ ๒

๓. ธัมมทายาทสูตร

ว่าด้วยทายาทแห่งธรรม

{๒๐} [๒๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแลพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับว่า “พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า

{๒๑} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงเป็นธรรมทายาทของเราเถิด อย่า เป็นอามิสทายาทของเราเลย เรามีความเอ็นดูในพวกเธออยู่ว่า ‘ทำอย่างไร สาวกทั้งหลายของเราจะพึงเป็นธรรมทายาท ไม่เป็นอามิสทายาทกัน’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกเธอจะพึงเป็นอามิสทายาทของเรา ไม่เป็นธรรมทายาทไซร้ ด้วยความที่พวกเธอเป็นอามิสทายาท ไม่เป็นธรรมทายาทนั้น ทั้งพวกเธอทั้งเราพึงถูกวิญญูชนตำหนิได้ว่า ‘พวกสาวกของพระศาสดา พากันเป็นอามิสทายาท ไม่เป็นธรรมทายาท’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวก เธอเป็นธรรมทายาทของเรา ไม่เป็นอามิสทายาทไซร้ ด้วยความที่พวกเธอ เป็นธรรมทายาท ไม่เป็นอามิสทายาทนั้นทั้งพวกเธอทั้งเราจะไม่พึงถูก วิญญูชนตำหนิได้ว่า ‘พวกสาวกของพระศาสดาพากันเป็นธรรมทายาท ไม่ เป็นอามิสทายาท’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล พวกเธอจงเป็น ธรรมทายาทของเราเถิดอย่าเป็นอามิสทายาทเลยเรามีความเอ็นดูใน