๘. พาหิติยสูตร เล่ม ๑๓

๘. พาหิติกสูตร

ว่าด้วยการถวายผ้าพาหิติกา

{๕๔๙}[๓๕๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นเป็นเวลาเช้า ท่าน พระอานนท์ครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถี ครั้นเที่ยวบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี กลับจากบิณฑบาตหลังจาก ฉันภัตตาหารแล้ว ได้เข้าไปยังปุพพาราม ณ ปราสาทของนางวิสาขา มิคารมารดาเพื่อพักผ่อนกลางวัน

พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงสนทนาธรรมกับพระอานนท์

{๕๕๐}ก็สมัยนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงช้างชื่อว่าเอกบุณฑริกเสด็จ ออกจากพระนครสาวัตถีในเวลากลางวัน ได้ทอดพระเนตรเห็นท่านพระ อานนท์เดินมาแต่ไกล ครั้นแล้วได้ตรัสถามสิริวัฑฒมหาอำมาตย์ว่า “สิริวัฑฒะเพื่อนรัก นั่นใช่ท่านพระอานนท์ของพวกเราไหม”

มหาอำมาตย์กราบทูลว่า “ใช่ท่านพระอานนท์ พระเจ้าข้า”

ลำดับนั้นพระเจ้าปเสนทิโกศลตรัสเรียกบุรุษผู้หนึ่งมาตรัสว่า “มานี่แน่ะ ผู้เจริญ เจ้าจงเข้าไปหาท่านพระอานนท์ แล้วจงกราบเท้าทั้งสองของท่าน พระอานนท์ด้วยเศียรเกล้าตามคำของเราว่า‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงกราบเท้าทั้งสองของท่านพระอานนท์ด้วยเศียรเกล้า’และ จงเรียนท่านอย่างนี้ว่า ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ นัยว่าถ้าท่านพระอานนท์ไม่มีกิจ รีบด่วนอะไรที่จะต้องทำ ขอท่านพระอานนท์จงอาศัยความอนุเคราะห์รออยู่ สักครู่หนึ่งเถิด”

บุรุษนั้นรับพระราชกระแสรับสั่งของพระเจ้าปเสนทิโกศลแล้ว ได้เข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ครั้นแล้วกราบนมัสการท่านพระอานนท์ แล้วได้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนี่ง แล้วได้กราบเรียนท่านพระอานนท์ว่า “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงกราบเท้าทั้งสองของท่านพระอานนท์ด้วยเศียรเกล้า และรับสั่งมาว่า ‘นัยว่าถ้าท่านพระอานนท์ไม่มีกิจรีบด่วนอะไรที่จะต้องทำ ขอท่านพระอานนท์จงอาศัยความอนุเคราะห์รออยู่สักครู่หนึ่งเถิด’ ดังนี้” ท่านพระอานนท์ได้รับนิมนต์โดยดุษณีภาพ{๕๕๑} ครั้งนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จด้วยข้างทรงไปจนสุดทางที่ช้างทรงจะไปได้แล้ว จึงเสด็จลงดำเนินเข้าไปหาท่านพระอานนท์ ทรงอภิวาทแล้ว ประทับยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ตรัสกะท่านพระอานนท์ว่า “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ถ้าท่านพระอานนท์ไม่มีกิจรีบด่วนอะไรที่จะต้องทำ ขอโอกาสเถิด ท่านผู้เจริญ ขอท่านพระอานนท์จงอาศัยความอนุเคราะห์ไปยังฝั่งแม่น้ำอจิรวดีด้วยเถิด” ท่านพระอานนท์รับนิมนต์โดยดุษณีภาพ

สมาจาร ๓

[๓๕๙] ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์ได้ไปยังฝั่งแม่น้ำอจิรวดีแล้วนั่งบนอาสนะที่เขาปูลาดไว้ที่โคนไม้ต้นหนึ่ง พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จดำเนินด้วยช้าง ไปจนสุดทางที่ช้างจะไปได้แล้วเสด็จลง ทรงดำเนินด้วยพระบาทเข้าไปหาท่านพระอานนท์ ทรงอภิวาทแล้วประทับยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ ตรัสกะท่านพระอานนท์ว่า “ข้าแต่พระคุณเจ้า ขอโอกาสเถิด ขอนิมนต์พระคุณเจ้าอานนท์นั่งบนเครื่องลาดไม้เถิด”ท่านพระอานนท์ถวายพระพรว่า “อย่าเลย มหาบพิตร เชิญมหาบพิตร ประทับเถิด อาตมภาพนั่งบนอาสนะของอาตมภาพแล้ว”

พระเจ้าปเสนทิโกศลจึงประทับนั่งบนพระราชอาสนะที่เขาจัดตั้งไว้แล้ว

{๕๕๒} ครั้นแล้วพระเจ้าปเสนทิโกศลได้ตรัสถามท่านพระอานนท์ว่า“ข้าแต่ พระคุณเจ้าอานนท์ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงประพฤติกายสมาจาร (ความประพฤติทางกาย) อย่างที่สมณพราหมณ์ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายจะพึง ตำหนิได้บ้างไหม”

ท่านพระอานนท์ถวายพระพรว่า “ดูก่อนมหาบพิตร พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้นไม่ทรงประพฤติกายสมาจารอย่างที่สมณพราหมณ์ผู้เป็นวิญญูชน ทั้งหลายจะพึงตำหนิได้เลย”

“ข้าแต่ทพระคุณเจ้าอานนท์ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงประพฤติวจีสมาจาร (ความประพฤติทางวาจา) ทรงประพฤติมโนสมาจาร (ความ ประพฤติทางใจ) อย่างที่สมณพราหมณ์ผู้เป็นวิญญูชน ทั้งหลายจะพึงตำหนิได้บ้างไหม”

“ดูก่อนมหาบพิตร พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นไม่ทรงประพฤติวจีสมาจาร ไม่ทรงประพฤติมโนสมาจาร อย่างที่สมณพราหมณ์ผู้เป็นวิญญูชน ทั้งหลายจะพึงตำหนิได้เลย”

{๕๕๓}“น่าอัศจรรย์นัก พระคุณเจ้าผู้เจริญ น่าแปลกใจนัก พระคุณเจ้าผู้เจริญ เหตุที่เราทั้งหลายไม่สามารถจะให้บริบูรณ์ด้วยปัญหาได้ พระคุณเจ้าอานนท์ กลับทำให้บริบูรณ์ได้ด้วยการแก้ปัญหา ข้าแต่พระคุณเจ้า ชนเหล่าใดเป็น คนโง่ ไม่ฉลาด ไม่ใคร่ครวญ ไม่พิจารณาก่อน ชอบกล่าวคุณหรือโทษของคนอื่น ๆ พวกโยมไม่ยึดถือการกล่าวคุณหรือโทษของชนเหล่านั้นโดยความเป็นสาระ ส่วนชนเหล่าใดเป็นบัณฑิต เป็นผู้ฉลาด เฉียบแหลม มีปัญญา ใคร่ครวญ พิจารณาก่อนแล้ว กล่าวคุณหรือโทษของคนอื่น ๆ พวกโยมยึดถือการกล่าวคุณหรือโทษของชนเหล่านั้นโดยความเป็นสาระ

[๓๖๐] ข้าแต่พระคุณเจ้าอานนท์ ก็กายสมาจารที่สมณพราหมณ์ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายจะพึงตำหนิเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารที่เป็นอกุศลเป็นสมาจารที่สมณพราหมณ์ ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายจะพึงตำหนิ”“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็กายสมาจารที่เป็นอกุศลเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารที่มีโทษเป็นสมาจารที่เป็นอกุศล”

“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็กายสมาจารที่มีโทษเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารที่มีความเบียดเบียนเป็นสมาจารที่มีโทษ”

“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็กายสมาจารที่มีความเบียดเบียนเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารที่มีทุกข์เป็นผล เป็นสมาจารที่มีความเบียดเบียน”

“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็กายสมาจารที่มีทุกข์เป็นผลเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารใดแลย่อมเป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเองบ้าง เพื่อเบียดเบียนผู้อื่นบ้าง เพื่อเบียดเบียนทั้งตนเองและผู้อื่นทั้งสองฝ่ายบ้าง อกุศลธรรมทั้งหลายย่อมเจริญยิ่งแก่บุคคลผู้มีกายสมาจารนั้น กุศลธรรมทั้งหลายย่อมเสื่อมไป ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารเห็นปานนี้แลที่สมณ พราหมณ์ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายจะพึงตำหนิ”‘ข้าแต่พระคุณเจ้าอานนท์ ก็วจีสมาจาร มโนสมาจารที่สมณพราหมณ์ ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายจะพึงตำหนิเป็นอย่างไร”“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารที่เป็นอกุศลเป็นสมาจาร ที่สมณพราหมณ์ผู้เป็นวิฌญูชนทั้งหลายจะพึงตำหนิ”“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็วจีสมาจาร มโนสมาจารที่เป็นอกุศลเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารที่มีโทษเป็นสมาจารที่เป็นอกุศล”

“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็วจีสมาจาร มโนสมาจารที่มีโทษเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารที่มีความเบียดเบียนเป็นสมาจารที่มีโทษ”

“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็วจีสมาจาร มโนสมาจารที่มีความเบียดเบียน เป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารที่มีทุกข์เป็นผลเป็นสมาจาร ที่มีความเบียดเบียน”“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็วจีสมาจาร มโนสมาจารที่มีทุกข์เป็นวิบากเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารใดแลเป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเองบ้าง เพื่อเบียดเบียนผู้อื่นบ้าง เพื่อเบียดเบียนทั้งตนเองและผู้อื่น ทั้งสองฝ่ายบ้าง อกุศลธรรมทั้งหลายย่อมเจริญยิ่ง แก่บุคคลผู้มีวจีสมาจาร มโนสมาจารนั้น กุศลธรรมทั้งหลายย่อมเสื่อม ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารเห็นปานนี้แลที่สมณพราหมณ์ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายจะพึงตำหนิ”{๕๕๔}“ข้าแต่พระคุณเจ้าอานนท์ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงสรรเสริญการละอกุศลธรรมทั้งปวงเท่านั้นหรือ”“ดูก่อนมหาบพิตร พระตถาคตทรงละอกุศลธรรมทั้งปวงได้แล้ว ทรงประกอบด้วยกุศลธรรม”[๓๖๑] “ข้าแต่พระคุณเจ้าอานนท์ ก็กายสมาจารที่สมณพราหมณ์ผู้รู้ทั้งหลายไม่พึงตำหนิเป็นอย่างไร”“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารที่เป็นกุศลเป็นสมาจารที่สมณพราหมณ์ ผู้รู้ทั้งหลายไม่พึงติเตียน”“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็กายสมาจารที่เป็นกุศลเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารที่ไม่มีโทษเป็นสมาจารที่เป็นกุศล”

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ก็กายสมาจารที่ไม่มีโทษเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารที่ไม่มีความเบียดเบียนเป็นสมาจารที่ไม่มีโทษ”

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ก็กายสมาจารที่ไม่มีความเบียดเบียนเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารที่มีสุขเป็นผลเป็นสมาจารที่ไม่มีความเบียดเบียน”

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ก็กายสมาจารที่มีสุขเป็นผลเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารใดแลเป็นไปเพื่อไม่เบียดเบียนตนเองบ้าง ไม่เบียดเบียนผู้อื่นบ้าง ไม่เบียดเบียนทั้งตนเองและผู้อื่นทั้งสองฝ่ายบ้าง อกุศลธรรมทั้งหลาย ของบุคคลผู้มีกายสมาจารนั้นย่อมเสื่อมไป กุศลธรรมทั้งหลายย่อมเจริญ ดูก่อนมหาบพิตร กายสมาจารเห็นปานนี้แลที่สมณพราหมณ์ ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายไม่พึงตำหนิ”“ข้าแต่พระคุณเจ้าอานนท์ ก็วจีสมาจาร มโนสมาจารที่สมณพราหมณ์ ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายไม่พึงตำหนิแป็นอย่างไร”“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารที่เป็นกุศลเป็นสมาจารที่สมณพราหมณ์ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายไม่พึงตำหนิ”“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็วจีสมาจาร มโนสามาจารที่เป็นกุศลเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารที่ไม่มีโทษเป็นสมาจารที่เป็นกุศล”

“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็วจีสมาจาร มโนสมาจารที่ไม่มีโทษเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารที่ไม่มีความเบียดเบียน เป็นสมาจารที่ไม่มีโทษ”“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็วจีสมาจาร มโนสมาจารที่ไม่มีความเบียดเบียนเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารที่มีสุขเป็นผลเป็นสมาจาร ที่ไม่มีความเบียดเบียน”

“ข้าแต่พระคุณเจ้า ก็วจีสมาจาร มโนสมาจารที่มีสุขเป็นผลเป็นอย่างไร”

“ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโนสมาจารใดแลเป็นไปเพื่อไม่เบียดเบียน ตนเองบ้าง ไม่เบียดเบียนผู้อื่นบ้าง ไม่เบียดเบียนทั้งตนเองและผู้อื่นทั้งสอง ฝ่ายบ้าง อกุศลธรรมทั้งหลายของบุคคลผู้มีวจีสมาจาร มโนสมาจารนั้นย่อมเสื่อมไป กุศลธรรมทั้งหลายย่อมเจริญ ดูก่อนมหาบพิตร วจีสมาจาร มโน สมาจารเห็นปานนี้แล ที่สมณพราหมณ์ผู้เป็นวิญญูชนทั้งหลายไม่พึงตำหนิ”

{๕๕๕}“ข้าแต่พระคุณเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงสรรเสริญการเข้าถึงกุศลธรรมทั้งปวงเท่านั้นหรือ”

“ดูก่อนมหาบพิตร พระตถาคตทรงละอกุศลธรรมทั้งปวงได้แล้ว ทรงประกอบด้วยกุศลธรรม”

พระเจ้าปเสนทิโกศลพระราชทานผ้าพาหิติกา

{๕๕๖}[๓๖๒] พระเจ้าปเสนทิโกศลตรัสว่า “น่าอัศจรรย์นัก พระคุณเจ้าผู้เจริญ น่าแปลกใจนัก พระคุณเจ้าผู้เจริญ ที่พระคุณเจ้าอานนท์กล่าวภาษิต นี้ได้ดีแท้ พวกโยมมีใจชื่นชมยินดีเป็นอย่างยิ่งด้วยภาษิตนั้น และเพราะพวกโยมมีใจชื่นชมยินดีด้วยภาษิตของพระคุณเจ้าอานนท์นี้ ถ้าว่าช้างแก้วพึงควร แก่พระคุณเจ้าอานนท์ไซร้ ก็จะถวายแม้ช้างแก้วแก่พระคุณเจ้าอานนท์ ถ้าว่าม้าแก้วพึงควรแก่พระคุณเจ้าอานนท์ไซร้ ก็จะถวายแม้ม้าแก้วแก่พระคุณเจ้า อานนท์ ถ้าว่าบ้านส่วยพึงควรแก่พระคุณเจ้าอานนท์ไซร้ ก็จะถวายแม้บ้าน ส่วยแก่พระคุณเจ้าอานนท์ ก็แต่ว่าพวกโยมรู้อยู่ว่านั่นไม่สมควรแก่ท่านพระคุณเจ้าอานนท์ ข้าแต่พระคุณเจ้า ผ้าพาหิติกาผืนนี้ยาว ๑๖ ศอกถ้วน

กว้าง ๘ ศอกถ้วน พระเจ้าแผ่นดินมคธพระนามว่าอชาตศัตรูเวเทหิบุตร ทรงใส่ในคันฉัตรส่งมาประทานแก่โยม ขอพระคุณเจ้าอานนท์โปรดอนุเคราะห์ รับ ผ้าพาหิติกานั้นไว้เถิด”

พระอานนท์ถวยพระพรว่า “ดูก่อนมหาบพิตร อย่าเลย ไตรจีวรของอาตมภาพบริบูรณ์แล้ว”

{๕๕๗}“ข้าแต่พระคุณเจ้า แม่น้ำอจิรวดีนี้ทั้งพระคุณเจ้าอานนท์และพวกโยมก็เห็นกันแล้ว เมื่อมีเมฆฝนใหญ่ตกอยู่ที่ภูเขาตอนบน แม่นํ้าอจิรวดีนี้ก็ไหลล้น ฝั่งทั้งสองไป ฉันใด พระคุณเจ้าอานนท์ก็ฉันนั้นเหมือนกัน จักทำไตรจีวรของตนด้วยผ้าพาหิติกานี้แล จักแจกไตรจีวรเก่าแก่เพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย เมื่อเป็นเช่นนี้ ทักษิณาของพวกโยมนี้ คงจักแพร่หลายไปดังแม่น้ำล้นฝั่งฉะนั้น ข้าแต่พระคุณเจ้า ขอท่านพระอานนท์โปรดรับผ้าพาหิติกาไว้เถิด”

ลำดับนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ตรัสอำลาท่านพระอานนท์ว่า “ข้าแต่พระคุณเจ้าอานนท์ พวกโยมขอลาไปบัดนี้ พวกโยมมีกิจมาก มีกรณียะมาก”

ท่านพระอานนท์ถวายพระพรว่า “ดูก่อนมหาบพิตร ขอมหาบพิตรทรงทราบกาลอันควรในบัดนี้เถิด” ลำดับนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงชื่นชมยินดี ภาษิตของท่านพระอานนท์แล้วเสด็จลุกขึ้นจากที่ประทับ ทรงกราบนมัสการ ท่านพระอานนท์ ทรงทำประทักษิณแล้วเสด็จหลีกไป

{๕๕๘}[๓๖๓] ลำดับนั้นแล เมื่อพระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จหลีกไปไม่นาน ท่านพระอานนท์ได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้ว ถวาย บังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลถึงการสนทนาปราศรัยกับพระเจ้าปเสนทิโกศลทั้งหมดแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า และ ได้ทูลถวายผ้าพาหิติกานั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เป็นลาภของพระเจ้าปเสนทิโกศล พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงได้ดีแล้ว ที่ท้าวเธอได้เห็นอานนท์และได้ประทับนั่งใกล้อานนท์”

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพุทธพจน์นี้แล้ว ภิกษุเหล่านั้นยินดีชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วแล

จบ พาหิติกสูตรที่ ๘

๙. ธัมมเจติยสูตร

ว่าด้วยธรรมเจดีย์

{๕๕๙}[๓๖๔] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิคมของพวกเจ้าศากยะ ชื่อว่าเมทฬุปะ ในแคว้นสักกะ ก็สมัยนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จไปถึงนิคม นครกะด้วยพระราชกรณียะบางอย่าง ลำดับนั้นแล ท้าวเธอรับสั่งกะทีฆการายนเสนาบดีว่า “ดูก่อนสหายการายนะ ท่านจงจัดยานชั้นดีเยี่ยม เตรียมไว้ เราจะ ไปสู่สถานที่ อันรื่นรมย์ในสวนหลวง” ทีฆการายนเสนาบดี รับสนองพระราชกระแสแล้วให้เทียมพระราชยานชั้นดีเยี่ยมไว้ แล้วกราบทูล แด่พระเจ้าปเสนทิโกศลว่า “ขอเดชะ ข้าพระองค์จัดพระราชยานชั้นดีเยี่ยม เพื่อพระองค์ไว้พร้อมแล้ว ขอพระองค์โปรดทรงทราบกาลอันควรในบัดนี้เถิด”{๕๖๐} ลำดับนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จขึ้นพระราชยานชั้นดีเยี่ยม แล้วเสด็จออกจากนิคมนครกะโดยกระบวนพระราชยาน ด้วยพระราชานุภาพ อันยิ่งใหญ่ตรงไปยังสวนอันรื่นรมย์ เสด็จไปจนสุดทางที่ยานจะไปได้แล้ว เสด็จลงดำเนินด้วยพระบาทเข้าไปยังสวน เสด็จดำเนินวนเวียนไปมาเป็นการ พักผ่อน ได้ทอดพระเนตรเห็นแมกไม้ร่มรื่น ชวนให้เกิดความชื่นใจ ทั้งเงียบ