arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · โพธิวรรค

๕. เถรสูตร เล่ม ๒๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในโพธิวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน โพธิวรรค เถรสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๑๕๖–๑๕๗

หน้า ๑๕๖

๑. โพธิวรรค ๕. เถรสูตร

ลำดับนั้น พระผูมีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

พราหมณ์ใดลอยบาปธรรมได้แล้ว ไม่มักตวาดผู้อื่น ว่าหึหึ ไม่มีกิเลสดุจน้ำฝาด สำรวมตนแล้ว ถึงที่สุดแห่งเวท อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ไม่มีกิเลสที่ทำให้ฟูขึ้น ในอารมณ์ไหน ๆ ในโลก พราหมณ์นั้นควรจะกล่าวว่า ตนเป็นพราหมณ์ได้ตามธรรมเนียม

๕. เถรสูตร

ว่าด้วยการเข้าเฝ้าของพระเถระผู้ใหญ่

{๔๒}[๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนี่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตร ท่านพระมหาโมคคัลลานะ ท่านพระมหากัสสปะ ท่านพระมหากัจจานะ ท่านพระมหาโกฏฐิตะ ท่านพระมหากัปปินะ ท่านพระมหาจุนทะ ท่านพระอนุรุทธะ ท่านพระเรวตะ และท่านพระนันทะพากันเข้าไปเฝ้า

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ในที่นี้ คำว่า เวท หมายถึงมรรคญาณ คือ ความรู้ในอริยมรรค ๔ (โสดาปัตติมรรค สกทาคามิมรรค อนาคามิมรรค และอรหัตตมรรค) ถึงที่สุดแห่งเวท จึงหมายถึงบรรลุพระนิพพานด้วยเวทกล่าวคือมรรคญาณ ๔ (นัย วิ.อ. ๓/๙, ขุ.อุ.อ. ๕๗)
  2. ๒อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว คำว่า พรหมจรรย์ ในที่นี้หมายถึงมรรคพรหมจรรย์ (ขุ.อุ.อ. ๕๗) กล่าว คืออยู่จบธรรมเป็นเครื่องอยู่อันเลิศคืออริยมรรค และธรรมเป็นเครื่องอยู่ของพระอริยะ ๑๐ ประการแล้ว (ม.มู.อ, ๑/๔๗)
  3. ๓กิเลสที่ทำใหัฟูขึ้น ในที่นี้ได้แก่ ราคะ โทสะ โมหะ มานะ และทิฏฐิ (ขุ.อุ.อ. ๕๗)
หน้า ๑๕๗

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

พระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทอดพระเนตรเห็น ท่านเหล่านั้นกำลังมาแต่ไกล จึงตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย พราหมณ์เหล่านั้นกำลังมา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พราหมณ์เหล่านั้นกำลังมา” เมื่อพระองค์ตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุเชื้อสายพราหมณ์รูปหนึ่ง ได้กราบทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “บุคคลชื่อว่าเป็นพราหมณ์ด้วยเหตุเพียงไรหนอ ก็แลธรรมประเภทไหนที่ทำบุคคลให้เป็นพราหมณ์”ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

ชนทั้งหลายผู้ลอยบาปธรรมได้ แล้วมีสติเที่ยวไป ทุกเมื่อ สิ้นสังโยชน์แล้ว ตื่นแล้ว ชื่อว่าเป็นพราหมณ์ในโลก

๖. มหากัสสปสูตร

ว่าด้วยพระมหากัสสปะบิณฑบาต

{๔๓} [๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อัน เป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระมหากัสสปะอยู่ที่ถํ้าปิปผลิคูหา อาพาธเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ต่อมาท่านหายจากอาพาธนั้นแล้วได้มีความคิดอย่างนี้ว่า “อย่ากระนั้นเลย เราพึงเข้าไปบิณฑบาตในพระนครราชคฤห์”

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พระอุทานนี้ทรงเปล่งแสดงถึงความเป็นพราหมณ์โดยปรมัตถ์ (ขุ.อุ.อ. ๖๐)

จบ ๕. เถรสูตร