พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · โพธิวรรค
๗. ปาวาสูตร เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในโพธิวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน โพธิวรรค ปาวาสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๑๕๘–๑๕๙
๑. โพธิวรรค ๗. ปาวาสูตร
ก็ครั้งนั้น เทวดาประมาณ ๕๐๐ ต่างขวนขวายที่จะให้ท่านพระมหากัสสปะได้รับบิณฑบาต ท่านพระมหากัสสปะได้ห้ามเทวดาเหล่านั้นเสีย พอรุ่งเช้า นุ่งเรียบร้อยแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครราชคฤห์ ตามย่านคนจน คนกำพร้า และช่างหูก พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ได้ทอดพระเนตรเห็นท่านกำลัง เที่ยวบิณฑบาตอยู่อย่างนั้นลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า
ผู้ที่ไม่ต้องเลี้ยงคนอื่น รู้ยิ่งแล้ว ฝึกตนแล้ว ดำรงอยู่ในสารธรรม สิ้นอาสวะแล้ว คลายโทษได้แล้ว เราเรียกว่าเป็นพราหมณ์
๗. ปาวาสูตร
ว่าด้วยพระพุทธเจ้าถูกยักษ์หลอก
{๔๔} [๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ อชกลาปกเจดีย์ซึ่งเป็นที่ อยู่ของอชกลาปกยักษ์ ใกล้เมืองปาวา ก็ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งอยู่ในที่โล่ง ท่ามกลางราตรีที่มืดมิด สายฝนกำลังโปรยปราย
- ๑พระอุทานนี้ทรงเปล่งแสดงถึงความเป็นผู้คงที่ของพระอรหันตขีณาสพโดยทรงมุ่งแสดงถึงความเป็นผู้มีความมักน้อยอย่างยิ่ง (ขุ.อุ.อ. ๖๕)
- ๒ดำรงอยูในสารธรรม หมายถึงมั่นคงอยู่ในธรรมที่เป็นแก่นคือวิมุตติ หรือในสารธรรม ๕ มี สีลสาระเป็นต้น (ขุ.อุ.อ. ๖๖)
- ๓สิ้นอาสวะแล้ว หมายถึงละอาสวะ ๔ มีกามาสวะเป็นต้นได้เด็ดขาด (ขุ.อุ.อ. ๖๖)
- ๔คลายโทษได้แล้ว หมายถึงคลายโทษคือกิเลสมีราคะเป็นต้นได้สิ้นเชิง (ขุ.อุ.อ. ๖๖)
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน
อชกลาปกยักษ์ประสงค์จะทำพระองค์ให้เกิดความกลัว หวาดเสียว ขนลุก ขนพอง จึงเข้าไปยังที่ประทับ แล้วได้ร้องขึ้น ๓ ครั้งที่ใกล้ๆ พระองค์ว่า “พักกุโล พักกุโล” แล้วกล่าวว่า “ดูก่อนสมณะ นั้นผีหลอกท่าน”
ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า
ผู้เป็นพราหมณ์ถึงฝั่งในธรรมทั้งหลายของตนได้ เมื่อใด เมื่อนั้น เขาย่อมไม่กลัวผีและเสียงร้องว่าพักกุโลนี้
๘. สังคามชิสูตร
ว่าด้วยการไม่ยินดีบุตรภรรยาเก่า
{๔๕} [๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระ สังคามชิเดินทางมาถึงพระนครสาวัตถีโดยลำดับเพื่อจะเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า อดีตภรรยาของท่านทราบข่าวว่าพระคุณเจ้าสังคามชิเดินทางมาถึงพระนครสาวัตถีแล้ว นางจึงได้อุ้มลูกน้อยไปยังพระวิหารเชตวันขณะนั้น ท่านสังคามชินั่งพักกลางวันอยู่ใต้ต้นไม้แห่งหนึ่ง อดีต ภรรยาของท่านเข้าไปหาถึงที่พัก ครั้นแล้วได้กล่าวกะท่านว่า “ข้าแต่สมณะ
- ๑พระอุทานนี้ทรงเปล่งแสดงธรรมานุภาพที่เป็นเหตุไม่คำนึงถึงสิ่งน่ากลัวใด ๆ (ขุ.อุ.อ. ๗๑)
- ๒ธรรมทั้งหลายของตน หมายถึงธรรมฝ่ายดี (โวทานธรรม) มีศีล สมาธิ ปัญฌา วิมตติเป็นต้น ของบุคคลผู้ใคร่ประโยชน์โดยเป็นธรรมที่อำนวยประโยขน์สุขให้ส่วนเดียว (ขุ.อุ.อ. ๗๑)
จบ ๗. ปาวาสูตร