พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · มุจจลินทวรรค
๓. ทัณฑสูตร เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๐ ในมุจจลินทวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน มุจจลินทวรรค ทัณฑสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๑๗๐–๑๗๑
๒. มุจจลินทวรรค ๓. ทัณฑสูตร
ความสุขทั้งสองนี้ คือ กามสุขในโลกและทิพยสุข ยังไม่ถึงหนึ่งใน ๑๖ ส่วนแห่งความสุขที่เกิดจากความสิ้นตัณหา
๓. ทัณฑสูตร
ว่าด้วยความสุขในโลกหน้า
{๕๓} [๑๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล เด็กชาย หลายคนด้วยกันใช้ไม้รุมตีงูอยู่ในระหว่างพระนครสาวัตถีกับพระวิหารเชตวัน ขณะนั้นเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครองอันตรวาสกแล้ว ทรงถือบาตรจีวรเสด็จเข้าไปบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี ได้ทอดพระเนตรเห็น เด็กเหล่านั้นใช้ไม้รุมตีงูอยู่ในระหว่างพระนครสาวัตถีกับพระวิหารเชตวันลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า
- ๑กามสุขในโลกและทิพยสุข คำว่า กามสุข หมายถึงความสุขที่เกิดจากกิเลสกามโดยอาศัยวัตถุกาม (กามคุณ ๕) คำว่า ในโลก ในที่นี้หมายถึงทั้งโลกคือหมู่สัตว์และโลกคือโอกาส (อวกาศที่กำหนด ด้วยระบบสุริยะหนึ่ง ๆ ซึ่งมีจำนวนเป็นพันโลก) ฉะนั้น กามสุขในโลก จึงหมายถึงกามสุขที่ครอบ คลุมตั้งแต่อเวจีมหานรกขึ้นไปจนถึงภายใต้พรหมโลก (คือ เว้นพรหมโลก หรือกล่าวโดยง่าย ก็คือ กามสุขของผู้เกิดในโลกมนุษย์ ผู้เกิดเป็นนาค ครุฑเป็นต้น ความสุขในเทวโลก) ส่วนคำว่าทิพยสุข หมายถึงความสุขอันเป็นทิพย์และความสุขอันเกิดจากการเข้ารูปฌานสมาบัติของพวกพรหมและ พวกมนุษย์ที่พึงได้ด้วยอำนาจทิพพวิหารธรรม หรือความสุขในโลกิยฌาน (ขุ.อุ.อ. ๑๑๑-๑๑๒)
- ๒พระอุทานนี้ทรงเปล่งแสดงธรรมสังเวช (ขุ.อุ.อ. ๑๑๔)
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน
สัตว์ผู้เกิดมาแล้วก็อยากจะมีชีวิตอยู่อย่างเป็นสุขด้วยกัน บุคคลแสวงหาความสุขให้ตน แต่ไปเบียดเบียนผู้อื่น ด้วยไม้เป็นต้น เขาตายไปแล้วจะไม่ได้รับความสุขเลย
สัตว์ผู้เกิดมาแล้วก็อยากจะมีชีวิตอยู่อย่างเป็นสุขด้วยกัน บุคคลแสวงหาความสุขให้ตน แต่ไม่ไปเบียดเบียน ผู้อื่นด้วยไม้เป็นต้น เขาตายไปแล้วจะได้รับความสุข แน่นอน
๔. สักการสูตร
ว่าด้วยการสัมผัสสุขทุกข์
{๕๔} [๑๔] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงจากมหาชน ทรงได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ถึงภิกษุสงฆ์ก็ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงจากมหาชน ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารเช่นเดียวกัน ส่วน พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกไม่ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงจากมหาชน ไม่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ครั้งนั้น พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกทนเห็นพระผู้มีพระภาคเจ้ากับภิกษุสงฆ์ ได้รับการสักการะไม่ได้ พบเห็นพวกภิกษุในป่าหริอในหมู่บ้านเป็นต้องด่าว่า เกรี้ยวกราด ค่อนขอดด้วยวาจาหยาบคายไม่เป็นสมบัติผู้ดี
จบ ๓. ทัณฑสูตร