พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · ปาฏลิคามิยวรรค
๑๐. ทัพพสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในปาฏลิคามิยวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน ปาฏลิคามิยวรรค ทัพพสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๓๒๘–๓๓๐
๘. ปาฏลิคามียวรรค ๑๐. ทุติยทัพพสูตร
ข้าพระองค์แล้ว” พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนทัพพะ เธอจงทราบ เวลาเองเถิด”
ลำดับนั้น ท่านพระทัพพมัลลบุตรลุกจากอาสนะ ถวายบังคมพระผู้มี พระภาคเจ้า กระทำประทักษิณแล้วเหาะขึ้นไปในเวหาส นั่งขัดสมาธิ เข้าเตโชสมาบัติอยู่กลางหาว ออกจากสมาบัติแล้วก็ปรินิพพานเมื่อท่านพระทัพพมัลลบุตรเหาะขึ้นไปในอากาศ นั่งขัดสมาธิ เข้าเตโชสมาบัติอยู่กลางหาว ออกจากสมาบัติแล้วปรินิพพาน เมื่อสรีระถูกไฟ เผาไหม้อยู่ ไม่ปรากฏว่ามีเถ้าและเขม่าเลย เหมือนเมื่อเนยใสหรือน้ำมันที่ ถูกไฟเผาไหม้ ก็ไม่ปรากฏว่ามีเถ้าและเขม่าฉะนั้นลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า
รูปกายได้แตกสลายไปแล้ว รูปสัญญาเป็นต้นก็ดับ
ลงแล้ว เวทนาทั้งปวงก็ดับสนิทแล้ว สงขารทั้งหลาย
ก็สงบระงับแล้ว วิญญาณก็ถึงความดับสูญแล้ว
๑๐. ทุติยทัพพสูตร
ว่าด้วยการปรินิพพานของพระทัพพทัลลบุตร สูตรที่ ๒
{๑๗๘} [๘๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระ ภาคเจ้าตรัสเรียกพระภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้น ทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ‘‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อทัพพมัลลบุตร เหาะขึ้นไปในอากาศ นั่งขัดสมาธิ เข้าเตโชสมาบัติอยู่กลางหาว ออกจาก สมาบัติแล้วปรินิพพาน เมื่อสรีระกำลังถูกไฟเผาไหม้อยู่ ไม่ปรากฏว่ามีเถ้าและเขม่าเลยเหมือนเมื่อเนยใสหรือนํ้ามันถูกไฟเผาไหม้ ไม่ปรากฏว่ามีเถ้าและเขม่าฉะนั้น”ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า
ไฟที่ลุกไหม้ภาชนะสำริดเป็นต้นที่ช่างใช้ค้อนเหล็กตี
ซึ่งค่อย ๆ ดับไป ย่อมไม่มีใครรู้ว่าไปไหน ฉันใด
พระขีณาสพทั้งหลายผู้หลุดพ้นแล้วโดยชอบ ข้ามเครื่อง
ผูกคือกามและโอฆะได้แล้ว บรรลุอนุปาทิเสสนิพพานที่
เป็นความสุขยั่งยืน ย่อมไม่มีคติทางไปให้รู้ได้ ฉันนั้น
จบ ปาฏลิคามิยวรรคที่ ๘
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. ปฐมนิพพานสังยุตตสูตร ๒. ทุติยนิพพานสังยุตตสูตร
๓. ตติยนิพพานสังยุตตสูตร ๔. จตุตกนิพพานสังยุตตสูตร
๕. จุนทสูตร ๖. ปาฏลิคามียสูตร
๗. ทวิธาปถสูตร ๘. วิสาขาสูตร
๙. ปฐมทัพพสูตร ๑๐. ทุติยทัพพสูตร
- ๑ข้ามเครื่องผูกคือกามและโอฆะ หมายถึงข้ามกามโอฆะซึ่งเรียกว่าเครื่องผูกคือกามและโอฆะที่เหลือมีภวโอฆะเป็นต้นได้หมดสิ้น (ขุ.อุ.อ. ๔๖๔)
พระบาลีสุตตันปิฎก
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระะภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
๑. เอกกนิบาต
๑. ปฐมวรรค
๑. โลภสูตร
ว่าด้วยการละโลภะได้เป็นพระอนาคามี
{๑๗๙} [๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งเสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน อกุศลธรรมอย่างหนึ่งนั้นคืออะไร คือ พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งคือโลภะเสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน”
- ๑อิติวุตตกะ แปลว่า เนื้อความที่ตรัสไว้ดังนี้ หมายถึงหมวดหมู่พระสูตรที่มีคำขึ้นต้นด้วยคำบาลีว่า ‘‘วุตฺตํ เหตํ ภควตา : ความจริง พระสูตรนี้ผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้ว” ซึ่งเป็นคำอ้างอิงที่ท่านพระอานนทเถระกล่าวไว้ในคราวมหาสังคายนาครั้งที่ ๑ โดยมิได้ปรารภบุคคล สถานที่ เวลา หรือเหตุการณ์อื่นใดที่เกี่ยวข้องเป็นเหตุให้ตรัสพระสูตร มีจํานวน ๑๑๒ สูตร จัดเป็น นิบาต คือ กลุ่มพระสูตรที่แบ่งตามจำนวนหัวข้อธรรม ได้ ๔ นิบาต โดย ๓ นิบาตแรกจัดแบ่งเป็น วรรค มาก
จบ ๑๐. ทัพพสูตร ที่ ๒