๕. โลกสูตร เล่ม ๒๕

ท่านจงละกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต และ

ความชั่วที่มีโทษอย่างอื่น ทำความดีทางกาย วาจา ใจ

ซึ่งปราศจากอุปธิไว้ให้มาก

ต่อจากนั้น ท่านจงบำเพ็ญบุญที่ให้เกิดสมบัตินั้นให้

มากด้วยการบริจาคทาน แล้วชักชวนชนอื่นให้ดำรงอยู่

ในพระสัทธรรมในพระพุทธศาสนาด้วย’

เทวดาทั้งหลายเมื่อเวลารู้แน่ว่าเทพบุตรจะจุติ ย่อม

พลอยยินดี อนุเคราะห์ด้วยการกล่าวชวนว่า ‘แนะ

เทพบุตร ท่านจงหวนกลับมาเกิดบนสวรรค์นี้บ่อย ๆ’

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๕. พหุชนหิตสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้เกื้อกูลโลก ๓ ประเภท

{๒๖๓} [๘๔] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ ประเภทนี้เมื่ออุบัติขึ้นในโลก ย่อม อุบัติขึ้นเพื่อประโยชน์เพื่อเกื้อกูลเพื่อความสุขแก่ชนหมู่มากเพื่อ

อนุเคราะห์ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดา

และหมู่มนุษย์ บุคคล ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

๑. พระตถาคตเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลกนี้ทรงเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ทรงถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้วทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้ว ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม พระตถาคตเจ้าพระองค์นั้นทรงแสดง

ธรรมอันงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด ทรงประกาศพรหมจรรย์อันบริสุทธิ์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริบูรณ์ครบถ้วน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นบุคคลที่ ๑ ที่เมื่ออุบัติขึ้นในโลก ย่อมอุบัติขึ้นเพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่ชนหมู่มาก เพื่ออนุเคราะห์ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและหมู่มนุษย์

๒. สาวกของพระศาสดาพระองค์นั้นเป็นพระอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบพระสาวกนั้นก็แสดงธรรมอันงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด ประกาศพรหมจรรย์อันบริสุทธิ์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริบูรณ์ครบถ้วน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นบุคคลที่ ๒ ที่เมื่ออุบัติขึ้นในโลก ย่อมอุบัติขึ้นเพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่ชนหมู่มากเพื่ออนุเคราะห์ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและหมู่มนุษย์

๓. สาวกของพระศาสดาพระองค์นั้นผู้ยังเป็นเสขะ ยังปฏิบัติอยู่ ได้ศึกษาปริยัติธรรมมาก สมบูรณ์ด้วยศีลและข้อวัตรปฏิบัติ แม้สาวก

นั้นก็แสดงธรรมอันงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุดประกาศพรหมจรรย์อันบริสุทธิ์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริบูรณ์ครบถ้วน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นบุคคลที่ ๓ ที่เมื่ออุบัติขึ้นในโลกย่อมอุบัติขึ้นเพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่ชนหมู่มาก เพื่ออนุเคราะห์ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูลเพื่อความสุขแก่เทวดาและหมู่มนุษย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ ประเภทนี้แลเมื่ออุบัติขึ้นในโลก ย่อมอุบัติขึ้นเพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูลเพื่อความสุขแก่ชนหมู่มากเพื่ออนุเคราะห์ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุข แก่เทวดา และหมู่มนุษย์”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

พระศาสดาผู้ทรงแสวงหาคุณอันประเสริฐในโลก ทรง

เป็นบุคคลที่ ๑ พระสาวกผู้ตรัสรู้ตามพระศาสดาพระองค์

นั้นผู้อบรมตนแล้วเป็นบุคคลที่ ๒ พระสาวกนอกจากนี้

ผู้ยังเป็นเสขะ ยังปฏิบัติอยู่ ศึกษาปริยัติธรรมมามาก

สมบูรณ์ด้วยศีลและข้อวัตรปฏิบัติ เป็นบุคคลที่ ๓

บุคคล ๓ ประเภทนี้เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทวดา

และมนุษย์ เป็นผู้ส่องแสงสว่าง แสดงธรรมอยู่ ย่อม

เปิดประตูนิพพาน ช่วยปลดเปลื้องหมู่ชนจำนวนมาก

ออกจากโยคกิเลส

ปวงชนผู้ปฏิบัติตามอริยมรรคที่พระศาสดาผู้ทรงนำ

เวไนยสัตว์ออกจากภพผู้ยอดเยี่ยมทรงแสดงดีแล้ว เป็น

ผู้ไม่ประมาทในศาสนาของพระสุคฅเจ้า ย่อมทำที่สุด

แห่งทุกข์ในอัตภาพนี้ได้แน่นอน

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๖. อสุภานุปัสสีสูตร

ว่าด้วยการพิจารณากายให้เห็นเป็นของไม่งาม

{๒๖๔} [๘๕] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงพิจารณากายให้เห็นเป็นของไม่งามอยู่เถิดจงเจริญอานาปานสติกัมมัฏฐานให้ดำรงอยู่ในภายใน จงพิจารณาสังขารทั้งปวงให้เห็นเป็นของไม่เที่ยงอยู่เถิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเมื่อพวกเธอพิจารณากายให้เห็นเป็นของไม่งามอยู่ ย่อมละราคานุสัยในของสวยงามเสียได้ เมื่อพวกเธอเจริญอานาปานสติกัมมัฏฐานให้ดำรงอยู่ในภายในอยู่ ก็จะไม่มีมิจฉาวิตกอันเป็นที่ตั้งแห่งอารมณ์ภายนอก ที่เป็นบ่อเกิดแห่งความทุกข์ เมื่อพวกเธอพิจารณาเห็นสังขารทั้งปวงเป็นของไม่เที่ยงอยู่ ย่อมละอวิชชาเสียได้ วิชชาย่อมเกิดขึ้น”