๘. อันธการสูตร เล่ม ๒๕

๔. จตุตถวรรค ๘. อันธกรณสูตร

๘. อันธกรณสูตร

ว่าด้วยวิตกที่ทำให้มืดมนและที่ไม่ทำให้มืดมน

{๒๖๖} [๘๗] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อกุศลวิตกที่ทำให้มืดมน ทำให้ไม่มีปัญญาจักษุทำให้ไม่รู้ เป็นตัวดับปัญญา เป็นไปในฝ่ายให้เกิดทุกข์ ไม่เป็นไปนิพพานนี้มี ๓ ประการ อกุศลวิตก ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ

๑. กามวิตก ความตรึกในกาม

๒. พยาปาทวิตก ความตรึกในการปองร้าย

๓. วิหิงสาวิตก ความตรึกในการเบียดเบียน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อกุศลวิตกที่ทำให้มืดมน ทำให้ไม่มีปัญญาจักษุ ทำให้ไม่รู้เป็นตัวดับปัญญาเป็นไปในฝ่ายให้เกิดทุกข์ ไม่เป็นไปเพื่อนิพพานนี้มี ๓ ประการนี้แล{๒๖๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุศลวิตกที่ไม่ทำให้มืดมน ทำให้มีปัญญาจักษุทำให้รู้ ทำให้ปัญญาเจริญ เป็นไปในฝ่ายให้เกิดสุข เป็นไปเพื่อนิพพานนี้มี ๓ ประการ กุศลวิตก ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ

๑. เนกขัมมวิตก ความตรึกในการออกบวช

๒. อัพยาปาทวิตก ความตรึกในการไม่ปองร้าย

๓. อวิหิงสาวิตก ความตรึกในการไม่เบียดเบียน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุศลวิตกที่ไม่ทำให้มืดมน ทำให้มีปัญญาจักษุทำให้รู้ ทำให้ปัญญาเจริญ เป็นไปในฝ่ายให้เกิดสุข เป็นไปเพื่อนิพพานนี้มี ๓ ประการนี้แล”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

พระโยคาวจรพึงตรึกถึงกุศลวิตก ๓ ประการ แต่

พึงกำจัดอกุศลวิตก ๓ ประการเสีย พระโยคาวจรนั้นจึง

จะทำให้มิจฉาวิตกและวิจารทั้งหลายสงบระงับได้ เหมือน

ฝนทำผงธุลีที่ฟุ้งขึ้นให้สงบได้ฉะนั้น พระโยคาวจรนั้น

มีใจสงบจากมิจฉาวิตกแล้วจึงได้บรรลุสันติบทคือนิพพาน

ในอัตภาพนี้ทีเดียว

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๙. อันตรามลสูตร

ว่าด้วยมลทินภายใน ๓ ประการ

{๒๖๘} [๘๘] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มลทินภายในที่เป็นอมิตรภายใน เป็นศัตรูภายใน เป็นผู้ฆ่าภายใน เป็นข้าศึกภายในนี้มี ๓ ประการ มลทินภายใน ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ