พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ เอกนิบาต · วรรคที่ ๓
๓. อุโภอัตถสูตร เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๐๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๗ ในวรรคที่ ๓มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ เอกนิบาต วรรคที่ ๓ อุโภอัตถสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๓๕๓–๓๕๔
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ
๑. ทาน การให้ ๒. ทมะ การฝึกตน
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนื้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนื้ว่า
กุลบุตรผู้หวังประโยชน์พึงสั่งสมบุญที่มีผลสูงสุด
ที่ให้ผลเป็นความสุข คือ พึงบำเพ็ญทาน สมจริยา และ
เมตตาจิต
บัณฑิตครั้นบำเพ็ญธรรมกันเป็นเหตุให้เกิดสุขสมบัติ
๓ ประการเหล่านี้แล้วย่อมเข้าถึงโลกที่เป็นสุข ไม่มีการ
เบียดเบียนกัน
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๓. อุภยัตถสูตร
ว่าด้วยความไม่ประมาททำให้ใด้ประโยชน์ ๒ อย่าง
{๒๐๑} [๒๓] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
- ๑ในที่นี้ ทาน การให้ หมายถึงการบริจาคไทยธรรม (สิ่งควรให้) มีข้าวนํ้าเป็นต้น ทมะ การฝึกตน หมายถึงการฝึกอินทรีย์มีจักษุเป็นต้นและการข่มกิเลสมีราคะเป็นต้นด้วยอำนาจการสมาทาน (ฝึกปฏิบ้ติอย่างจริงจัง) สัญญมะ การสำรวม หมายถึงการควบคุมพฤติกรรมที่แสดงออกทาง กายและวาจา(ขุ.อิติ.อ. ๘๙)
- ๒สมจริยา การประพฤติชอบทางกายเป็นต้น หมายถึงการมีศีลบริสุทธิ์ (ขุ.อิติ.อ. ๘๙)
๓. ตติยวรรค ๔. อัฏฐิปุญชสูตร
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมอย่างหนึ่งอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มาก แล้วย่อมยึดประโยชน์ทั้งสอง คือ ประโยชน์ในชาตินี้และประโยชน์ในชาติ หน้าไว้ได้ ธรรมอย่างหนึ่งคืออะไร คือ ความไม่ประมาทในกุศลธรรมทั้งหลาย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมอย่างหนึ่งนี้แลอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมยึดประโยชน์ทั้งสอง คือ ประโยชน์ในชาตินี้และประโยชน์ ในชาติหน้าไว้ได้”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
บัณฑิตทั้งหลายย่อมสรรเสริญความไม่ประมาทใน
บุญกิริยาทั้งหลาย บัณฑิตผู้ไม่ประมาทแล้วย่อมยึด
ประโยชน์ทั้งสอง คือ ประโยชน์ในชาตินี้ ประโยชน์
ในชาติหน้าไว้ได้ เพราะยึดประโยชน์ทั้งสองอย่างนั้นไว้ได้
เราจึงเรียกธีรชนว่าเป็นบัณฑิต
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๔.อัฏฐิปุญชสูตร
ว่าด้วยกองกระดูกของแต่ละคนโตเท่าภูเขา
{๒๐๒} [๒๔] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
จบ ๓. อุโภอัตถสูตร