๑๐. ปริหานสูตร เล่ม ๒๕

พึงจมลงในห้วงน้ำใหญ่ ฉันใด กุลบุตรผู้มีชีวิตอยู่

อย่างดีอาศัยคนเกียจคร้านก็จมลงในสังสารวัฏได้ ฉันนั้น

เพราะฉะนั้น พึงเว้นคนเกียจคร้าน ผู้มีความเพียร

ตํ่าเสีย พึงอยู่ร่วมกับบัณฑิตทั้งหลายผู้สงัด ผู้เป็น

อารยชน มีใจมั่นคง มีความเพ่งพินิจอยู่เสมอ เป็นผู้

ปรารภความเพียรเป็นนิจ

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๑๐. ปริหานสูตร

ว่าด้วยธรรมที่เป็นไปเพื่อความเสื่อมของพระเสขะ

{๒๕๗} [๗๙] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลายธรรมที่เป็นไปเพื่อความเสื่อมของภิกษุผู้ยังเป็นเสขะมี ๓ ประการ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุผู้ยังเป็น เสขะในธรรมวินัยนี้

๑. เป็นผู้ยินดีพอใจในการทำงาน ชอบขวนขวายในการทำงาน

๒. เป็นผู้ยินดีพอใจในการสนทนา ชอบขวนขวายในการสนทนา

๓. เป็นผู้ยินดีพอใจในการนอนหลับ ชอบขวนขวายในการนอนหลับ

๓. ตติยวรรค ๑๐. ปริหานสูตร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นไปเพื่อความเสื่อมของภิกษุผู้ยังเป็นเสขะมี ๓ ประการนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมของภิกษุผู้ยังเป็นเสขะมี ๓ ประการ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุผู้ยังเป็นเสขะในธรรมวินัยนี้

๑. เป็นผู้ไม่ยินดีไม่พอใจในการทำงาน ไม่ขวนขวายในการทำงาน

๒. เป็นผู้ไม่ยินดีไม่พอใจในการสนทนา ไม่ขวนขวายในการสนทนา

๓. เป็นผู้ไม่ยินดีไม่พอใจในการนอนหลับ ไม่ขวนขวายในการนอนหลับ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมของภิกษุผู้ยังเป็นเสขะมี ๓ ประการนี้แล”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ภิกษุผู้ยินดีในการทำงาน ในการสนทนา และใน

การนอนหลับ มีจิตฟุ้งซ่าน มีความประพฤติเช่นนี้

ย่อมไม่สามารถที่จะสัมผัสอรหัตผลที่ยอดเยี่ยมได้

เพราะเหตุนั้น ภิกษุจึงควรทำงานเป็นต้นแต่น้อย

นอนหลับแต่พอควร ไม่ฟุ้งซ่าน มีความประพฤติเช่นนี้

จึงจะสามารถสัมผัสอรหัตผลที่ยอดเยี่ยมได้

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

จบ ตติยวรรคที่ ๓

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. มิจฉาทิฏฐิกสูตร ๒. สัมมาทิฏฐิกสูตร

๓. นิสสรณิยสูตร ๔. สันตตรสูตร

๕. ปุตตสูตร ๖. อวุฎฐิกสูตร

๗. สุขปัตถนาสูตร ๘. ภิทุรสูตร

๙. ธาตุโสสังสันทนสูตร ๑๐. ปริหานสูตร

๔. จตุตถวรรค

๑. วิตักกสูตร

ว่าด้วยอกุศลวิตก ๓ ประการ

{๒๕๘} [๘๐] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อกุศลวิตกนี้มี ๓ ประการ อกุศลวิตก ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ

๑. วิตกเกี่ยวกับการที่ตนจะไม่ถูกคนอื่นดูหมิ่น

๒. วิตกเกี่ยวกับลาภสักการะและการสรรเสริญ

๓. วิตกเกี่ยวกับความเอ็นดูในคนอื่น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อกุศลวิตกมี ๓ ประการนี้แล”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า