๑. โมหสูตร เล่ม ๒๕

๒. ทุติยวรรค ๑. โมหปริญญาสูตร

๒. ทุติยวรรค

๑. โมหปริญญาสูตร

ว่าด้วยการกำหนดรู้โมหะแล้วละได้จึงพ้นทุกข์

{๑๘๙} [๑๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โยคาวจรผู้ยังไม่รู้แจ้งเห็นจริงถึงโมหะ ยังไม่กำหนดรู้โมหะได้ ยังมีความยินดีพอใจในโมหะนั้น ยังละโมหะไม่ได้ ก็ ย่อมไม่สามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนโยคาวจรผู้รู้แจ้ง เห็นจริงถึงโมหะ กำหนดรู้โมหะ ปราศจากความยินดีพอใจในโมหะนั้น ละโมหะได้แล้ว ย่อมสามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึง ตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันโมหะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้หลงต้องถึงทุคติ ย่อมละโมหะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ยอมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาลนี้

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

๒. โกธปริญญาสูตร

ว่าด้วยการกำหนดรู้โกธะแล้วละได้จึงพ้นทุกข์

{๑๙๐} [๑๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โยคาวจรผู้ยังไม่รู้แจ้งเห็นจริงถึงโกธะ ยังไม่ กำหนดรู้โกธะได้ ยังมีความยินดีพอใจในโกธะนั้น ยังละโกธะะไม่ได้ ก็ย่อมไม่สามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนโยคาวจรผู้รู้แจ้งเห็นจริงถึงโกธะกำหนดรู้โกธะ ปราศจากความยินดีพอใจในโกธะนั้นละโกธะได้แล้ว ย่อมสามารถที่จะสิ้นทุกขได้”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันโกธะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้โกรธต้องถึงทุคติ ย่อมละโกธะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ย่อมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๓. มักขปริญญาสูตร

ว่าด้วยการกำหนดรู้มักขะแล้วละได้จึงพ้นทุกข์

{๑๙๑} [๑๓] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า