๑๐. โทสสูตร เล่ม ๒๕

๑. ปฐมวรรค ๑๐. โทสปริญญาสูตร

ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันโลภะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้ละโมบต้องถึงทุคติ ย่อมละโลภะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ย่อมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้

๑๐. โทสปริญญาสูตร

ว่าด้วยการกำหนดรู้โทสะแล้วละได้จึงพ้นทุกข์

{๑๘๘} [๑๐] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โยคาวจรผู้ยังไม่รู้แจ้งเห็นจริงถึงโทสะ ยังไม่ กำหนดรู้โทสะได้ ยังมีความยินดีพอใจในโทสะนั้น ยังละโทสะไม่ได้ ก็ ย่อมไม่สามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนโยคาวจรผู้รู้แจ้ง เห็นจริงถึงโทสะ กำหนดรู้โทสะ ปราศจากความยินดีพอใจในโทสะนั้น ละโทสะได้แล้ว ย่อมสามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึง ตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันโทสะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้โหดร้ายต้องถึงทุคติ ย่อมละโทสะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ย่อมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุดตกะ

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมา แล้วอย่างนี้

จบ ปฐมวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. โลภสูตร ๒. โทสสูตร

๓. โมหสูตร ๔. โกธสูตร

๕. มักขสูตร ๖. มานสูตร

๗. สัพพปริญญาสูตร ๘. มานปริญญาสูตร

๙. โลภปริญญาสูตร ๑๐. โทสปริญญาสูตร

๒. ทุติยวรรค ๑. โมหปริญญาสูตร

๒. ทุติยวรรค

๑. โมหปริญญาสูตร

ว่าด้วยการกำหนดรู้โมหะแล้วละได้จึงพ้นทุกข์

{๑๘๙} [๑๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โยคาวจรผู้ยังไม่รู้แจ้งเห็นจริงถึงโมหะ ยังไม่กำหนดรู้โมหะได้ ยังมีความยินดีพอใจในโมหะนั้น ยังละโมหะไม่ได้ ก็ ย่อมไม่สามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนโยคาวจรผู้รู้แจ้ง เห็นจริงถึงโมหะ กำหนดรู้โมหะ ปราศจากความยินดีพอใจในโมหะนั้น ละโมหะได้แล้ว ย่อมสามารถที่จะสิ้นทุกข์ได้”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึง ตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันโมหะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์

ผู้หลงต้องถึงทุคติ ย่อมละโมหะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว

ยอมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาลนี้

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้